Hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn hóa vận tải đường thủy nội địa

Phân định rõ các loại hình vận tải đường thủy nội địa

Một trong những nội dung nổi bật là đề xuất bổ sung quy định liên quan đến vận tải hành khách, hành lý bằng đường thủy nội địa.

Theo Dự thảo, vận tải hành khách theo tuyến cố định là loại hình sử dụng tàu, thuyền để vận chuyển hành khách trên tuyến có xác định nơi đi, nơi đến, với lịch trình và hành trình cụ thể.

Vận tải hành khách theo hợp đồng là loại hình kinh doanh vận tải sử dụng tàu, thuyền để thực hiện theo hợp đồng giữa đơn vị vận tải và bên thuê, bao gồm cả trường hợp thuê người điều khiển phương tiện.

Vận tải hành khách công cộng là loại hình sử dụng tàu, thuyền để vận chuyển hành khách trên tuyến có xác định điểm đầu, điểm cuối và các điểm đón, trả khách, với lịch trình, hành trình cụ thể; bao gồm tuyến nội tỉnh và liên tỉnh.

Theo dự thảo, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào nguồn lực địa phương có thẩm quyền quyết định các chính sách hỗ trợ, bao gồm: Hỗ trợ lãi suất vay vốn tại tổ chức tín dụng đối với dự án đầu tư tàu thuyền vận tải công cộng; đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ vận tải hành khách công cộng; hỗ trợ kinh phí hoạt động; và hỗ trợ người sử dụng dịch vụ thông qua chính sách miễn, giảm giá vé.

Vận tải hành khách ngang sông là loại hình sử dụng tàu, thuyền để chở hành khách từ bờ này sang bờ kia, không bao gồm vận tải ngang sông bằng phà.

Vận tải hành khách nội bộ là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tàu, thuyền để đưa đón cán bộ, công nhân viên, trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên của đơn vị mình mà không thu tiền cước; chi phí vận tải được hạch toán vào chi phí quản lý, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hoặc do cá nhân, đơn vị tự chi trả.

Theo Bộ Xây dựng, các quy định này được biên soạn theo hướng tích hợp nội dung hiện hành của Luật Giao thông đường thủy nội địa, đồng thời bổ sung quy định về vận tải hành khách công cộng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho loại hình đang phát triển nhưng chưa được quy định đầy đủ.

Thực tiễn tại các đô thị lớn cho thấy vận tải hành khách công cộng đường thủy nội địa, đặc biệt là mô hình buýt sông, có tiềm năng lớn trong việc giảm tải cho giao thông đường bộ, góp phần hạn chế ùn tắc và ô nhiễm môi trường.

Việc bổ sung thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong quyết định các chính sách hỗ trợ được đánh giá là phù hợp với thực tiễn quản lý, bởi vận tải hành khách công cộng mang tính đặc thù địa phương, phụ thuộc vào nhu cầu đi lại và khả năng cân đối ngân sách của từng tỉnh, thành phố.

Cách tiếp cận này cũng bảo đảm thống nhất với các quy định về phân cấp ngân sách và chính sách hỗ trợ dịch vụ công ích, theo lý giải của cơ quan soạn thảo.

Hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển buýt sông và vận tải nội địa

Với vận tải hàng hóa đường thủy nội địa, dự thảo phân định rõ các hình thức vận tải hàng hoá. để tránh chồng chéo trong quản lý.

Cụ thể, vận tải hàng hóa đường thủy nội địa được xác định gồm hai hình thức. Trong đó, vận tải hàng hóa là loại hình kinh doanh vận tải sử dụng tàu thuyền để vận tải hàng hóa trên đường thủy nội địa.

Vận tải hàng hóa nội bộ là việc cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tàu thuyền để vận tải sản phẩm, hàng hóa do cơ quan, tổ chức, cá nhân đó sản xuất hoặc trang thiết bị, dụng cụ, nguyên vật liệu, nhiên liệu để phục vụ quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hoặc dịch vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân đó nhưng không thu tiền cước và chi phí vận tải được tính vào chi phí quản lý, sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hoặc của người vận tải, cá nhân đó.

Theo cơ quan soạn thảo, điều này nhằm phân định rõ các loại hình vận tải trong thực tiễn nhưng chưa được quy định đầy đủ, thống nhất trong Luật Giao thông đường thủy nội địa 2004.

Thực tiễn cho thấy, ngoài hoạt động vận tải kinh doanh thu tiền cước, nhiều cơ quan, doanh nghiệp đang sử dụng tàu thuyền để vận chuyển hàng hóa phục vụ nội bộ (như nguyên vật liệu, sản phẩm, thiết bị…) nhưng chưa có quy định pháp lý rõ ràng để phân biệt với hoạt động kinh doanh vận tải.

Việc phân định giúp tránh áp dụng tràn lan các điều kiện kinh doanh đối với hoạt động không mang tính thương mại, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý về an toàn, môi trường và trách nhiệm pháp lý của chủ phương tiện.