Xe đạp điện "độ": Mối nguy mất an toàn đang lớn lên cùng học đường

Từ phương tiện an toàn đến hiểm họa vì "độ" xe

Khoảng 9h15 ngày 27/5, tại Km1785+950 đường Hồ Chí Minh (Đắk Lắk), xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa ô tô tải và xe đạp điện, khiến em Tr.T.H.Ng, học sinh lớp 9 Trường THCS Nguyễn Trường Tộ, tử vong.

Đây chỉ là một trong nhiều vụ tai nạn thương tâm liên quan đến học sinh điều khiển xe đạp điện thời gian qua. Đáng lo ngại, cùng với nguy cơ tai nạn gia tăng, tình trạng học sinh vi phạm quy định giao thông, thậm chí tự ý độ, chế xe đạp điện để tăng tốc vẫn diễn ra khá phổ biến.

Riêng tại Đắk Lắk, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện và xử lý nhiều trường hợp học sinh vi phạm. Ngày 10/6, Công an phường Tân Lập phối hợp Phòng CSGT Công an tỉnh Đắk Lắk xử lý một học sinh 15 tuổi tự ý độ xe đạp điện có khả năng vận hành tới 100 km/h. Trước đó, ngày 30/5, một học sinh lớp 9 cũng bị xử lý vì điều khiển xe đạp điện lạng lách, đánh võng trên đường.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nghiên cứu của Bộ Y tế và Quỹ Phòng chống Thương vong châu Á (AIP Foundation) cho thấy học sinh THPT là nhóm có nguy cơ tai nạn giao thông cao nhất. Khoảng 90% số vụ tai nạn giao thông ở trẻ em xảy ra ở lứa tuổi này, trong đó hơn một nửa liên quan đến xe đạp điện và xe máy điện.

Ông Hiếu nhận định, đây là con số đáng báo động. Ở lứa tuổi này, nhiều học sinh đã đủ tự tin để điều khiển phương tiện nhưng lại chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng và kinh nghiệm xử lý các tình huống bất ngờ, làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.

Ngoài những nguyên nhân quen thuộc như xe chạy êm, ít tiếng ồn, người điều khiển chưa đủ tuổi, thiếu kỹ năng, không đội mũ bảo hiểm hay lạng lách, ông Nguyễn Lân Hiếu cho rằng còn hai yếu tố khác cần đặc biệt lưu ý.

Thứ nhất là đặc tính tăng tốc của xe đạp điện. Do sử dụng động cơ điện, khi vặn tay ga thường xuất hiện một khoảng trễ rất ngắn trước khi xe bắt đầu di chuyển. Chính khoảng "trống" này khiến nhiều người có phản xạ vặn ga mạnh hơn, và ngay khi mô-tơ truyền lực, xe vọt lên đột ngột, người cầm lái lẫn người ngồi sau dễ bị bật ngửa theo quán tính.

"Cú "tăng ga" bất ngờ ấy là nguyên nhân của không ít vụ tai nạn giao thông rất đáng tiếc. Theo tôi, tất cả các xe đạp điện cần được kiểm định chặt chẽ trước khi lưu thông trên đường, đặc biệt là hệ thống điều khiển tay ga và khả năng bị tăng tốc đột ngột", ông nêu ý kiến.

Nguyên nhân thứ hai, theo ông đó là nạn độ xe để tăng tốc độ. Chỉ cần lên Google gõ tìm kiếm là dễ dàng thấy được vô số hướng dẫn tăng tốc xe điện. Nguy hiểm hơn nữa là không ít cửa hàng công khai quảng cáo dịch vụ độ xe để đạt tốc độ cao hơn, thậm chí cả trăm cây số một giờ.

Đồng quan điểm, một chuyên gia kỹ thuật xe cơ giới cảnh báo, việc "độ" xe đạp điện tốc độ cao sẽ làm tăng khối lượng phương tiện, tăng quán tính xe chạy, khi xảy ra va chạm tạo ra động năng lớn hơn dẫn đến mất an toàn hơn.

Chưa kể, hệ thống phanh của xe đạp điện nguyên bản chỉ được thử ở tốc độ giới hạn 25km/h, do đó, khi "độ" tốc độ cao, rất khó kiểm chứng được hệ thống phanh có đáp ứng được và đảm bảo yêu cầu, an toàn lúc phanh khi xảy ra tình huống trên đường.

Cần truy trách nhiệm từ người "độ" đến phụ huynh

Để ngăn chặn tình trạng này, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng, dịch vụ độ xe cần được nghiêm cấm. Với những vụ tai nạn nghiêm trọng, cơ quan chức năng cũng cần điều tra xem phương tiện có bị can thiệp, độ chế hay không; nếu có phải truy được nơi đã thực hiện để xem xét trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Đồng quan điểm, một chuyên gia giao thông cũng cho rằng: Để ngăn chặn tận gốc tình trạng này, cần xử lý nghiêm toàn bộ chuỗi vi phạm, từ người điều khiển, chủ phương tiện đến các cơ sở độ xe trái phép.

Trong khi đó, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh VP Uỷ ban ATGT Quốc gia nhấn mạnh sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng, thường xuyên kiểm tra, xử lý nghiêm thanh thiếu niên điều khiển xe đạp điện "độ".

Đồng thời, xem xét chế tài tịch thu phương tiện vi phạm, xử lý trách nhiệm của phụ huynh khi giao xe không đủ điều kiện an toàn kỹ thuật cho người không đủ điều kiện điều khiển.

"Để "độ" xe cần chi phí rất lớn so với độ tuổi học sinh của các cháu, do đó, cha mẹ không thể biện minh không biết. Thực tế, khi bị xử lý, nhiều học sinh cũng khai được cha mẹ cho tiền. Xử phạt hành chính phụ huynh khi phát hiện trẻ vi phạm, thậm chí, nếu trẻ điều khiển xe gây tai nạn, cần truy cứu trách nhiệm hình sự với phụ huynh", ông Tạo nhấn mạnh.