Tìm giải pháp mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Huỳnh Thành Đạt, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, giáo dục đại học chỉ thực sự mở khi mọi người đều có cơ hội tiếp cận tri thức, phát triển năng lực và đóng góp cho xã hội, không bị giới hạn bởi điều kiện kinh tế, giới tính hay nơi sinh sống.

Theo ông Huỳnh Thành Đạt, sự phát triển nhanh chóng của tri thức và công nghệ mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ bất bình đẳng và khoảng cách số. Vì vậy, "tương lai mở" không chỉ là xu hướng học thuật mà còn là cam kết xây dựng nền giáo dục không rào cản, trong đó công nghệ góp phần mở rộng cơ hội học tập.

Đối với Việt Nam, giáo dục mở cần lấy người học làm trung tâm, bảo đảm sinh viên ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận học liệu chất lượng với chi phí phù hợp. Để thực hiện mục tiêu này, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và đối tác quốc tế nhằm tháo gỡ những trở ngại trong quá trình tiếp cận và sử dụng học liệu.

Ông Đạt kỳ vọng hội thảo sẽ chia sẻ các mô hình giáo dục mở hiệu quả, đồng thời đề xuất khuyến nghị chính sách thiết thực cho Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cần đi đôi với nâng cao chất lượng đào tạo. Giá trị của giáo dục mở không chỉ nằm ở khả năng phổ biến học liệu và công nghệ, mà còn ở việc giúp người học phát triển năng lực, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Tại hội thảo, GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, giáo dục đại học không chỉ dừng ở số hóa và ứng dụng công nghệ, mà cần hướng tới công bằng, bao trùm, lấy con người làm trung tâm và tăng cường hợp tác.

Ông Tuấn cho rằng công nghệ có thể tháo gỡ nhiều rào cản nhưng không tự động bảo đảm công bằng trong giáo dục. Vì vậy, phát triển tài nguyên giáo dục mở cần đi đôi với hỗ trợ người học tiếp cận, sử dụng hiệu quả học liệu, đồng thời phát triển tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.

Hội thảo năm nay có chủ đề "Tương lai mở: Thúc đẩy giáo dục đại học công bằng và bao trùm tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương", quy tụ khoảng 450 đại biểu, 30 diễn giả quốc tế cùng các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên và sinh viên. Các đại biểu trao đổi về xu hướng, nhận diện thách thức và tìm kiếm giải pháp phát triển giáo dục mở trong bối cảnh chuyển đổi số.

Công nghệ số và AI mở rộng khả năng tiếp cận học liệu, hợp tác nghiên cứu và chia sẻ tri thức xuyên biên giới. Tuy nhiên, chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội, hạ tầng công nghệ và năng lực số vẫn tạo ra khoảng cách trong tiếp cận giáo dục. Do đó, giáo dục mở không chỉ dừng ở việc cung cấp học liệu trực tuyến hay ứng dụng công nghệ vào giảng dạy, mà còn phải bảo đảm người học có cơ hội tiếp cận tri thức chất lượng, phát triển năng lực, sáng tạo và chia sẻ tri thức.

Chương trình hội thảo tập trung vào 6 nhóm chủ đề, gồm phát triển tài nguyên giáo dục mở và học liệu; đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và đánh giá; bảo đảm công bằng, hòa nhập và khả năng tiếp cận giáo dục; chính sách, quản trị và đổi mới tổ chức; ứng dụng công nghệ số, AI có trách nhiệm; thúc đẩy học thuật mở và hợp tác quốc tế.

Các nội dung thảo luận xoay quanh việc chia sẻ, tái sử dụng học liệu, bảo đảm bản quyền, đổi mới phương pháp giảng dạy, thu hẹp khoảng cách số, hoàn thiện chính sách và nâng cao trách nhiệm trong ứng dụng AI. Hội thảo cũng hướng tới kết nối nghiên cứu với thực tiễn, mở rộng hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế.

Theo TS. Trần Văn Tùng, Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Việt Nam không chỉ tiếp nhận thành tựu khoa học thế giới mà còn cần chủ động đóng góp kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm và sáng kiến vào mạng lưới tri thức khu vực và toàn cầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, giáo dục mở đòi hỏi nâng cao năng lực thông tin, năng lực số và năng lực AI, đồng thời bảo đảm việc ứng dụng công nghệ có trách nhiệm, hiệu quả.

Bên cạnh các phiên tham luận, hội thảo tổ chức các phiên thảo luận song song về tài nguyên giáo dục mở, phương pháp sư phạm, khả năng tiếp cận tri thức, hạ tầng hỗ trợ, AI có trách nhiệm, chính sách và quản trị. Đây là dịp để các nhà khoa học, nhà quản lý và người làm giáo dục chia sẻ kết quả nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm và đề xuất giải pháp thực tiễn.

Thông qua các hoạt động này, hội thảo hướng tới tăng cường kết nối học thuật, mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy chia sẻ tri thức, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học chất lượng, công bằng và bao trùm tại châu Á - Thái Bình Dương.