TP.HCM gắn quy hoạch nông thôn với phát triển nông nghiệp đô thị

Sau sắp xếp địa giới hành chính, TP.HCM có không gian nông nghiệp đa dạng hơn, với nhiều thế mạnh như rau an toàn, hoa lan, cá cảnh, cây ăn trái, chăn nuôi và thủy sản. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, bài toán đặt ra không đơn thuần là duy trì diện tích sản xuất mà phải nâng cao giá trị trên từng đơn vị đất, gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, liên kết chuỗi và bảo vệ môi trường.

Tại hội nghị lãnh đạo TP.HCM gặp gỡ, đối thoại với cán bộ, hội viên nông dân ngày 11/11, nhiều ý kiến đã phản ánh những khó khăn liên quan đến đất đai, công trình phục vụ sản xuất, vốn đầu tư, hạ tầng và tiêu thụ nông sản. Đây cũng là những vấn đề cần được tính toán trong quá trình rà soát, lập quy hoạch tại các xã có hoạt động nông nghiệp.

Bà Võ Thị Kim Đương, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hiệp Phước cho biết, Quyết định số 90/2024/QĐ-UBND ngày 23/10/2024 của UBND TP.HCM đã tạo cơ sở pháp lý để người dân xây dựng lán trại, kho chứa vật tư, máy móc, công trình sơ chế, bảo quản nông sản. Tuy nhiên, quy định diện tích xây dựng tối đa không quá 1% tổng diện tích đất nông nghiệp và không vượt quá 50m² đang bộc lộ hạn chế, nhất là với những hộ có diện tích canh tác lớn, đầu tư sản xuất lâu dài.

Bà Đương kiến nghị thành phố sớm ban hành quy định mới, điều chỉnh tỷ lệ diện tích xây dựng theo hướng linh hoạt, phù hợp quy mô đất và loại hình sản xuất; đồng thời đơn giản hóa thủ tục, thống nhất hướng dẫn để người dân dễ thực hiện. 

Ở góc độ hợp tác xã, ông Nguyễn Hồng Quyết, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân tỷ phú TP.HCM, kiến nghị hỗ trợ chi phí kiểm nghiệm, hoàn thiện hồ sơ, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và thủ tục công nhận, nâng hạng sản phẩm OCOP.

Đại diện doanh nghiệp phát triển chuỗi chuối bản địa với vùng nguyên liệu 20ha tại Củ Chi cũng đề nghị hỗ trợ vốn, kiểm nghiệm sản phẩm và hướng dẫn thủ tục về chất lượng, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc. Những kiến nghị này cho thấy nhu cầu chuẩn hóa sản xuất, đầu tư trang thiết bị và tổ chức các vùng nguyên liệu tập trung, gắn kết nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, nông dân xã Bình Lợi phản ánh ô nhiễm nguồn nước ảnh hưởng đến việc nuôi cá Koi, trồng mai vàng tại khu vực gần các hoạt động công nghiệp, đồng thời kiến nghị kiểm soát chặt việc xả thải. Đây là vấn đề cần được tính đến trong quy hoạch, nhất là hệ thống cấp thoát nước và sự tương thích giữa khu sản xuất nông nghiệp với các khu chức năng khác.

Phát biểu tại hội nghị, Phó bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM Lê Quốc Phong (nay là Chủ tịch UBND TP.HCM) cho rằng, sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố có không gian nông nghiệp rộng hơn, đa dạng hơn. Nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng 3,12%, đóng góp khoảng 1,4% GRDP thành phố.

Theo ông Lê Quốc Phong, định hướng phát triển là đẩy mạnh nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp đô thị sinh thái, kinh tế tuần hoàn và các chuỗi giá trị. Do quỹ đất không thể mở rộng mãi, thành phố cần tạo ra giá trị cao hơn trên diện tích hiện có thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang hợp tác, liên kết và bảo đảm chất lượng đồng đều.

Định hướng này đặt ra yêu cầu quy hoạch cấp xã phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và thế mạnh của từng địa bàn. Không gian sản xuất, khu dân cư, công trình phục vụ nông nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và các yêu cầu bảo vệ môi trường cần được tính toán đồng bộ, tránh phát triển tự phát hoặc phát sinh xung đột trong quá trình sử dụng đất.

Theo quy định về quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch chung xã có nội dung định hướng tổ chức không gian, mạng lưới điểm dân cư, khu vực sản xuất nông nghiệp, hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương định hình không gian phát triển phù hợp, đồng thời quản lý việc xây dựng tại khu vực nông thôn.

Việc gắn quy hoạch nông thôn với chiến lược phát triển nông nghiệp đô thị vì vậy cần được đặt trong tổng thể các yêu cầu về đất đai, hạ tầng, môi trường và liên kết sản xuất. Qua đó, vừa tạo điều kiện cho người dân, hợp tác xã đầu tư sản xuất, vừa bảo đảm sử dụng hiệu quả tài nguyên và xây dựng không gian nông thôn xanh, sạch, có chất lượng sống tốt hơn.