Thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi): Bước đột phá để Hà Nội phát triển nhanh, linh hoạt

Chiều 23/4, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).

Luật vừa được thông qua có 9 chương, 36 điều, hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, trừ quy định tại khoản 4 Điều 8 và khoản 6 Điều 36 có hiệu lực thi hành từ ngày Luật được thông qua.

Đây được xem là bước đột phá nhằm tạo dư địa cho Thủ đô phát triển nhanh, linh hoạt, thích ứng với yêu cầu thực tiễn.

Trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.

Về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thí điểm cơ chế, chính sách; kiểm soát quyền lực, theo Bộ trưởng, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò chủ động của chính quyền Thủ đô trong thiết kế, tổ chức thực hiện và thử nghiệm chính sách.

Đồng thời, bổ sung quy định nhằm bảo đảm chặt chẽ, gồm: Không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch UBND; bổ sung yêu cầu xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản, trách nhiệm đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành và tổng kết thực tiễn.

Bổ sung phạm vi thí điểm gồm "cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền" để bảo đảm tính bao quát; giới hạn thời gian thí điểm chính sách mới không quá 5 năm và cơ chế tạm dừng khi phát sinh rủi ro vượt quá mức độ đã được dự báo.

Về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô, theo Bộ trưởng, các quy định được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp thực tiễn.

Dự thảo luật đã làm rõ thẩm quyền của chính quyền Thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển và yêu cầu phối hợp với các Bộ liên quan để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với không gian tầm cao.

HĐND Thành phố được trao quyền quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị.

HĐND Thành phố cũng được trao quyền quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt với các dự án lớn, quan trọng trên cơ sở được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và sau khi tham vấn các Bộ, ngành có liên quan, quyết định gia hạn thời gian không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.

Kế thừa Luật Thủ đô năm 2024, dự thảo Luật giữ quy định cụ thể về các trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước trong bảo đảm an ninh, trật tự.

Về Vùng Thủ đô và liên kết vùng, dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò trung tâm, dẫn dắt của Thủ đô; thiết kế khái niệm "Vùng Thủ đô" theo hướng mở, linh hoạt; tạo cơ chế để các địa phương chủ động tham gia liên kết, được áp dụng quy định của Luật Thủ đô khi thực hiện dự án chung.

Dự thảo Luật cho phép sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư liên vùng nhằm giải quyết các vấn đề hạ tầng, môi trường, dịch vụ thiết yếu phục vụ lợi ích chung.

Về loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại.

Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình; không bổ sung tiêu chí "chuẩn mực chuyên môn" do chưa có nội hàm pháp lý thống nhất, tránh gây khó khăn trong áp dụng.

Chủ tịch Quốc hội: Phân quyền mạnh trong Luật Thủ đô để gỡ điểm nghẽn đô thị

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng trên tinh thần phân cấp triệt để cho chính quyền thành phố theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.