TP.HCM tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh 19 dự án trọng điểm

Sáng 15/10, UBND TP.HCM tổ chức Phiên họp Hội nghị sơ kết tình hình phát triển kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2026, gắn với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số, triển khai các dự án đầu tư và kích cầu trên địa bàn. Hội nghị do Chủ tịch UBND TP Nguyễn Văn Được chủ trì.

Nhiều dự án đạt tỷ lệ giải phóng mặt bằng cao

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, từ đầu năm 2026, thành phố triển khai 19 công trình, dự án trọng điểm theo hình thức đầu tư công và đối tác công tư (PPP).

Trong đó, tỷ lệ giải phóng mặt bằng tại các dự án đầu tư công đạt khoảng 95%. Đối với các dự án PPP, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật đạt khoảng 80,7%.

Kết quả này cho thấy sự tập trung chỉ đạo của thành phố đối với các công trình trọng điểm, cấp bách. Tuy nhiên, tiến độ một số dự án có sự tham gia của nhà đầu tư tư nhân vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo Sở Xây dựng, một trong những nguyên nhân là vướng mắc về thủ tục pháp lý, đặc biệt đối với các dự án PPP. Phần lớn dự án áp dụng phương thức thanh toán bằng quỹ đất kết hợp ngân sách, đòi hỏi phải làm rõ phương thức và thời điểm giao đất, phương pháp xác định giá đất để xây dựng phương án tài chính.

Đây là những cơ sở quan trọng để phê duyệt dự án đầu tư, dự toán và ký kết hợp đồng. Do đó, dù một số dự án đã khởi công, các thủ tục tiếp theo vẫn cần được hoàn thiện để triển khai các bước đúng quy định.

Bên cạnh đó, số lượng dự án lớn, triển khai đồng thời tại TP.HCM và nhiều địa phương khác, tạo áp lực lên nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ tư vấn lập dự án. Một số hồ sơ phải chỉnh sửa nhiều lần, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư.

Đối với những dự án đặc thù như đường sắt, thành phố cần tiếp tục tham khảo đơn giá, thiết bị và kinh nghiệm từ thị trường quốc tế để có cơ sở đánh giá phù hợp, hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Sở Xây dựng cho biết thành phố đang rà soát, vận dụng các cơ chế pháp lý mới nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Đối với các dự án lớn, quan trọng, cơ chế mới tạo điều kiện áp dụng một số quy trình rút gọn, xử lý cấp bách và thực hiện đồng thời các bước theo quy định. Nhà đầu tư cũng được trao thêm quyền trong tổ chức thiết kế, lập dự toán và triển khai một số công việc. Trong đó, việc tách công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện trước được kỳ vọng góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Sở Xây dựng đang phối hợp với các đơn vị liên quan rà soát, tham mưu danh mục dự án lớn, quan trọng để trình cấp có thẩm quyền xem xét áp dụng cơ chế phù hợp.

Cùng với tháo gỡ thủ tục, thành phố cần bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, nhất là đá và cát, phục vụ các công trình hạ tầng. Các giải pháp điều phối nguồn cung, kiểm soát biến động giá vật liệu đang được triển khai. Ngành xây dựng cũng nghiên cứu sử dụng vật liệu thay thế, vật liệu xanh và áp dụng các giải pháp kỹ thuật, tiêu chuẩn mới để nâng cao hiệu quả đầu tư.

Một vấn đề khác được Sở Xây dựng đặt ra là đổi mới phương thức quản lý dự án theo hướng số hóa. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu công trình và ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) sẽ hỗ trợ theo dõi tiến độ, kiểm soát chi phí, chất lượng và nâng cao hiệu quả điều hành.

Theo kế hoạch được nêu tại hội nghị, cuối năm 2026, Sở Xây dựng dự kiến hoàn tất phần mềm quản lý dự án dùng chung cho toàn thành phố. Hệ thống phục vụ công tác theo dõi, điều hành và nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án tại 168 đơn vị hành chính cấp xã.

Việc xây dựng hệ thống quản lý chung được kỳ vọng giúp thành phố theo dõi tiến độ tập trung, kịp thời phát hiện những khâu chậm trễ và có giải pháp xử lý phù hợp, nhất là trong bối cảnh khối lượng công trình, dự án ngày càng lớn.

Nhà ở xã hội cần cơ chế triển khai nhanh hơn

Bên cạnh hạ tầng giao thông, phát triển nhà ở xã hội cũng là nhiệm vụ trọng tâm của TP.HCM trong giai đoạn tới.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, thành phố được giao chỉ tiêu phát triển 181.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Trong năm 2026, thành phố tập trung thực hiện chỉ tiêu được giao, đồng thời chuẩn bị nguồn dự án để tạo chuyển biến về số lượng công trình khởi công trong các năm 2027 và 2028.

Đáng chú ý, thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở xã hội tại Hóc Môn với quy mô hơn 37.000 căn hộ. Khu vực này có lợi thế kết nối với các trục giao thông như quốc lộ 22, đường Trường Chinh - Tham Lương, An Hạ và tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài.

Việc phát triển dự án được kỳ vọng góp phần mở rộng không gian đô thị, bổ sung nguồn cung nhà ở và đáp ứng nhu cầu của người dân.

Để đẩy nhanh tiến độ, Sở Xây dựng đang tham mưu cơ chế rút gọn thủ tục đầu tư nhà ở xã hội, chính sách khuyến khích và ưu đãi đầu tư đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Các cơ chế này dự kiến được ban hành trong tháng 12/2026 để áp dụng từ năm 2027.

Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở xã hội trên quỹ đất do Nhà nước quản lý, qua đó tạo thêm nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Theo Sở Xây dựng, việc tháo gỡ đồng bộ các vướng mắc về thủ tục, mặt bằng, vật liệu, nguồn lực và cơ chế đầu tư là yêu cầu quan trọng để đẩy nhanh tiến độ các dự án, phát huy hiệu quả nguồn vốn và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế của TP.HCM.