Lái xe kinh doanh vận tải “học để hành nghề”

Học sát nghề, xử lý sát thực tế

Mới tuyển một lái xe để chạy dịch vụ xe hợp đồng, anh Nguyễn Hoàng Hải, chủ hộ kinh doanh vận tải Hải Mừng (tỉnh Ninh Bình), tưởng như đã hoàn tất các thủ tục cần thiết. Tuy nhiên, khi kiểm tra hồ sơ, anh phát hiện Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ của tài xế đã gần hết thời hạn.

Tìm hiểu để đăng ký cho lái xe tham gia khóa tập huấn mới, anh Hải biết Cục Đường bộ Việt Nam vừa công bố tài liệu và chương trình khung tập huấn nghiệp vụ vận tải cho lái xe kinh doanh vận tải theo quy định mới.

Điều đáng chú ý là chương trình không chỉ dừng ở việc cung cấp kiến thức về ngành vận tải và các quy định pháp luật. Nội dung tập huấn còn hướng tới những kỹ năng sát với công việc hằng ngày của người lái xe, từ xử lý tình huống, lái xe an toàn đến trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.

Theo anh Hải, chương trình tập huấn được xây dựng khá sát với yêu cầu thực tế của nghề lái xe. Việc công khai tài liệu và chương trình tập huấn cũng giúp những lái xe có nhu cầu dễ dàng tiếp cận, chủ động tìm hiểu và tự học trước mỗi khóa học

"Điều quan trọng không chỉ là hoàn thành bài kiểm tra hay có được giấy chứng nhận, mà qua mỗi khóa tập huấn, lái xe có thêm kiến thức, kỹ năng để hành nghề an toàn, có trách nhiệm và chuyên nghiệp hơn", anh Hải cho hay.

Gắn kiến thức với hành trình cụ thể

Theo lãnh đạo Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái (Cục Đường bộ Việt Nam), chương trình tập huấn có khối lượng kiến thức tối thiểu gồm 4 bài, với thời gian tập huấn ít nhất 24 giờ.

Các nội dung bắt buộc được xây dựng khá toàn diện, từ kiến thức cơ bản về ngành vận tải ô tô Việt Nam và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quản lý hoạt động kinh doanh vận tải đến nghiệp vụ vận tải dành cho người lái xe; kỹ năng lái xe an toàn, xử lý các tình huống phát sinh; kỹ năng điều khiển phương tiện tiết kiệm nhiên liệu và kỹ năng xếp hàng hóa trên xe ô tô.

Nội dung tập huấn cũng cập nhật những yêu cầu quản lý vận tải trong môi trường số. Lái xe được hướng dẫn sử dụng, chấp hành các quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh, thiết bị bán vé, ứng dụng điều hành và các thiết bị nghiệp vụ khác.

Không chỉ chú trọng kiến thức và kỹ năng, chương trình còn dành sự quan tâm đến đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử và tinh thần trách nhiệm của người lái xe; nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, tôn trọng và phục vụ hành khách.

Những kỹ năng xử lý tình huống thường gặp, sự cố và tình huống khẩn cấp trong quá trình vận tải cũng được đưa vào nội dung đào tạo.

Theo yêu cầu, việc tổ chức tập huấn phải kết hợp giữa phổ biến kiến thức, hướng dẫn nghiệp vụ và xử lý tình huống thực tế, phù hợp với từng loại hình vận tải và điều kiện thực tế của địa phương, đơn vị kinh doanh vận tải.

Chương trình khung do Cục Đường bộ Việt Nam ban hành là cơ sở để các Sở Xây dựng tổ chức tập huấn nghiệp vụ vận tải cho lái xe kinh doanh vận tải trên địa bàn quản lý. Quá trình tổ chức, Sở Xây dựng có thể phối hợp với đơn vị kinh doanh vận tải, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, hiệp hội vận tải địa phương, cơ sở đào tạo lái xe, trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức và các trường từ trung cấp trở lên có chuyên ngành vận tải để tổ chức tập huấn.

Chuẩn hóa nội dung tập huấn

Theo TS Khương Kim Tạo, Chủ tịch Chi hội Đào tạo và Sát hạch lái xe, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, việc ban hành tài liệu và chương trình khung tập huấn nghiệp vụ lái xe kinh doanh vận tải giúp thống nhất, chuẩn hóa nội dung đào tạo, đồng thời hạn chế tình trạng tổ chức tập huấn mang tính hình thức.

Việc cho phép Sở Xây dựng phối hợp với các đơn vị kinh doanh vận tải, hiệp hội và cơ sở đào tạo đã tạo thêm sự linh hoạt trong tổ chức tập huấn. Những doanh nghiệp nhỏ chưa đủ năng lực tự tổ chức đào tạo cũng có thêm điều kiện đăng ký cho lái xe tham gia các khóa học bài bản, phù hợp và hiệu quả hơn.

Từ cơ sở chương trình khung do Cục Đường bộ Việt Nam ban hành, đến nay, một số Sở Xây dựng như Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hưng Yên, Quảng Trị, Hải Phòng… đã ban hành quy chế, kế hoạch tổ chức tập huấn, kiểm tra và cấp Giấy chứng nhận tập huấn nghiệp vụ vận tải.

Các quy chế, kế hoạch xác định rõ mục tiêu, đối tượng tập huấn, nội dung, hình thức triển khai, cách thức công nhận và cấp giấy chứng nhận kết quả.

Ghi nhận của PV cho thấy, một trong những vấn đề được các Sở quan tâm là quy định về kinh phí khóa học.

Theo Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái, Cục Đường bộ Việt Nam, sau khi Bộ Xây dựng có văn bản đề nghị hướng dẫn, Bộ Tài chính đã có văn bản trả lời.

Căn cứ quy định tại Nghị định 158/2024, trước khi tổ chức tập huấn, Sở Xây dựng có trách nhiệm thông báo tới các đơn vị kinh doanh vận tải trên địa bàn tối thiểu 30 ngày trước ngày bắt đầu khóa học về kế hoạch tập huấn, trong đó có kinh phí khóa học đối với một học viên. Trên cơ sở đó, các đơn vị có nhu cầu đăng ký danh sách lái xe tham gia.

Tại Tuyên Quang, ông Ngọc Thắng, Trưởng phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái, Sở Xây dựng, cho biết sau khi ban hành quy chế, Sở đang chuẩn bị thông báo, đề nghị các cơ sở đào tạo trên địa bàn đăng ký tham gia làm cơ sở tập huấn.

Các cơ sở này có trách nhiệm chủ động xây dựng kế hoạch, nội dung tập huấn, xây dựng kinh phí tập huấn, bảo đảm thu đúng, thu đủ để Sở Xây dựng làm cơ sở thông báo công khai tới các đơn vị kinh doanh vận tải.