Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch đô thị, nông thôn

Tiếp tục phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 ngày 12/11/2025 (Luật số 144/2025/QH15). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026.

Theo đánh giá của Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng), Luật số 144/2025/QH15 cơ bản kế thừa, phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả, thực tiễn không có vướng mắc.

Đồng thời luật hóa quy định về phân định trách nhiệm, thẩm quyền phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và tiếp tục phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Đối với nội dung phân quyền, phân cấp, Luật số 144/2025/QH15 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung để làm rõ trách nhiệm trong tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch đô thị và nông thôn.

Cụ thể, về quy định tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn, theo điểm b khoản 1 Điều 17 của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Bộ Xây dựng có trách nhiệm tổ chức quy hoạch đô thị, quy hoạch khu chức năng do Thủ tướng Chính phủ giao. Nhưng theo quy định mới, trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch đô thị, quy hoạch khu chức năng do Thủ tướng Chính phủ giao được phân quyền, phân cấp cho UBND cấp tỉnh thực hiện.

Đồng thời, Luật số 144/2025/QH15 cũng bãi bỏ điểm a khoản 1 Điều 17 về việc Bộ Xây dựng tổ chức lập quy hoạch chung đô thị mới có phạm vi quy hoạch liên quan đến địa giới đơn vị hành chính của từ 2 tỉnh trở lên. 

Như vậy, nhiệm vụ tổ chức lập quy hoạch của Bộ Xây dựng đã được phân quyền, phân cấp hoặc bãi bỏ. Bộ không còn thực hiện tổ chức lập quy hoạch đô thị và nông thôn.

Về tổ chức thẩm định quy hoạch đô thị và nông thôn, khoản 1 Điều 38 của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn quy định rõ, Bộ Xây dựng có trách nhiệm thẩm định nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc thẩm quyền phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ.

Nhưng theo quy định mới tại Luật số 144/2025/QH15, thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung khu du lịch quốc gia được quy định thuộc UBND cấp tỉnh. Theo đó, trách nhiệm thẩm định quy hoạch chung khu du lịch quốc gia được phân quyền, phân cấp cho cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện. 

Đối với quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật nhà nước, trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định và thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch được quy định theo hướng đẩy mạnh phân cấp và thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an.

Luật số 144/2025/QH15 cũng quy định rõ về thẩm quyền phê duyệt quy hoạch đô thị và nông thôn. Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền phê duyệt: Nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chung thành phố và quy hoạch chung đô thị mới dự kiến thành lập thành phố; quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh có khu kinh tế thuộc hoàn toàn trong phạm vi quy hoạch; quy hoạch chung khu kinh tế.

UBND cấp tỉnh có thẩm quyền phê duyệt: Quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, quy hoạch chung đô thị mới thuộc thành phố, quy hoạch chung xã, quy hoạch chung đặc khu, quy hoạch chung khu du lịch quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định về trách nhiệm tổ chức lập, thẩm định và thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch chi tiết của dự án quốc phòng, an ninh cần bảo đảm bí mật Nhà nước…

Bên cạnh đó, Luật số 144/2025/QH15 đã bổ sung quy định rõ một số nội dung về phân cấp, phân quyền. Luật bổ sung quy định rõ tại Điều 17 về việc cơ quan, tổ chức do Thủ tướng Chính phủ thành lập được giao quản lý khu chức năng và không trực thuộc UBND cấp tỉnh tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch khu chức năng đó. 

Đối với các khu vực trong khu chức năng, UBND cấp tỉnh phân công trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch giữa cơ quan, tổ chức được giao quản lý khu chức năng và UBND cấp xã.

Luật đã bổ sung quy định rõ tại Điều 17 về trách nhiệm tổ chức lập quy hoạch, Điều 38 về trách nhiệm thẩm định và Điều 41 về thẩm quyền phê duyệt.

Trường hợp các quy hoạch liên quan đến phạm vi từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên thì thuộc trách nhiệm lập, phê duyệt của UBND cấp tỉnh. Các quy hoạch trong phạm vi địa giới hành chính của xã thì thuộc trách nhiệm lập, phê duyệt của UBND cấp xã.

Quá trình triển khai còn một số khó khăn, vướng mắc

Theo đánh giá của Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Luật số 144/2025/QH15 đã tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quy hoạch đô thị và nông thôn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực quy hoạch. 

Việc sửa đổi, bổ sung các quy định về lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch đã góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai các hoạt động đầu tư xây dựng, giảm chi phí tuân thủ cho tổ chức, cá nhân; qua đó cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy phát triển đô thị và nông thôn theo hướng bền vững, hiện đại.

Đại diện Sở Xây dựng Quảng Ninh cho biết, hiện nay tỉnh đang rà soát toàn bộ quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết để bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền mới; đồng thời cập nhật các định hướng phát triển về hạ tầng giao thông, công nghiệp, logistics, đô thị ven biển và kinh tế số.

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng quá trình triển khai quy hoạch trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn gặp các khó khăn, vướng mắc. 

Một số quy hoạch cũ đã không còn phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Việc điều chỉnh quy hoạch tại một số địa phương còn mất nhiều thời gian do sự thay đổi của quy định pháp luật để phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn nêu trên, tỉnh Quảng Ninh đang tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác quy hoạch nhằm rút ngắn thời gian lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý và cung cấp thông tin quy hoạch cho doanh nghiệp.

Trong khi đó, theo báo cáo của của Sở Xây dựng tỉnh Nghệ An, công tác lập quy hoạch chung xã/phường (bao gồm quy hoạch đô thị và nông thôn) đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều địa phương đã hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, tổ chức lập quy hoạch, lấy ý kiến cộng đồng dân cư và cơ quan liên quan. Một số địa phương thậm chí còn hoàn thành công tác thẩm định, trình phê duyệt hoặc phê duyệt quy hoạch.

Sở Xây dựng Nghệ An cho biết, để đảm bảo tiến độ lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chung, quy hoạch đô thị và nông thôn của xã/phường trên địa bàn tỉnh, Sở Xây dựng Nghệ An sẽ tiếp tục theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch.

Còn tại Phú Thọ, Sở Xây dựng đã chủ động rà soát, tham mưu báo cáo UBND tỉnh triển khai thực hiện việc lập mới, điều chỉnh các quy hoạch đô thị và nông thôn, gồm: Quy hoạch chung xã; quy hoạch chung đô thị; quy hoạch phân khu đô thị; quy hoạch phân khu chức năng du lịch, sinh thái, nghỉ dưỡng; quy hoạch phân khu các khu chức năng gắn phát triển sân golf; điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung Khu du lịch quốc gia Hồ Hòa Bình.

Tuy nhiên, công tác lập và điều chỉnh quy hoạch vẫn còn gặp một số khó khăn vướng mắc như đội ngũ cán bộ có chuyên môn trong lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn còn thiếu, còn yếu; hệ thống dữ liệu, bản đồ phục vụ lập quy hoạch chưa đầy đủ; ngân sách dành cho công tác lập và điều chỉnh quy hoạch còn hạn chế...

Để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc đề nghị các địa phương tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất là khẩn trương rà soát hệ thống quy hoạch theo pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn hiện có (quy hoạch xây dựng và quy hoạch đô thị trước đây), xác định các quy hoạch không còn phù hợp để lập mới hoặc điều chỉnh kịp thời; đồng thời triển khai hiệu quả các quy định về phân cấp, phân quyền nhằm rút ngắn thời gian lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch. 

Liên quan đến giải pháp này, thời gian qua, Bộ Xây dựng đã có văn bản số 8462/BXD-QHKT ngày 5/6/2026 gửi các các tỉnh, thành phố đề nghị các địa phương "đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt, rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị và nông thôn để đáp ứng yêu cầu quản lý, thu hút đầu tư và lập dự án đầu tư".

Thứ hai là cần chú trọng bồi dưỡng, tập huấn, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ chuyên môn, nhất là cấp xã; đẩy mạnh xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu, bản đồ số và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, công khai thông tin quy hoạch theo quy định tại pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, pháp luật về xây dựng; đồng thời ưu tiên bố trí kinh phí và huy động các nguồn lực hợp pháp cho công tác quy hoạch đô thị và nông thôn.

Thứ ba là tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ địa phương trong quá trình triển khai. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục theo dõi, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc phát sinh; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ và hoàn thiện các quy định có liên quan nhằm bảo đảm việc triển khai thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.