Thấp thỏm nỗi lo mất nhà
Nghỉ hưu đã gần 20 năm, ông Phạm Ngọc Khuê, cư dân tầng 3 chung cư VP6 Linh Đàm, phường Hoàng Liệt chỉ mong có một mái ấm bình yên khi về già. Ông cho biết đã dành dụm mua hai căn hộ, một cho mình, một cho con gái, với hy vọng gia đình được an cư. Thế nhưng, ở tuổi xế chiều, ông lại đối diện với nguy cơ phải rời xa chính ngôi nhà của mình.
Với nhiều gia đình, căn hộ chung cư là tài sản tích góp sau hàng chục năm chắt chiu, dành dụm. (Trong ảnh: Dự án nhà của Mường Thanh tại Khu đô thị Linh Đàm). Ảnh: Kế Toại.
Theo ông Khuê, 192 hộ dân sinh sống tại các tầng 2 - 9 đang hết sức hoang mang trước nguy cơ phải di dời để xử lý sai phạm xây dựng của Tập đoàn Mường Thanh. Phần lớn cư dân là người lao động có thu nhập không cao, phải chắt chiu hàng chục năm mới mua được căn hộ.
"Đây là tài sản lớn, thậm chí là duy nhất của nhiều gia đình. Con cháu đã ổn định học hành, công việc, người già quen nơi khám chữa bệnh. Giờ phải chuyển đi, chúng tôi biết về đâu?", ông Khuê trăn trở.
Từng là kỹ sư xây dựng, ông Khuê cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan, từ khâu thiết kế, thẩm định, phê duyệt đến quản lý, giám sát thi công. "Vì sao công trình tồn tại cả 10 năm mới bị xử lý?", ông đặt câu hỏi.
Không riêng cư dân VP6 Linh Đàm, hàng trăm hộ dân tại Khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ, phường Định Công cũng đang đứng trước những thay đổi lớn về nơi ở khi thành phố triển khai kế hoạch xử lý vi phạm tại bốn tòa nhà CT11, CT12A, CT12B và CT12C.
Theo UBND phường Định Công, ngày 5/11, phường đã tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch xử lý vi phạm, khắc phục hậu quả và bảo đảm an sinh xã hội đối với các dự án nhà ở thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Mường Thanh trên địa bàn. Theo đó, các cơ quan chức năng sẽ rà soát hiện trạng 246 căn hộ tại các tầng 2 - 4, xác định tình trạng sở hữu, sử dụng và đối chiếu hồ sơ pháp lý để đề xuất phương án xử lý.
Việc di dời dự kiến thực hiện trong năm 2027, trên cơ sở phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các hạng mục thuộc diện phải phá dỡ dự kiến được xử lý trong giai đoạn 2027 - 2028, sau khi hoàn thành các điều kiện cần thiết.
Không để ảnh hưởng quyền lợi của người dân
Trước những lo lắng của cư dân, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND phường Định Công khẳng định, việc xử lý sai phạm phải nghiêm minh, đúng pháp luật nhưng không được xem nhẹ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Từ thực tế hàng nghìn căn hộ vi phạm của Mường Thanh, đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
"Không thể để hồ sơ được phê duyệt một đằng, căn hộ đưa ra bán một nẻo. Sai phạm nhỏ nếu không được phát hiện, ngăn chặn từ đầu sẽ tích tụ thành sai phạm lớn. Càng để kéo dài, hậu quả càng nặng nề, việc xử lý càng khó khăn, phức tạp", ông Tiến nói và kỳ vọng, với việc Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) dự kiến sắp được Quốc hội thông qua, việc đưa căn hộ ra thị trường, bảo đảm đúng quy hoạch, thiết kế phê duyệt sẽ được kiểm soát chặt chẽ.
"Xử lý nghiêm các vi phạm nhưng không được chủ quan, nóng vội; không hợp thức hóa sai phạm nhưng cũng không được làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân. Mọi phương án xử lý, di dời, phá dỡ phải căn cứ kết quả rà soát liên ngành và quyết định của cấp có thẩm quyền", ông Tuấn Anh nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch UBND phường Định Công, địa phương sẽ phối hợp rà soát kỹ hiện trạng, hồ sơ pháp lý, làm rõ trách nhiệm chủ đầu tư; đồng thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cư dân, đặc biệt quan tâm các hộ chính sách, người cao tuổi và gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
"Quan điểm của lãnh đạo thành phố là đồng hành và bảo đảm an sinh xã hội tối đa cho các cư dân. Chính quyền thành phố cũng như phường cam kết đồng hành cùng cư dân", ông Nguyễn Tuấn Anh khẳng định.
Xác định rõ trách nhiệm liên quan
Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Hải Lăng, Giám đốc Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh cho biết: "Không thể để người dân trả giá cho sai phạm của chủ đầu tư. Nguyên tắc quan trọng nhất khi xử lý các công trình vi phạm trật tự xây dựng là phải xử lý nghiêm sai phạm,
nhưng không để những người mua nhà ngay tình trở thành nạn nhân".
Theo luật sư, nghị quyết được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 28/10/2026 đã xác định rõ nguyên tắc người mua nhà không có lỗi không phải chịu thiệt hại từ sai phạm của chủ đầu tư.
Theo đó, nếu công trình vẫn bảo đảm an toàn và có khả năng khắc phục thì cần ưu tiên phương án khắc phục thay vì phá dỡ. Trường hợp buộc phải di dời, người dân phải được bồi thường, hỗ trợ và ưu tiên mua, thuê mua nhà ở theo cơ chế của nghị quyết. Chủ đầu tư phải chịu chi phí khắc phục, phá dỡ, di dời và bồi thường thiệt hại, tuyệt đối không để ngân sách Nhà nước thay doanh nghiệp gánh chịu hậu quả.
Luật sư cũng cho rằng, một công trình quy mô lớn có vi phạm kéo dài nhiều năm, thậm chí đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, không thể chỉ xem xét trách nhiệm của chủ đầu tư mà bỏ qua trách nhiệm quản lý, kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.
Vì vậy, cần rà soát toàn bộ quá trình triển khai dự án, từ quy hoạch, cấp phép, thi công đến nghiệm thu, đưa công trình vào sử dụng; qua đó xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, cá nhân liên quan. Nếu phát hiện hành vi buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm hoặc bao che vi phạm cần xử lý nghiêm.
Theo luật sư, bài học lớn nhất đối với Hà Nội là phải chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa vi phạm. Những sai phạm về quy hoạch, trật tự xây dựng cần được phát hiện, ngăn chặn và đình chỉ ngay từ đầu, thay vì để công trình hoàn thành, đưa vào sử dụng rồi mới tìm phương án giải quyết.
Cùng quan điểm, GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm đối với quyền lợi của những người đã tin tưởng và bỏ tiền mua căn hộ.
"Những sai phạm đã xảy ra thì phải được nhìn nhận và xử lý. Những người có thẩm quyền trong giai đoạn trước đây cũng phải chịu trách nhiệm đối với những quyết định của mình", ông Võ nêu quan điểm.
Lo cho người dân trước, xử lý nghĩa vụ tài chính sau
HĐND TP Hà Nội vừa ban hành Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND ngày 28/10/2026 quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án trên địa bàn.
Đây là cơ sở quan trọng để giải quyết hàng loạt sai phạm tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh nhưng vẫn đặt quyền và lợi ích hợp pháp của người dân lên hàng đầu.
Theo Nghị quyết, người dân thuộc diện phải di dời được nhận tiền bồi thường từ chủ đầu tư. Giá trị bồi thường do Hội đồng thẩm định giá xác định hoặc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Người dân được ưu tiên mua nhà tại các dự án phát triển nhà ở do chủ đầu tư thực hiện. Trường hợp đủ điều kiện mua nhà ở xã hội thì được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.
Trong thời gian chờ thực hiện phương án xử lý, người dân được tạm cư tại chỗ cho đến khi có thông báo thực hiện phương án phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.
Đáng chú ý, Nghị quyết quy định nghĩa vụ bồi thường, hỗ trợ đối với người bị di dời được ưu tiên thực hiện trước nghĩa vụ nộp số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai của chủ đầu tư.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận