ĐBQH: Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính cần phù hợp với từng hành vi

Đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn Hải Phòng) đề nghị cân nhắc việc kéo dài thời hiệu xử phạt đối với một loạt hành vi từ 1 năm lên 2 năm, từ 2 năm lên 3 năm.

Theo đại biểu, việc giữ thời hiệu ngắn và phù hợp sẽ nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong phát hiện, xử lý kịp thời vi phạm; tạo điều kiện để người vi phạm cung cấp chứng cứ, chứng minh, giải trình về hành vi của mình.

Đại biểu cũng nhấn mạnh, mục đích cơ bản của xử phạt vi phạm hành chính là giáo dục, răn đe để người vi phạm không tái phạm. Nếu để thời gian quá dài mới xử phạt thì ý nghĩa này sẽ giảm đi. 

Đại biểu dẫn ví dụ trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nếu gần 2 năm sau mới xử phạt thì người vi phạm có thể không còn nhớ rõ hành vi đã thực hiện.

Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Lương Thị Hoa (Đoàn Thanh Hóa) cho rằng, việc kéo dài thời hiệu cần có căn cứ tương xứng với đặc điểm từng lĩnh vực, từng nhóm hành vi. Những vi phạm tinh vi, phức tạp, cần thời gian xác minh, giám định có thể cần thời hiệu dài hơn, nhưng không nên áp dụng đồng loạt.

Theo đại biểu Hoa, các hành vi vi phạm giao thông đường bộ được ghi nhận trực tiếp hoặc qua thiết bị kỹ thuật có thể phát hiện, xử lý tương đối nhanh. Vì vậy, nếu áp dụng thời hiệu 3 năm trên diện rộng sẽ chưa phù hợp.

Đại biểu đề nghị rà soát, phân loại thời hiệu theo mức độ phức tạp và khả năng phát hiện hành vi; chỉ giữ thời hiệu 3 năm đối với những lĩnh vực thực sự cần thiết, có đánh giá tác động. 

Đồng thời, cần làm rõ thời điểm phát hiện hành vi thông qua hồ sơ kiểm tra, biên bản hoặc dữ liệu kỹ thuật có thể kiểm chứng, phân biệt với thời điểm có kết luận xác minh.

Ở góc độ cụ thể hơn đối với lĩnh vực môi trường, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn TP.HCM) cho rằng, không nên kéo dài thời hiệu 3 năm đối với tất cả hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.

Theo đại biểu, qua rà soát các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường quy định tại Nghị định 45/2022, có nhiều hành vi đơn giản, rõ ràng, không cần nhiều thời gian xác minh như vứt, thải rác trên vỉa hè, lòng đường; đổ nước thải không đúng quy định; bỏ chất thải nhựa phát sinh từ sinh hoạt xuống ao, hồ, kênh, rạch hoặc không phân loại rác thải rắn sinh hoạt theo quy định.

Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các nhóm hành vi được quy định thời hiệu 3 năm, chỉ áp dụng đối với những vi phạm phức tạp, tác động lớn đến trật tự xã hội, môi trường và cần nhiều thời gian xác minh, giám định.

Cũng liên quan đến thời hiệu xử phạt, đại biểu Lý Anh Thư (Đoàn An Giang) đề nghị làm rõ ranh giới giữa lĩnh vực quản lý tổng hợp tài nguyên, không gian biển, bảo vệ môi trường biển và hải đảo có thời hiệu 2 năm với lĩnh vực bảo vệ môi trường có thời hiệu 3 năm.

Theo đại biểu, cách liệt kê hiện nay chưa làm rõ ranh giới giữa bảo vệ môi trường biển, hải đảo với bảo vệ môi trường nói chung. Chẳng hạn, đối với hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường biển, cần xác định căn cứ nào để áp dụng thời hiệu 2 năm hay 3 năm.

Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến việc còn hay hết thời hiệu xử phạt. Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát đồng bộ các quy định, làm rõ phạm vi, hành vi của từng nhóm và cơ sở phân biệt; đồng thời hướng dẫn thống nhất cách tính thời hiệu, tránh tình trạng cùng một hành vi nhưng được xác định thời hiệu khác nhau do cách phân loại lĩnh vực của cơ quan thực thi.