Cụ thể hóa quy định bất khả kháng trong hoạt động xây dựng

Giảm tranh chấp, nâng cao hiệu quả đầu tư

Từ 1/7, Luật Xây dựng 2025 đã chính thức có hiệu lực. Một trong những điểm đáng chú ý là việc cụ thể hóa những trường hợp bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng.

Cụ thể những trường hợp bất khả kháng giúp hạn chế tranh chấp, nâng cao hiệu quả đầu tư xây dựng.

Theo các chuyên gia, trong những năm qua, ngành Xây dựng đã đối mặt với những cú sốc lớn chưa từng có như dịch bệnh, đứt gãy chuỗi cung ứng hay những đợt bão giá vật liệu xây dựng.

Tuy nhiên, do các quy định pháp luật trước đây chưa cụ thể nên nhà thầu rất khó trao đổi với chủ đầu tư dự án để hai bên thống nhất đây là các sự kiện bất khả kháng.

Ông Đặng Trọng Đức, Tổng giám đốc Công ty CP Xây dựng Phục Hưng Holdings cho biết, với hợp đồng đơn giá cố định hoặc trọn gói, các bên tranh luận việc đại dịch Covid-19 dẫn đến giãn cách xã hội không huy động được nhân lực, đứt gãy chuỗi cung ứng, bão giá vật liệu... có phải là bất khả kháng hay không.

Nếu không phải là bất khả kháng thì việc chậm tiến độ do lỗi chủ quan của nhà thầu và nhà thầu phải chịu phạt chậm tiến độ. Kết quả là nhà thầu phải gồng mình chịu lỗ, dẫn đến suy kiệt dòng tiền và ảnh hưởng trực tiếp đến việc duy trì bộ máy.

Theo đại diện Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), trước đây, mặc dù pháp luật về dân sự và pháp luật liên quan đã có quy định thế nào là bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản và cách ứng xử khi gặp phải các sự kiện này. Tuy nhiên, trên thực tiễn khi áp dụng các quy định này vào ngành Xây dựng rất khó khăn.

Bởi, pháp luật không có quy định một cách cụ thể hay liệt kê những sự kiện cơ bản nào được xem là bất khả kháng hay hoàn cảnh thay đổi cơ bản.

Thực tế, các bên thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng rất đa dạng, có đặc thù đó là thường gắn liền với hoạt động quản lý dự án; do đó, nếu trong hợp đồng có thỏa thuận được điều chỉnh/sửa đổi hợp đồng, nhưng các quy định về điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng không quy định hoặc không được điều chỉnh thì các thỏa thuận hợp đồng cũng không khả thi.

Vì vậy, Luật Xây dựng 2025 đã cụ thể một số sự kiện được xem là bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản nhằm hạn chế tranh chấp, nâng cao hiệu quả đầu tư dự án, tránh lãng phí…

Luật Xây dựng 2025 đã tạo hành lang pháp lý minh bạch, bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp xây dựng.

Nhà thầu, chủ đầu tư cùng chia sẻ rủi ro

Ông Đặng Trọng Đức đánh giá, Luật Xây dựng 2025 đã cụ thể hóa những trường hợp bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng, góp phần tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong suốt nhiều năm và mang lại những tác động tích cực, sâu rộng đối với các nhà thầu xây dựng.

Cụ thể, Luật đã tạo hành lang pháp lý minh bạch, bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, khi các tiêu chí được luật hóa rõ ràng, nhà thầu có cơ sở pháp lý vững chắc để kích hoạt các điều khoản điều chỉnh hợp đồng.

Thúc đẩy nhà thầu và chủ đầu tư chuyển sang tư duy "cùng chia sẻ rủi ro", từ đó giúp nhà thầu tự tin để tham gia các gói thầu quy mô lớn.

Bên cạnh đó, các nhà thầu sẽ giảm thiểu được rất lớn thời gian, chi phí pháp lý, nguồn nhân lực cho các cuộc đàm phán với chủ đầu tư để xác định những sự kiện nào là bất khả kháng…

Theo Điều 13, Luật Xây dựng 2025, sự kiện bất khả kháng trong hoạt động xây dựng bao gồm: Thiên tai, thảm họa môi trường; hỏa hoạn, dịch bệnh; tình trạng khẩn cấp về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và tình trạng khẩn cấp về quốc phòng; đình công, bãi công, cấm vận, bao vây; hoạt động về phát hiện cổ vật, khảo cổ và các trường hợp khác theo quy định của luật có liên quan.

Về hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng bao gồm các trường hợp: Nhà nước thay đổi chính sách, pháp luật; các điều kiện bất thường về địa chất không lường trước được; các trường hợp khác theo quy định của luật có liên quan.

Luật cũng nêu rõ, việc xác định các sự kiện, trường hợp quy định nêu trên phải đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật dân sự về sự kiện bất khả kháng và thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản.

Hà Nội: Khởi công cải tạo chung cư cũ 51 Huỳnh Thúc Kháng

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ số 51 Huỳnh Thúc Kháng có ý nghĩa quan trọng, tiếp thêm niềm tin, sự đồng thuận và động lực cho chương trình cải tạo, xây dựng chung cư cũ trên địa bàn.