Tự báo cáo vi phạm hàng không có thể được giảm nhẹ mức phạt

Báo cáo sự cố, tai nạn hàng không trong 24 giờ

Thông tư về Chương trình an toàn hàng không dân dụng Việt Nam do Bộ Xây dựng ban hành sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Quy định mới nhằm thể chế hóa đầy đủ các tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo đảm an toàn trong giai đoạn phát triển mới của ngành hàng không.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định hệ thống báo cáo an toàn hàng không gồm 4 loại: báo cáo sự cố an toàn bắt buộc; báo cáo tự nguyện; báo cáo kết quả điều tra, xác minh nội bộ và giảng bình an toàn; báo cáo an toàn định kỳ.

Theo quy định, các tổ chức, cá nhân liên quan phải thiết lập hệ thống báo cáo an toàn hàng không gửi tới Cục Hàng không Việt Nam bằng hình thức giấy, điện tử hoặc dữ liệu số. Cục Hàng không Việt Nam có trách nhiệm xây dựng, hướng dẫn và vận hành hệ thống thu thập, phân tích dữ liệu an toàn hàng không, bảo đảm kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu của các đơn vị trong ngành.

Đối với báo cáo sự cố an toàn hàng không bắt buộc, tổ chức và cá nhân liên quan trực tiếp đến sự cố, tai nạn hàng không phải thông báo ngay hoặc sớm nhất có thể bằng phương tiện liên lạc thuận tiện nhất tới Cục Hàng không Việt Nam.

Nội dung báo cáo tối thiểu phải gồm: tóm tắt vụ việc; thời gian, địa điểm xảy ra; đánh giá sơ bộ mức độ ảnh hưởng; cùng kế hoạch hoặc biện pháp khắc phục ban đầu (nếu có).

Đáng chú ý, Thông tư quy định báo cáo bắt buộc đối với sự cố, tai nạn hàng không phải được gửi chậm nhất trong vòng 24 giờ kể từ khi xảy ra hoặc được phát hiện. Đối với các vụ việc khác thuộc diện báo cáo, thời hạn tối đa là 72 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng.

Tất cả sự cố, tai nạn hàng không thuộc diện báo cáo bắt buộc đều phải được tổ chức, cá nhân liên quan điều tra hoặc xác minh nội bộ để đánh giá, phân loại, xác định nguyên nhân và triển khai biện pháp ngăn chặn, khắc phục nhằm phòng ngừa tái diễn.

Kết luận điều tra, xác minh phải được gửi về Cục Hàng không Việt Nam chậm nhất 30 ngày kể từ ngày xảy ra sự cố hoặc tai nạn. Trường hợp cần kéo dài thời gian điều tra, đơn vị phải báo cáo và đề xuất thời hạn hoàn thành.

Thông tư cũng quy định cụ thể danh mục các sự cố, vụ việc an toàn hàng không bắt buộc phải báo cáo. Riêng các vụ va chạm giữa tàu bay với chim, động vật hoang dã hoặc vật nuôi sẽ thực hiện theo quy định riêng về cảng hàng không và quản lý an toàn hàng không.

Khuyến khích báo cáo tự nguyện

Bên cạnh báo cáo bắt buộc, Thông tư khuyến khích tổ chức, cá nhân thực hiện báo cáo tự nguyện nhằm cung cấp thông tin về các nguy cơ hoặc vấn đề liên quan đến an toàn hàng không, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro.

Đáng chú ý, dữ liệu và thông tin định danh của người tự nguyện báo cáo sẽ được bảo mật, bảo vệ theo quy định.

Thông tư cũng mở ra cơ chế khuyến khích khi tổ chức, cá nhân tự báo cáo hành vi vi phạm có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ hoặc miễn áp dụng chế tài, xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật hàng không dân dụng.

Ngoài ra, các tổ chức, cá nhân liên quan đến sự cố, tai nạn hàng không phải tiến hành điều tra, xác minh và giảng bình an toàn trong phạm vi nội bộ; kết quả phải được người đứng đầu đơn vị hoặc người được ủy quyền phê duyệt trước khi báo cáo Cục Hàng không Việt Nam.

Song song với báo cáo theo sự cố, các đơn vị còn phải thực hiện báo cáo an toàn hàng không định kỳ. 

Cụ thể, báo cáo tháng gửi trước ngày 17 hằng tháng; báo cáo quý gửi trước ngày 17 của các tháng 3, 6 và 9; báo cáo năm gửi trước ngày 17/12. Việc thống kê số liệu được tính từ ngày 16 của tháng trước đến ngày 15 của kỳ báo cáo tiếp theo.