6 nhóm giải pháp định hình chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến 2035

Gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá phát triển dịch vụ vận tải

Sáng 7/8, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang chủ trì cuộc họp về hồ sơ dự thảo Đề án xây dựng Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang ghi nhận những nỗ lực của Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng trong quá trình thực hiện Đề án.

Thứ trưởng yêu cầu Đề án phải đánh giá sâu sắc, toàn diện thực trạng các lĩnh vực vận tải, trong đó tập trung làm rõ vấn đề kết nối giữa các phương thức vận tải, thể chế, đầu tư hạ tầng, chi phí vận tải, nguồn nhân lực, phát triển phương tiện và các yếu tố liên quan.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng đề nghị các thành viên Tổ soạn thảo phát huy tinh thần trách nhiệm, dành thời gian và huy động trí tuệ tập thể để hoàn thiện Đề án trên cơ sở tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành, bảo đảm chất lượng và tính thực tiễn.

Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng được yêu cầu tiếp tục rà soát, bổ sung, làm rõ những điểm nghẽn trong hoạt động vận tải; từ đó đề xuất định hướng và giải pháp phù hợp, bám sát thực tiễn, có tính khả thi cao.

“Cần nghiên cứu, ưu tiên các giải pháp có thể triển khai ngay trong giai đoạn từ nay đến năm 2035”, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang nhấn mạnh.

Thứ trưởng cũng yêu cầu Vụ Vận tải và An toàn giao thông phối hợp với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng làm việc với các Cục chuyên ngành để tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc hơn các nội dung của Đề án. Trong đó, cần tập trung các giải pháp nâng cao thị phần vận tải của các lĩnh vực hàng hải, đường thủy, hàng không, đường sắt, qua đó tăng cường kết nối giữa các phương thức vận tải và giảm áp lực cho vận tải đường bộ.

Tái cơ cấu thị trường, nâng thị phần vận tải đường sắt, đường thủy, hàng hải

Theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng, chiến lược lần này xác định dịch vụ vận tải phải được đặt trong tổng thể chuỗi cung ứng vận tải tối ưu, thay vì phát triển riêng lẻ từng lĩnh vực.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần tập trung giải quyết các điểm nghẽn hiện hữu như chi phí logistics và vận tải còn cao; cơ cấu vận tải chưa hợp lý; chất lượng dịch vụ chưa cao, thiếu kết nối đa phương thức; năng lực của doanh nghiệp còn hạn chế khi khoảng 95% là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Bên cạnh đó, thể chế chưa theo kịp sự xuất hiện của các mô hình dịch vụ mới như kinh tế nền tảng, chia sẻ dữ liệu, xe tự lái; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh còn chậm; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Khả năng chống chịu của hệ thống vận tải trước các cú sốc như dịch bệnh, xung đột địa chính trị cũng còn hạn chế.

Trên cơ sở đó, Đề án xác định các nhiệm vụ trọng tâm và đề xuất 6 nhóm vấn đề cần tập trung giải quyết gồm: tái cơ cấu thị trường theo hướng hiện đại; giảm chi phí vận tải; nâng cao chất lượng và tính kết nối; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển hệ sinh thái vận tải thông minh; thúc đẩy chuyển đổi xanh; hoàn thiện thể chế và phát triển nguồn nhân lực.

Đáng chú ý, chiến lược không chỉ xác định vận tải là một ngành dịch vụ đơn thuần mà coi đây là “hạt nhân” của hệ sinh thái công nghiệp và chuỗi giá trị quốc gia. Phát triển dịch vụ vận tải sẽ tạo động lực cho các ngành công nghiệp chế tạo phương tiện, đóng tàu, sản xuất nhiên liệu xanh và các dịch vụ giá trị gia tăng, qua đó góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Theo dự thảo, đến năm 2035, mục tiêu đặt ra là phát triển hệ thống vận tải đồng bộ, hiện đại, an toàn, hiệu quả và bền vững; đáp ứng nhu cầu vận tải với chất lượng cao, chi phí hợp lý; phát triển mạnh vận tải đa phương thức, logistics tích hợp, vận tải số và vận tải xanh.

Đề án đồng thời hướng tới xây dựng cơ cấu thị phần hợp lý giữa các phương thức vận tải, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và phát thải ròng bằng “0”.

Đến năm 2050, hình thành hệ thống dịch vụ vận tải hiện đại, thông minh, xanh, tích hợp cao với logistics, kết nối hiệu quả với mạng lưới vận tải và logistics khu vực, toàn cầu; có năng lực cạnh tranh thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Đến năm 2035, tổng sản lượng vận tải hàng hóa đạt khoảng 6,99 - 7,35 tỷ tấn; khối lượng luân chuyển nội địa đạt khoảng 852 - 872 tỷ tấn.km. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2035 đạt khoảng 6,8 - 7,4%/năm.

Tổng sản lượng vận tải hành khách đạt khoảng 15,7 - 17,1 tỷ lượt hành khách; khối lượng luân chuyển nội địa đạt khoảng 641 - 682 tỷ hành khách.km. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2035 đạt khoảng 9,8 - 10,7%/năm.

Về cơ cấu thị phần và phát triển vận tải đa phương thức, phấn đấu đến năm 2035, thị phần vận tải hàng hóa luân chuyển nội địa (tấn.km) đảm nhận bằng đường bộ khoảng 28,1 - 28,6%; đường thủy nội địa 25,5 - 26,3%; hàng hải và ven biển 41,4 - 43%; đường sắt 3,2 - 3,6%. Tỷ trọng hàng hóa vận tải đa phương thức đạt khoảng 15 - 20% tổng lượng hàng hóa vận tải liên vùng và xuất nhập khẩu.

Đối với vận tải hành khách, thị phần luân chuyển nội địa (khách.km) bằng đường bộ khoảng 77,8 - 79,1%; đường thủy nội địa 2,0 - 2,2%; hàng hải 0,21 - 0,22%; đường sắt, gồm cả đường sắt đô thị, 4,4 - 5,1%; hàng không khoảng 14,2 - 14,7%.

Đối với các đô thị đặc biệt, phấn đấu tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng đạt khoảng 30 - 35% vào năm 2035.