Đà Nẵng định hướng phát triển đô thị thông minh đến năm 2030

Digital Twin sẽ tạo ra một "bản sao số sống" của đô thị

Theo ông Hồ Quang Bửu, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng với định hướng xây dựng Thành phố AI cùng các đề án về vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và Bản sao số (Digital Twin), Đà Nẵng từng bước kiến tạo nền tảng điều hành thông minh, lấy dữ liệu làm cơ sở để quản trị, điều hành.

Phó chủ tịch Hồ Quang Bửu cho biết, trong hơn một thập kỷ qua, Đà Nẵng luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, với nhiều nền tảng số phục vụ người dân và doanh nghiệp.

"Đà Nẵng liên tục chỉ đạo làm sạch, làm giàu dữ liệu trên các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành trong các lĩnh vực dân cư, hộ tịch, đất đai, giáo dục, bảo hiểm, thuế, chính sách người có công và định danh tàu thuyền.

Đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu, mạng viễn thông và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Đây được xem là những "tài sản số" quan trọng cho quá trình xây dựng đô thị thông minh", ông Bửu chia sẻ.

Ông Bửu cho hay, Đà Nẵng đang tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng Bản sao số đô thị (Digital Twin), sàn dữ liệu, thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế không gian tầm thấp, xây dựng Khu thương mại tự do thông minh, Trung tâm tài chính quốc tế và nhiều mô hình phát triển mới khác.

Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra nhiều thách thức trong quản lý, điều hành và phát triển đô thị. Đặc biệt là yêu cầu quản trị trên nền tảng dữ liệu thời gian thực, khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước và xây dựng các nền tảng số dùng chung bảo đảm đồng bộ, an toàn, hiệu quả.

Trước đây, chính quyền chủ yếu điều hành dựa trên báo cáo, thống kê và kinh nghiệm quản lý thì trong mô hình mới, dữ liệu trở thành nền tảng của mọi hoạt động điều hành. Mọi quyết định đều được hỗ trợ bởi dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, phân tích bằng trí tuệ nhân tạo và trực quan hóa để giúp dự báo, đánh giá và lựa chọn phương án tối ưu.

Đó cũng là tư duy xuyên suốt của Đề án phát triển lĩnh vực vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030. Điểm đáng chú ý của đề án không nằm ở những con số về nhân lực hay sản phẩm AI, mà ở việc xây dựng hạ tầng của nền kinh tế dữ liệu: Từ trung tâm dữ liệu, trung tâm tính toán hiệu năng cao, hạ tầng 5G, IoT, dữ liệu mở đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số chiếm 35-40% GRDP; triển khai sàn giao dịch dữ liệu, hình thành nền kinh tế dữ liệu và đưa AI trở thành năng lực cốt lõi của đội ngũ cán bộ, công chức cũng như mỗi người dân.

Quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu

Chia sẻ với PV Báo Xây dựng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng Nguyễn Thanh Hồng cho hay, Đà Nẵng xác định phát triển đô thị thông minh trọng tâm là chuyển đổi phương thức quản trị đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu, ứng dụng AI để phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định. Thành phố đang từng bước hình thành một hệ sinh thái gồm dữ liệu - kết nối - nền tảng điều hành - AI - Bản sao số, trong đó dữ liệu là nền tảng xuyên suốt.

"Trước hết, về nền tảng dữ liệu và điều hành theo thời gian thực, thành phố đã có quá trình triển khai đô thị thông minh từ năm 2018 và đến nay đã hình thành khá đồng bộ các nền tảng dữ liệu, IoT và Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC). Cổng dữ liệu mở của thành phố đã cung cấp gần 1.500 bộ dữ liệu; nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành được kết nối, chia sẻ và khai thác dùng chung. Thành phố cũng đã hình thành mạng lưới thiết bị IoT với camera, cảm biến đo mưa, đo ngập, mực nước sông, quan trắc môi trường, đỗ xe, chiếu sáng... tạo nguồn dữ liệu từ hiện trường phục vụ quản lý đô thị", ông Hồng thông tin.

Ông Hồng cho hay, về trí tuệ nhân tạo, định hướng của thành phố là đưa AI vào những bài toán thực chất, gắn với dữ liệu và nhu cầu quản lý, thay vì triển khai AI một cách riêng lẻ. Địa phương đã ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu, camera thông minh, phân tích phản ánh của người dân, thông tin mạng xã hội, cảnh báo các vấn đề phát sinh; đồng thời triển khai Trợ lý số Đà Nẵng AI trên các kênh số để hỗ trợ người dân. Thành phố cũng đã hình thành hạ tầng tính toán AI, triển khai Lab AI và phát triển nguồn nhân lực phục vụ nghiên cứu, ứng dụng AI.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, một bước đi mới và quan trọng của TP là Bản sao số - Digital Twin khi UBND TP đã ban hành quyết định phê duyệt Đề án thí điểm Bản sao số thành phố Đà Nẵng. Trên cơ sở đó, thành phố đang triển khai thí điểm một dịch vụ Bản sao số tại phường Ngũ Hành Sơn trong năm 2026-2027, nhằm kiểm chứng công nghệ, khả năng tích hợp và khai thác dữ liệu trước khi xem xét mở rộng.

"Điểm khác biệt của Bản sao số là không chỉ số hóa hay dựng mô hình 3D của đô thị mà hướng đến việc tích hợp dữ liệu quy hoạch, đất đai, cấp phép xây dựng, hiện trạng đô thị và các dữ liệu chuyên ngành để mô phỏng trạng thái của đô thị, phân tích và dự báo các tình huống phục vụ quản lý. Trong giai đoạn thí điểm tại Ngũ Hành Sơn, một số bài toán cụ thể gồm tra cứu thông tin quy hoạch và hồ sơ cấp phép xây dựng, phân tích công trình theo quy chuẩn, dự báo nhu cầu cấp phép xây dựng và mô phỏng khả năng đáp ứng hạ tầng tại khu vực phát sinh công trình", ông Hồng nói.

Với vai trò cơ quan tham mưu, Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng đang tập trung vào việc kết nối các 'mảnh ghép' này thành một hệ thống thống nhất: hoàn thiện kiến trúc số và dữ liệu; thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu; nâng cấp năng lực IOC; đưa AI vào các bài toán quản trị cụ thể; đồng thời chủ trì triển khai, kiểm thử và đánh giá mô hình Bản sao số. Đối với Digital Twin, sau giai đoạn thí điểm, Sở sẽ tổng hợp, đánh giá về công nghệ, dữ liệu, hiệu quả khai thác, khả năng vận hành và mức độ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước để tham mưu UBND thành phố phương án mở rộng, nhân rộng.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành năng lực quản trị đô thị thông minh dựa trên dữ liệu: dữ liệu từ thực tế được cập nhật, kết nối và phân tích; AI hỗ trợ nhận diện, dự báo; Bản sao số giúp mô phỏng các phương án trước khi áp dụng vào thực tế; từ đó giúp chính quyền ra quyết định kịp thời, đồng thời mang lại những tiện ích mà người dân, doanh nghiệp có thể trực tiếp cảm nhận được.