Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn: Bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ cấp nước an toàn

Nước là nguồn lực của quốc gia

Ngày 17/7, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì hội thảo tham vấn ý kiến chính sách Luật Cấp, Thoát nước.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị hội thảo tập trung trao đổi về định hướng phát triển cấp, thoát nước trong chiến lược quốc gia.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, nước là nguồn tài nguyên thiết yếu và điều kiện tồn tại, phát triển của con người, nguồn lực chiến lược của mỗi quốc gia.

Hệ thống cấp nước và thoát nước không chỉ là hạ tầng kỹ thuật đô thị mà còn là hạ tầng bảo đảm an ninh nguồn nước, sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực chống chịu của các đô thị trước thiên tai, dịch bệnh.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cũng chỉ rõ, hệ thống pháp luật về cấp, thoát nước hiện vẫn phân tán ở nhiều văn bản pháp luật, chưa hình thành khung pháp lý thống nhất điều chỉnh toàn diện các hoạt động cấp, thoát nước và xử lý nước thải.

Nhiều vấn đề mới cũng đang diễn ra như thiếu nước cục bộ tại một số khu vực; ngập úng đô thị; tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải thấp; thất thoát nước sạch; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, việc huy động khu vực tư nhân chưa đáp ứng yêu cầu; công tác quản lý còn phân tán theo địa giới hành chính.

"Đây chính là yêu cầu thực tiễn đặt ra đối với việc xây dựng Luật Cấp, Thoát nước", Thứ trưởng khẳng định.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ chính sách để đưa dự án luật vào Chương trình xây dựng luật năm 2027.

Để hội thảo đạt kết quả thiết thực, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi về một số nội dung trọng tâm về định hướng phát triển cấp, thoát nước trong chiến lược quốc gia.

Cơ chế quản lý, vận hành, khai thác các hệ thống; bảo đảm an ninh, an toàn cấp nước; Cơ chế phát triển kinh tế tuần hoàn trong ngành nước; tái sử dụng nước sau xử lý.

Cơ chế huy động nguồn lực đầu tư, mô hình hợp tác công tư; quản lý tài sản kết cấu hạ tầng; cơ chế giá nước sạch và giá dịch vụ thoát nước. Phân cấp, phân quyền trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn tin tưởng, Luật Cấp, Thoát nước hướng đến tạo dựng một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, khả thi; bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận với dịch vụ cấp nước an toàn; mọi nguồn nước được quản lý, khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.

Tập trung 3 chính sách lớn

Phát biểu tại hội thảo, ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cho biết, hồ sơ chính sách Luật Cấp, Thoát nước tập trung vào 3 chính sách lớn, gồm: Phát triển cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất, hiệu quả theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch; nâng cao quản lý, vận hành và khai thác hệ thống cấp, thoát nước; bảo đảm nguồn lực phát triển cấp, thoát nước.

Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng Tạ Quang Vinh phát biểu tại hội thảo.

Mỗi chính sách bao gồm nhiều nhóm nội dung thành phần, đang được quy phạm hóa theo hướng luật chỉ quy định các nguyên tắc, nội dung khung thuộc thẩm quyền của Quốc hội; các vấn đề kỹ thuật, thường xuyên biến động được giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và chính quyền địa phương quy định chi tiết, tổ chức thực hiện để bảo đảm linh hoạt, khả thi.

Theo ông Vinh, dự án Luật Cấp, Thoát nước dự kiến điều chỉnh việc phát triển, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác công trình cấp, thoát nước; cung cấp và sử dụng dịch vụ; giá nước sạch, giá dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải; chuyển đổi số và trách nhiệm quản lý của Nhà nước.

Dự thảo luật cũng quy định các cơ chế về phát triển theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch; vùng cấp nước, vùng phục vụ cấp nước, lưu vực thoát nước và khu vực phục vụ thoát nước. Đầu tư, quản lý tài sản, vận hành công trình; quản lý dịch vụ, quyền và nghĩa vụ của các bên.

Các nội dung về tái sử dụng nước sau xử lý, quản lý bùn thải, phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu cũng được lồng ghép trong dự thảo luật.

Phạm vi điều chỉnh được xác định trên nguyên tắc bảo đảm thống nhất với pháp luật về tài nguyên nước, thủy lợi, bảo vệ môi trường, quy hoạch, quy hoạch đô thị và nông thôn, xây dựng, tổ chức chính quyền địa phương…

Cần có cơ chế huy động nguồn lực xã hội

Phát biểu đóng góp tại hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam đánh giá cao việc tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chính sách của Bộ Xây dựng.

Theo ông Điệp, để ngành cấp thoát nước đột phá với mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc hoàn thiện hành lang pháp lý là điều kiện tiên quyết. Do đó, hệ thống chính sách mới cần có tầm nhìn dài hạn, giải quyết căn cơ các vấn đề cấp bách thực tế, đồng thời luật hóa việc đẩy mạnh chuyển đổi số và đồng bộ dữ liệu trong quản lý, vận hành.

Bên cạnh đó, cần xác định rõ mục tiêu của luật, thiết lập cơ chế giám sát, khen thưởng và kỷ luật để đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả trong thi hành.

Đặc biệt, cần có các cơ chế cởi mở nhằm huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa và khu vực kinh tế tư nhân; đồng thời, kêu gọi các cơ quan, đơn vị cùng chung tay tích cực tham gia xây dựng chính sách để tạo đà phát triển bền vững cho ngành nước.

Ông Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) cho rằng, dự thảo Luật Cấp, Thoát nước cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh để đảm bảo tính thực tiễn và tính pháp lý cao hơn.

Ông Tiến đề xuất hoàn thiện nội dung các chính sách cốt lõi, đặc biệt là nhóm chính sách về bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động cấp, thoát nước. Luật hóa các cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho ngành nước.

Cụ thể hóa phương thức huy động nguồn lực, thúc đẩy chuyển đổi xanh thông qua các công cụ tài chính mới và xây dựng quy trình ứng phó khẩn cấp linh hoạt để bảo vệ nguồn nước thô phục vụ sinh hoạt.

Đại diện Công ty Cấp thoát nước Bà Rịa - Vũng Tàu cũng chia sẻ, giá nước sạch hiện là một trong những mặt hàng thiết yếu có mức chi trả thấp so với mặt bằng thu nhập của người dân, khiến xã hội chưa thực sự quan tâm đúng mức đến hạ tầng ngành nước.

Do đó, việc xây dựng một cơ chế giá nước phù hợp và đủ mạnh là yếu tố quyết định để nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời là động lực then chốt thu hút nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân vào lĩnh vực này.

Toàn cảnh hội thảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia, đại diện các đơn vị đều cho rằng, dự thảo luật đã cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tư nhân.

Nhiều ý kiến nhận định, việc ban hành Luật Cấp, Thoát nước là mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện hệ thống pháp luật về ngành nước. Tháo gỡ trực tiếp khó khăn, vướng mắc lâu nay của ngành thông qua các cơ chế nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện chính sách giá nước để tạo đà phát triển bền vững.