Xung đột Trung Đông làm tăng chi phí logistics, ảnh hưởng xuất, nhập khẩu TP.HCM

Chiều 5/3, theo thông tin từ Sở Công thương TP.HCM, diễn biến căng thẳng của tình hình tại Trung Đông đầu năm 2026 làm gia tăng rủi ro địa chính trị toàn cầu, tác động trực tiếp thị trường năng lượng, vận tải biển quốc tế và chuỗi cung ứng. Những yếu tố này ảnh hưởng hoạt động xuất nhập khẩu, logistics cũng như chi phí sản xuất của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.

Bà Nguyễn Lê Thiên Thanh, Phó trưởng Phòng Kinh tế Quốc tế, Sở Công thương TP.HCM cho biết, căng thẳng tại khu vực Trung Đông, đặc biệt việc đóng cửa eo biển Hormuz, làm gián đoạn luồng hàng qua Biển Ả Rập. Lưu lượng tàu qua khu vực này giảm mạnh và nhiều hãng tàu lớn phải tạm ngưng hoặc chuyển hướng tuyến vận tải.

Việc chuyển hướng vận tải biển khiến thời gian vận chuyển tuyến TP.HCM - châu Âu kéo dài thêm 7 - 10 ngày. Đồng thời, chi phí vận tải biển tăng mạnh do phát sinh phụ phí xung đột và phí bảo hiểm vận tải, làm gia tăng đáng kể chi phí logistics quốc tế, ảnh hưởng trực tiếp biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Đối với thị trường xuất khẩu, Hoa Kỳ hiện là thị trường lớn nhất của TP.HCM với kim ngạch năm 2025 đạt khoảng 21,7 tỷ USD, chiếm 23,42% tổng kim ngạch xuất khẩu. Các ngành có tỷ trọng xuất khẩu lớn như điện tử - máy tính và linh kiện, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, cùng một số mặt hàng nông - lâm - thủy sản được dự báo chịu tác động từ việc gia tăng chi phí logistics và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Song song đó, theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Khu công nghiệp TP.HCM, căng thẳng tại Trung Đông cũng đang tạo ra nhiều tác động gián tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong những khu công nghiệp và khu chế xuất.

Hiện TP.HCM có 66 khu chế xuất và khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích hơn 27.270ha; trong đó 58 khu đang hoạt động với 4.689 dự án đầu tư, bao gồm hơn 300 doanh nghiệp chế xuất.

Năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong những khu chế xuất, khu công nghiệp ước đạt 80 tỷ USD; kim ngạch xuất khẩu đạt 48,4 tỷ USD và nhập khẩu khoảng 36,6 tỷ USD. Tuy nhiên, kim ngạch xuất nhập khẩu với các quốc gia Trung Đông chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng kim ngạch nên mức độ tác động trực tiếp được đánh giá không lớn.

Dù vậy, do đặc thù sản xuất có độ mở thương mại quốc tế cao, các doanh nghiệp vẫn chịu ảnh hưởng khi căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng và vận tải toàn cầu. Nhiều tuyến vận tải qua Biển Đỏ bị gián đoạn, buộc tàu phải chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 3-4 tuần và chi phí logistics tăng mạnh.

Một số ngành sản xuất tại TP.HCM chịu tác động rõ rệt gồm điện tử - linh kiện, may mặc - giày da, hóa chất, thủy hải sản và chế biến nông sản. Trong đó, ngành điện tử có nguy cơ thiếu hụt chip và linh kiện nhập khẩu từ châu Âu, còn ngành may mặc có thể gặp khó khăn do tiến độ giao hàng cho đối tác tại Liên minh châu Âu bị chậm trễ.

Các doanh nghiệp thủy, hải sản và thực phẩm đông lạnh cũng đối mặt nhiều trở ngại khi chi phí vận tải hàng không tăng cao, container lạnh khan hiếm và một số lô hàng bị ách tắc tại các cảng trung chuyển.

Bên cạnh đó, chi phí logistics tăng do phát sinh nhiều khoản phụ phí như phụ phí rủi ro chiến tranh, phụ phí chuyển hướng hành trình, cùng với tình trạng thiếu container rỗng tại các cảng ở TP.HCM.

Trước tình hình trên, Sở Công thương TP.HCM cho hay, đơn vị đang triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp như tăng cường cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm thời gian xử lý nhanh thủ tục cho doanh nghiệp; hướng dẫn doanh nghiệp khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) nhằm tối ưu hóa thuế quan, giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Cơ quan này cũng phối hợp Hiệp hội Logistics và cảng biển TP.HCM tổ chức các hội nghị kết nối với doanh nghiệp sản xuất - xuất khẩu nhằm tìm giải pháp tiết giảm chi phí logistics, đồng thời định hướng xúc tiến thương mại sang các thị trường ít chịu tác động hơn như ASEAN, Trung Quốc và Australia.

Trong khi đó, Ban Quản lý các khu chế xuất, khu công nghiệp TP.HCM thông tin, đang theo dõi sát diễn biến thị trường, cập nhật các khuyến cáo của Bộ Công thương đến cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời đẩy nhanh giải quyết thủ tục hành chính như cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài và xác nhận hồ sơ thẻ ABTC cho thương nhân.

Các đơn vị cũng phối hợp sở, ngành liên quan tham mưu UBND TP.HCM triển khai giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất và giảm thiểu tác động từ các biến động địa chính trị quốc tế.

Nhiều nước gấp rút sắp xếp đưa công dân mắc kẹt vì xung đột Trung Đông về nước

Theo hãng tin Reuters, nhiều chuyến bay hồi hương đã khởi hành từ Trung Đông trong ngày 4/3 khi nhiều chính phủ gấp rút đưa hàng chục nghìn công dân mắc kẹt do ảnh hưởng từ xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran, trở về nước.