Hầm Đèo Cả: Hành trình mở lối, đưa khu vực tư nhân vào phát triển hạ tầng giao thông

Hơn 22 triệu lượt phương tiện lưu thông an toàn

Tròn 9 năm được đưa vào khai thác, ông Đinh Việt Cường, Giám đốc Xí nghiệp QLVH hầm Đèo Cả cho biết, tính đến nay, công trình hầm đường bộ Đèo Cả đã phục vụ hơn 22 triệu lượt phương tiện lưu thông an toàn và chưa ghi nhận sự cố cháy nổ trong hầm.

"Lưu lượng phương tiện qua hầm tăng rõ rệt qua từng năm. Từ mức bình quân 4.391 lượt xe/ngày đêm năm 2017, đến năm 2026 đạt 10.918 lượt xe/ngày đêm, tăng gần 2,5 lần so với thời điểm bắt đầu khai thác.

Song song với hiệu quả khai thác, công trình cũng góp phần quan trọng trong việc nâng cao an toàn giao thông. Năm 2017, tuyến đường đèo ghi nhận 32 vụ tai nạn giao thông. Sau khi hầm đưa vào khai thác, số vụ tai nạn giảm mạnh chỉ còn 6 vụ vào năm 2018 (tương đương giảm 80%). Những năm gần đây, số vụ tiếp tục duy trì ở mức thấp, năm 2025 có 3 vụ và đến năm 2026 ghi nhận 1 vụ", ông Cường thông tin.

Theo vị lãnh đạo, năng lực quản lý vận hành của đội ngũ Xí nghiệp còn được thể hiện rõ trong những thời điểm giao thông khu vực gặp nhiều biến động như giai đoạn dịch Covid-19 năm 2021, sự cố sạt lở hầm đường sắt Eo Gió trên đèo Cả tháng 4/2024 hay đợt mưa lũ đặc biệt lớn tại khu vực Phú Yên cũ vào tháng 11/2025.

Trong các tình huống đó, hầm Đèo Cả vẫn được duy trì vận hành an toàn, góp phần giữ vững sự thông suốt của trục giao thông Bắc - Nam.

"Sau 9 năm, đội ngũ quản lý vận hành hầm Đèo Cả đã tích lũy kinh nghiệm, tham gia hỗ trợ nhiều dự án khác của tập đoàn trên cả nước. Một số giải pháp được triển khai nhằm nâng cao tính chủ động như: Vận hành tập trung hệ thống điều hành, nghiên cứu phương án thay thế thiết bị tương đương để giảm phụ thuộc vào nguồn cung công nghệ", lãnh đạo Xí nghiệp QLVH hầm Đèo Cả chia sẻ.

Tài sản lớn nhất sau 9 năm là đội ngũ làm chủ công nghệ

Ngược dòng thời gian, điểm từng dấu mốc nổi bật của công trình hầm Đèo Cả, tại Lễ kỷ niệm 9 năm đưa công trình vào khai thác (21/8/2017 - 21/8/2026), ông Võ Ngọc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty CP Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả cho biết, hầm đường bộ Đèo Cả được khởi công ngày 18/11/2012, gồm hầm Đèo Cả, hầm Cổ Mã và hệ thống đường dẫn với tổng chiều dài toàn tuyến hơn 13km.

Sau gần 5 năm thi công, ngày 21/8/2017, công trình chính thức được đưa vào vận hành, khai thác, sớm hơn kế hoạch 3 tháng. Từ đó đến nay, hầm Đèo Cả đã trở thành mắt xích quan trọng trên tuyến giao thông huyết mạch Bắc - Nam, góp phần thay đổi diện mạo kết nối khu vực Nam Trung Bộ.

Theo ông Trung, thành quả lớn nhất sau 9 năm không những nằm ở việc công trình được vận hành an toàn, ổn định mà quan trọng hơn là Xí nghiệp đã từng bước hình thành đội ngũ quản lý vận hành chuyên nghiệp, từng bước làm chủ công nghệ, quy trình và kỹ năng xử lý các tình huống phức tạp.

"Đó chính là tài sản quý giá nhất của đơn vị nói riêng và của Tập đoàn Đèo Cả nói chung", ông Trung nói và đề nghị, trong giai đoạn tới, công tác quản lý vận hành tại dự án cần phải tiếp tục nâng cao theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng mô hình vận hành hiện đại, hiệu quả hơn.

Minh chứng cho khát vọng Việt Nam

Nhìn lại quá trình hình thành dự án, PGS.TS Trần Chủng, Phó chủ tịch Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả nhìn nhận, hầm Đèo Cả là công trình để lại nhiều bài học về tư duy đầu tư, tổ chức thực hiện và quản lý khai thác.

"Thời điểm triển khai dự án, việc xây dựng một công trình hầm giao thông quy mô lớn là bài toán mới đối với Việt Nam. Doanh nghiệp phải chủ động nghiên cứu phương án vốn, công nghệ, thiết kế và tổ chức thi công trong bối cảnh kinh nghiệm trong nước về các công trình tương tự còn hạn chế", PGS.TS Trần Chủng nhớ lại.

Từ góc nhìn địa phương, ông Đào Tấn Lộc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên (cũ) cho rằng, hầm Đèo Cả là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển hạ tầng giao thông khu vực.

Ông cho biết, thời điểm dự án được đề xuất, việc một doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư một công trình giao thông lớn là điều còn mới mẻ. Tuy nhiên, bằng quyết tâm và cách làm phù hợp, dự án đã từng bước được hiện thực hóa.

"Trước đây có những công trình phải để người nước ngoài thiết kế, chỉ huy thi công. Còn hầm Đèo Cả là quá trình người Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, kỹ thuật và tổ chức thực hiện một dự án giao thông lớn, đặc biệt là công trình hầm.

Hành trình Đèo Cả cũng là hành trình "mở lối, mở đường", từ một ý tưởng ban đầu của doanh nghiệp trở thành khát vọng của một tập thể, góp phần mở ra hướng đi mới cho sự tham gia của khu vực tư nhân trong phát triển hạ tầng giao thông quốc gia", ông Đào Tấn Lộc nói.

Ở góc nhìn về giá trị xã hội, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, thành viên Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả đánh giá hầm Đèo Cả đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao an toàn cho người tham gia giao thông.

"Tính trong gần 10 năm, nếu nhìn vào số tai nạn được phòng tránh, có thể thấy công trình đã góp phần bảo vệ rất nhiều sinh mạng. Tôi cho rằng đó là điều rất quan trọng", ông Đỗ Văn Dũng nói.

Từ thực tiễn này, PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng trong những nghiên cứu dài hạn, hệ thống hầm giao thông cần tiếp tục được xem xét dưới góc độ đa chức năng, đáp ứng các yêu cầu về ứng phó thiên tai, tình huống khẩn cấp và bảo vệ cộng đồng.

Hướng tới mô hình vận hành hạ tầng hiện đại

Nhìn nhận hầm Đèo Cả đã giải quyết một điểm nghẽn giao thông tồn tại trong nhiều năm, tạo điều kiện để khu vực phát huy các lợi thế về kinh tế, thương mại và du lịch, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên Nguyễn Thành Quang cũng đánh giá cao cách Tập đoàn Đèo Cả tập hợp đội ngũ chuyên gia, nhà quản lý giàu kinh nghiệm thông qua mô hình Hội đồng Cố vấn, qua đó tận dụng nguồn lực tri thức để phục vụ quá trình phát triển doanh nghiệp.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Đèo Cả là một trường hợp điển hình đáng nghiên cứu trong quá trình phát triển khu vực kinh tế tư nhân của đất nước.

TS Lại Xuân Môn, Phó chủ tịch Thường trực Hội đồng Cố vấn Tập đoàn Đèo Cả khẳng định, qua 9 năm quản lý, vận hành, hầm Đèo Cả là minh chứng cho năng lực làm chủ công nghệ, tổ chức vận hành và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công nhân viên.

Từ kết quả đạt được, Xí nghiệp QLVH hầm Đèo Cả được đề nghị tiếp tục tổng kết kinh nghiệm, đẩy mạnh đổi mới công nghệ, số hóa quản lý, đào tạo nguồn nhân lực kế cận; đồng thời phát huy những giá trị đã hình thành từ công trình để nhân rộng trong quản lý, vận hành các dự án hạ tầng giao thông khác.

Từ hầm Đèo Cả, năng lực xây dựng và quản lý vận hành các công trình giao thông hiện đại của người Việt Nam đã từng bước được hình thành và trưởng thành. Hành trình ấy tiếp tục đặt ra yêu cầu làm chủ sâu hơn về công nghệ, hoàn thiện mô hình quản lý vận hành và tạo nền tảng cho những bước phát triển mới của hạ tầng giao thông đất nước.