Vì sao đề xuất doanh nghiệp hoa tiêu hàng hải phải có 100% vốn Nhà nước?

Thống nhất mô hình sở hữu trong lĩnh vực đặc thù

Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam do Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đề xuất tổ chức cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng hoa tiêu bắt buộc phải là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Chính sách này hướng tới thống nhất mô hình sở hữu, tăng khả năng điều phối nguồn lực và bảo đảm cung cấp dịch vụ hoa tiêu liên tục, an toàn.

Theo dự thảo, tổ chức hoa tiêu là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ dẫn tàu thuyền đến, rời cảng biển, hoạt động trong vùng hoa tiêu bắt buộc của Việt Nam.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng sẽ quy định vùng hoa tiêu bắt buộc, tuyến dẫn tàu, tiêu chuẩn đào tạo, cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ chuyên môn hoa tiêu, giấy chứng nhận vùng hoạt động hoa tiêu và tiêu chuẩn hành nghề hoa tiêu.

Điểm đáng chú ý là dự thảo đề xuất tổ chức cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng hoa tiêu bắt buộc phải là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hoa tiêu hàng hải đang hoạt động trước thời điểm Bộ luật có hiệu lực, dự thảo cho phép tiếp tục hoạt động, đồng thời yêu cầu hoàn thành việc sắp xếp tổ chức, cơ cấu sở hữu và điều kiện kinh doanh theo lộ trình, phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này theo hướng bảo đảm dịch vụ hoa tiêu được cung cấp liên tục, an toàn, không làm gián đoạn hoạt động hàng hải.

Theo số liệu được nêu trong hồ sơ dự thảo, cả nước hiện có 5 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hoa tiêu. Trong đó, 3 doanh nghiệp có 100% vốn Nhà nước, 2 doanh nghiệp còn lại có cơ cấu vốn gồm 75% vốn Nhà nước và 25% vốn tư nhân.

Như vậy, nếu đề xuất được thông qua, các doanh nghiệp có vốn tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ hoa tiêu sẽ phải thực hiện sắp xếp lại cơ cấu sở hữu theo lộ trình và phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Theo cơ quan soạn thảo, hoa tiêu hàng hải là dịch vụ liên quan trực tiếp đến an toàn hàng hải, an ninh hàng hải, phòng ngừa ô nhiễm môi trường và duy trì hoạt động liên tục của cảng biển, tuyến hàng hải.

Vì vậy, việc thống nhất mô hình sở hữu được đề xuất nhằm bảo đảm Nhà nước có đầy đủ quyền của chủ sở hữu để điều phối nhân lực, phương tiện, đầu tư dài hạn, duy trì dịch vụ tại những khu vực có sản lượng thấp và huy động nguồn lực trong các tình huống khẩn cấp.

Bộ Xây dựng đánh giá, chính sách này sẽ góp phần tăng tính thống nhất trong tổ chức, quản trị và điều phối dịch vụ hoa tiêu. Qua đó, tạo điều kiện duy trì lực lượng hoa tiêu, tàu đưa đón hoa tiêu, thiết bị và năng lực dự phòng, kể cả tại những khu vực có hiệu quả tài chính thấp.

Đồng thời, mô hình này được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho công tác chỉ đạo, huy động nguồn lực ứng phó thiên tai, tai nạn hàng hải, sự cố môi trường và các tình huống đặc biệt, khi yêu cầu phối hợp và điều động phương tiện, nhân lực cần được thực hiện kịp thời.

Tạo điều kiện đầu tư dài hạn, phát triển đội ngũ hoa tiêu

Một mục tiêu khác của đề xuất là tạo cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch dài hạn về đào tạo, tuyển dụng và phát triển đội ngũ hoa tiêu, cũng như đầu tư tàu hoa tiêu và thiết bị dẫn đường.

Theo cơ quan soạn thảo, với mô hình doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, việc hoạch định nguồn lực và đầu tư có thể được tổ chức theo định hướng dài hạn, đáp ứng yêu cầu duy trì năng lực cung cấp dịch vụ, kể cả tại những khu vực có sản lượng thấp hoặc hiệu quả tài chính hạn chế.

Bên cạnh đó, toàn bộ lợi ích còn lại sau khi doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ tài chính thuộc về Nhà nước và có thể được quyết định tái đầu tư theo mục tiêu chung.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi mô hình sở hữu cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông, người lao động, đồng thời duy trì hoạt động cung cấp dịch vụ thông suốt. Đây cũng là nguyên tắc được dự thảo đặt ra đối với quá trình sắp xếp các doanh nghiệp đang hoạt động.

Với đề xuất này, cơ quan soạn thảo hướng tới một mô hình tổ chức dịch vụ hoa tiêu thống nhất hơn, trong đó yêu cầu bảo đảm an toàn hàng hải, duy trì năng lực phục vụ và khả năng huy động nguồn lực được đặt lên hàng đầu. Việc triển khai, nếu được thông qua, sẽ thực hiện theo lộ trình và phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, trên cơ sở bảo đảm hoạt động hàng hải không bị gián đoạn.