Thông tư mới tăng quyền lựa chọn, đẩy mạnh hướng nghiệp cho học sinh

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BGDĐT về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục, nhấn mạnh việc bảo đảm quyền học tập, quyền lựa chọn nghề nghiệp của học sinh, đồng thời tăng cường kết nối giữa nhà trường với doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

Theo quy định, học sinh và cha mẹ được cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về các hướng đi sau khi hoàn thành chương trình trung học cơ sở, trung học phổ thông hoặc tương đương.

Các lựa chọn gồm tiếp tục học lên trình độ cao hơn hoặc tham gia thị trường lao động, phù hợp năng lực, sở thích cá nhân và nhu cầu xã hội.

Hoạt động cung cấp thông tin được triển khai thông qua sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục phổ thông với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm giáo dục thường xuyên, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.

Học sinh được tham gia tư vấn hướng nghiệp và phân luồng dưới nhiều hình thức, cả trực tiếp lẫn trực tuyến. Nội dung tư vấn không chỉ dừng ở việc giới thiệu ngành nghề mà còn giúp người học nắm rõ yêu cầu tuyển sinh, thời gian, chi phí đào tạo, cơ hội việc làm cũng như khả năng phát triển nghề nghiệp theo từng lộ trình.

Thông tư cũng yêu cầu lồng ghép nội dung phân luồng vào hoạt động hướng nghiệp, giúp học sinh nhận thức đầy đủ về giá trị của các con đường học tập khác nhau, trong đó có giáo dục nghề nghiệp.

Việc định hướng học nghề được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện, phù hợp năng lực và nhu cầu lao động tại địa phương, đồng thời bảo đảm người học tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm một cách minh bạch.

Một điểm mới là tăng cường gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Các cơ sở giáo dục phổ thông phải phối hợp với doanh nghiệp tổ chức hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, thực hành, tư vấn tuyển sinh và xây dựng lộ trình học tập sau tốt nghiệp.

Doanh nghiệp tham gia cần có tư cách pháp nhân, năng lực phù hợp và cam kết bảo đảm an toàn, quyền lợi hợp pháp của người học.

Bên cạnh đó, mô hình vừa học văn hóa, vừa học nghề tiếp tục được khuyến khích phát triển, với các chương trình liên thông linh hoạt giữa các trình độ đào tạo. Học sinh có thể chuyển đổi giữa các luồng học tập, được công nhận kết quả học tập, tín chỉ theo quy định, qua đó mở rộng cơ hội học tập suốt đời.

Chính quyền địa phương được giao vai trò điều phối nhu cầu nhân lực, hỗ trợ kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận cơ hội đào tạo và việc làm phù hợp với thực tiễn.