Xăng E10: Đã tham vấn, thử nghiệm kỹ trước khi ban hành chính sách

Theo quy định, xăng E10 (pha trộn 90% xăng khoáng và 10% etanol) sẽ được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, dư luận xuất hiện một số thông tin bày tỏ nghi ngại về chất lượng của loại xăng này.

Trước những băn khoăn trên, phóng viên Báo Xây dựng đã trao đổi với ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương).

Hiện tượng phân lớp có thể xảy ra nhưng phải tính bằng tháng

Thưa ông, trước những ý kiến trái chiều và tâm lý băn khoăn của một bộ phận người dân về xăng E10 thời gian gần đây, ông đánh giá như thế nào?

Khi PVOIL bắt đầu thí điểm xăng E10 tại Hà Nội từ ngày 1/8/2025, tôi đã chủ động tìm kiếm các cây xăng theo danh sách công bố để trải nghiệm ngay từ những ngày đầu. Quan điểm của tôi là không chính phủ nào lại khuyến khích người dân sử dụng loại nhiên liệu gây hại cho tài sản của họ, dù vì mục tiêu môi trường, bởi tài sản của dân cũng là tài sản của xã hội.

Từ thời điểm đó đến nay, khoảng 10 tháng sử dụng, tôi nhận thấy xe vận hành không có khác biệt lớn so với việc dùng xăng khoáng RON 95 trước đây. Thậm chí khi chạy trên đường cao tốc, xe còn có cảm giác bốc và vọt đi rất nhanh khi đạp ga.

Tôi có nghe thông tin và tài liệu nước ngoài, cũng như băn khoăn của người dân trên mạng về việc xăng E10 bị phân lớp nếu để lâu. Trong gần 10 tháng sử dụng, tôi thường xuyên đi công tác dài ngày, có đợt 20 ngày, có đợt lên đến 1,5 tháng nhưng khi khởi động, xe vẫn nổ bình thường.

Theo các tài liệu mà tôi tiếp cận được và chia sẻ của các chuyên gia trong và ngoài nước, nếu để lâu tính bằng hàng tháng, xăng E10 có thể xuất hiện hiện tượng phân lớp. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác mức độ phân lợp như thế nào thì phải tháo ra đo hoặc kiểm định cụ thể.

Qua trao đổi với các đối tác Mỹ, Thái Lan và Philippines, họ cũng cho biết hiện tượng phân lớp có thể xảy ra nhưng phải tính bằng tháng (ít nhất là sau 2 tháng), và phải trong điều kiện thí nghiệm đổ xăng E10 vào bình thủy tinh có không khí lọt vào tương đối.

Trên mạng xã hội xuất hiện thông tin, một số thiết bị như máy cắt cỏ, máy bơm nước hay máy nông nghiệp… khó vận hành khi sử dụng xăng E10, thậm chí phải "lọc bỏ ethanol" mới dùng được. Ông nhìn nhận các thông tin này ra sao? Người dân có nên lo ngại về tính tương thích của xăng E10 với các phương tiện, thiết bị nêu trên?

Người tiêu dùng không nên nghe theo những thông tin không có cơ sở đó, mà nên dựa vào khuyến cáo của các cơ quan quản lý Nhà nước và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, các hãng xe, động cơ mà mình đang sử dụng.

Đa số máy nông nghiệp, như máy kéo, máy cày không chạy xăng mà chạy dầu diesel, với các máy dùng xăng như một số loại máy cắt cỏ sản xuất những năm gần đây thì đều chạy tốt với xăng E10, nếu quá cũ và không cần thiết phải chạy xăng RON95 trước đây và sắp tới là xăng E10RON95 thì chúng ta vẫn sử dụng tốt với xăng E5RON92, vừa vẫn hiệu quả, vừa có giá thành rẻ hơn. Đối với người tiêu dùng, đặc biệt là người nông dân hay những cơ sở sản xuất lớn, mức chênh lệch vài trăm đồng cho mỗi lít xăng là một vấn đề rất lớn. Chính vì vậy, nếu không bắt buộc phải đổ RON95 theo khuyến cáo của hãng sản xuất phương tiện hay động cơ thì không có lý do gì phải trả thêm tiền để đổ loại xăng này.

Đã tham vấn rất kỹ lưỡng trước khi đưa ra chính sách

Dù vậy, Bộ có dữ liệu thử nghiệm nào để thuyết phục người tiêu dùng? Bộ Công thương trong quá trình làm việc với các hiệp hội và hãng xe để xây dựng Thông tư 50 đã nhận được những cảnh báo hay danh mục cụ thể nào về các dòng xe không tương thích, thưa ông?

Để xây dựng Thông tư 50, chúng tôi dựa trên cơ sở Quyết định 53 của Thủ tướng. Quyết định này đã quy định lộ trình cụ thể: Đến cuối năm 2015 cả nước phải sử dụng xăng E5 và đến cuối năm 2017 toàn quốc phải chuyển đổi sang sử dụng xăng E10. Thế nhưng trên thực tế, nước ta mới chỉ triển khai được xăng E5 mà chưa thực hiện được đối với xăng E10.

Với ý nghĩa bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng kinh tế xanh, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công thương tiếp tục triển khai lộ trình chuyển đổi sang xăng E10. Theo đó, từ cuối năm 2024, chúng tôi đã thực hiện khảo sát, thu thập thông tin, tài liệu, học hỏi kinh nghiệm dùng xăng sinh học để xây dựng Thông tư 50. Đây là một thông tư có quỹ thời gian xây dựng tương đối dài, trải qua quá trình khảo sát, thu thập số liệu và làm việc với các đối tác trong và ngoài nước, tổ chức các hội thảo trong nước, quốc tế để tham vấn rất kỹ lưỡng trước khi đưa ra chính sách.

Trên thực tế, Mỹ, Brazil đã sử dụng xăng E10 từ những năm 1980 của thế kỷ trước. Châu Âu cũng đã dùng khoảng gần 20 năm, còn Trung Quốc là khoảng chục năm nay, Thái Lan hay Phippines có khí hậu tương tự miền nam Việt Nam cũng đã sử dụng xăng E10, E15 và hiện đã nâng lên E20 ở một số địa phương.

Trong quá trình làm chính sách, chúng tôi đã tham vấn các hiệp hội, hãng sản xuất ô tô, xe máy như Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô (VAMA) và Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy (VAMM). Đối với xe máy, VAMM khẳng định tất cả các xe máy đang lưu thông trên lãnh thổ Việt Nam đều tương thích với xăng E10, ngoại trừ một số ít các phương tiện rất cũ. Đối với ô tô, VAMA thông tin, về cơ bản, tất cả ô tô của các hãng đang lắp ráp và sản xuất tại Việt Nam đều tương thích với xăng E10, ngoại trừ một dòng xe tải hạng nhẹ sản xuất từ năm 1996 - 2023 là có thể không tương thích (số lượng dòng xe này khoảng 60.000 xe và đã dừng sản xuất từ năm 2023).

Với tinh thần cầu thị, sau khi cân nhắc, Bộ Công thương thấy rằng vẫn nên duy trì xăng E5 để những phương tiện rất cũ nêu trên có thể tiếp tục sử dụng.

Thực tế, yếu tố "E" (tỷ lệ ethanol) không phải là vấn đề quan trọng nhất. Khi triển khai chương trình nhiên liệu sinh học vào năm 2012, chúng ta đã chọn xăng nền RON92 để phối trộn thành xăng sinh học E5. Ở thời điểm đó, RON92 là xăng có chỉ số octan khá cao trong bối cảnh thị trường vẫn đang sử dụng xăng RON83.

Tuy nhiên về sau này, đối với các dòng xe mới, bản thân các hãng sản xuất đều khuyến cáo phải sử dụng xăng RON95 nhằm giảm khả năng kích nổ, giúp động cơ hoạt động tốt và vận hành êm ái hơn. Vì vậy, người dân chuyển sang dùng xăng khoáng RON95 là theo khuyến cáo kỹ thuật của hãng, chứ không phải vì lý do có hay không có chứa etanol.

Do đó, khi chúng ta chuyển đổi xăng RON95 sang phối trộn thành xăng E10, các dòng xe đời cũ hoặc các loại máy móc nông nghiệp vẫn có thể tiếp tục sử dụng tốt với xăng sinh học E5 RON92.

Người tiêu dùng hoàn toàn có thể yên tâm vì trên thị trường vẫn luôn có đủ các loại nhiên liệu phù hợp với mọi phân khúc và tuổi đời của động cơ.

Nhiều nước khi triển khi xăng E10, họ vẫn bán song song xăng khoáng để có thêm lựa chọn cho người dân. Vì sao Việt Nam chỉ bán xăng sinh học?

Xăng E10 không phải là vấn đề mới, theo lộ trình tại Quyết định 53/2012/QĐ-TTg, từ ngày 1/12/2017, xăng phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để phân phối đến người tiêu dùng trên cả nước, chúng ta chưa thực hiện được do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan thì hiện nay là thời điểm phù hợp để thực hiện.

Ý nghĩa đầu tiên là bảo vệ môi trường. Theo tính toán, mỗi lít xăng khoáng khi đốt cháy sẽ phát thải khoảng 2-3,25 kg CO₂. Trong khi đó, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ khoảng 10-12 triệu m3 xăng. Nếu sử dụng xăng E10 với tỷ lệ 10% ethanol, lượng xăng khoáng tiêu thụ sẽ giảm tương ứng 10%, qua đó có thể giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO₂ phát thải ra môi trường mỗi năm.

Bên cạnh đó, xăng E10 cũng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng. Việt Nam đang phải nhập khẩu 70% nhu cầu xăng dầu (cả dầu thô và xăng dầu thành phẩm), trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông khiến nguồn cung xăng dầu chịu nhiều áp lực, việc sử dụng E10 sẽ giúp giảm khoảng 10% nhu cầu nhập xăng khoáng.

Cơ sở khoa học và pháp lý rõ ràng, việc tăng cường sử dụng nhiên liệu sinh học, xăng sinh học mang lại nhiều ý nghĩa về môi trường, kinh tế và góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, việc sử dụng xăng không gây tác động tiêu cực đến người dùng xăng và xã hội trên cả phương diện kinh tế và kỹ thuật, do vậy, chúng ta nên ủng hộ một chủ trương đúng của Đảng và Nhà nước.

Xin cảm ơn ông!