TP.HCM tìm nguồn vật liệu, gỡ điểm nghẽn cho các dự án giao thông

TP.HCM đang đồng loạt triển khai nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, từ các tuyến vành đai, cao tốc đến những nút giao và công trình mở rộng cửa ngõ. Khi hàng loạt công trình tăng tốc thi công trong những tháng cuối năm, nhu cầu vật liệu xây dựng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. 

Riêng Ban QLDA Đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông) có 20 dự án, công trình cần thành phố hỗ trợ điều phối nguồn cung.

Kết nối nguồn mỏ, đa dạng hóa vật liệu

Trước nhu cầu vật liệu lớn, Ban Giao thông TP.HCM đang phối hợp các sở, ngành triển khai giải pháp chủ động nguồn cung, hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Theo đơn vị này, Sở Xây dựng đã ban hành Kế hoạch số 27727/KH-SXD-KTVLXD về điều phối vật liệu năm 2026, với sự tham gia của các ngành, các cấp thành phố. Ban Giao thông có trách nhiệm hỗ trợ nhà thầu kết nối với chủ mỏ khoáng sản đối với những dự án thuộc diện điều phối.

Về nguyên tắc, nhà thầu vẫn phải chủ động nguồn vật tư theo hợp đồng đã ký. Nguồn khoáng sản do thành phố điều phối là nguồn hỗ trợ khi nhà thầu gặp khó khăn trong việc bảo đảm vật liệu phục vụ thi công.

Ban Giao thông rà soát nhu cầu theo tiến độ thực tế, báo cáo hằng tháng cho Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường. Trên cơ sở đăng ký của nhà thầu, đơn vị cân đối khối lượng theo tiến độ và năng lực tiếp nhận để làm việc với các chủ mỏ; đồng thời đôn đốc nhà thầu ký hợp đồng, tiếp nhận vật liệu đúng thời điểm, tránh lãng phí nguồn cung đã được bố trí.

Đối với đá xây dựng, tình hình cung ứng được đánh giá khả quan hơn. Thông qua làm việc của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các doanh nghiệp khai thác đá đã cam kết ưu tiên cung ứng, giảm giá bán cho các dự án trọng điểm, trong đó có Vành đai 3. Khoảng 350.000m³ đá dự kiến được cung ứng từ các mỏ tại khu vực Bình Dương cũ; phần còn lại đang được Ban Giao thông phối hợp cơ quan chuyên ngành và doanh nghiệp khai thác bố trí.

Trong khi đó, cát san lấp vẫn là nguồn vật liệu cần được quan tâm. Ban Giao thông yêu cầu nhà thầu chủ động tìm kiếm nguồn hợp pháp từ các địa phương lân cận và nguồn nhập khẩu theo định hướng của thành phố. 

Với đá xây dựng, thành phố định hướng khai thác hiệu quả, nâng công suất các mỏ trên địa bàn, nhất là tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.

Bên cạnh kết nối nguồn mỏ, việc sử dụng vật liệu thay thế cũng được tính đến. Cát nghiền đã được sử dụng tại dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và đáp ứng yêu cầu chất lượng. Đối với cát biển, cát nhiễm mặn, vật liệu nạo vét và đất đào dư, Ban Giao thông đang nghiên cứu khả năng sử dụng cho những hạng mục phù hợp khi được cơ quan có thẩm quyền xác định nguồn và cho phép.

Với đất đắp, đơn vị đăng ký tiếp nhận nguồn đất đào từ dự án metro số 2 để bổ sung vật liệu san lấp. Đồng thời, Ban Giao thông rà soát nhu cầu từng dự án, điều chỉnh trình tự thi công, ưu tiên những hạng mục ít phụ thuộc vào cát nhằm hạn chế tình trạng công trường phải chờ vật liệu.

Kiến nghị 5 giải pháp chủ động nguồn cung dài hạn

Song song với các giải pháp trước mắt, Ban Giao thông kiến nghị UBND TP.HCM và các sở, ngành triển khai 5 nội dung nhằm chủ động nguồn vật liệu trong thời gian tới.

Trước hết, thành phố cần tiếp tục áp dụng, mở rộng cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác các mỏ cung cấp vật liệu chủ yếu như cát nghiền, cát, đất và đá xây dựng. Việc mở rộng nguồn khai thác cần đi đôi với cơ chế kiểm soát giá bán tại các mỏ được cấp phép theo cơ chế này, đồng thời bảo đảm ưu tiên cung ứng cho các công trình trọng điểm của thành phố.

Ban Giao thông cũng kiến nghị bổ sung cát xây dựng, cát san lấp và đất đắp vào kế hoạch điều phối vật liệu giai đoạn 2027-2030. Cùng với đó, cần công bố đầy đủ thông tin về trữ lượng, chất lượng và giá vật liệu tại các mỏ, kể cả mỏ đất đắp; ưu tiên điều phối những nguồn có cự ly vận chuyển phù hợp với từng công trình để giảm chi phí.

Một nội dung khác là quy hoạch các bãi tập kết, tiếp nhận đất đào dư từ những công trình xây dựng để tái sử dụng làm vật liệu san lấp tại các hạng mục phù hợp.

Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, như hướng dẫn xác định giá vật liệu tại các mỏ được cấp phép theo cơ chế đặc thù, Ban Giao thông kiến nghị thành phố tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng xem xét, hướng dẫn.

Liên quan công tác quản lý khoáng sản, TP.HCM đã ban hành Quyết định số 84/2026/QĐ-UBND về quản lý khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, có hiệu lực từ ngày 30/10/2026. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý và cấp phép khai thác khoáng sản trên địa bàn.

Về lâu dài, Ban Giao thông định hướng xác định nhu cầu vật liệu ngay từ khâu chuẩn bị dự án, thay vì chỉ xử lý khi công trình phát sinh thiếu hụt. Theo đó, hồ sơ mời thầu sẽ yêu cầu nhà thầu có địa điểm tập kết và kế hoạch tiếp nhận vật liệu theo tháng, quý.

Nhu cầu của các dự án được đăng ký với thành phố hằng năm và cập nhật hằng tháng để các mỏ chủ động kế hoạch sản xuất, cung ứng, tránh tình trạng nhiều công trình cùng dồn nhu cầu vào một thời điểm.

Thực hiện định hướng này, Ban Giao thông đã gửi Sở Xây dựng nhu cầu vật liệu chi tiết theo từng tháng của năm 2027 và giai đoạn 2028-2030 vào ngày 12/10/2026, làm cơ sở xây dựng kế hoạch điều phối hằng năm.

Việc xác định nhu cầu từ sớm, gắn với tiến độ từng dự án và năng lực cung ứng của các mỏ được kỳ vọng giúp thành phố, doanh nghiệp khai thác và nhà thầu chủ động phối hợp, hạn chế nguy cơ thiếu vật liệu khi các công trình giao thông đồng loạt triển khai.