Luật Thủ đô mở đường cho cuộc bứt phá hạ tầng Hà Nội

Đại công trường hạ tầng định hình diện mạo mới của Hà Nội

Chỉ trong hơn một năm qua, Hà Nội đã đồng loạt khởi công và triển khai nhiều dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn. Từ các cây cầu vượt sông Hồng, sông Đuống như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở, Lệ Chi đến tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình và việc khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị, bức tranh hạ tầng của Thủ đô đang thay đổi với tốc độ chưa từng có.

Việc nhiều công trình trọng điểm được triển khai đồng thời không chỉ thể hiện quyết tâm của chính quyền thành phố mà còn phản ánh những chuyển biến từ việc thực thi Luật Thủ đô năm 2024. 

Các cơ chế đặc thù về phân cấp, phân quyền, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện dự án đang tạo điều kiện để Hà Nội chủ động hơn trong đầu tư hạ tầng, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, đồng thời mở rộng không gian phát triển.

Trong nhiều năm, điểm nghẽn của các dự án hạ tầng tại Hà Nội không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở thời gian chuẩn bị đầu tư kéo dài, thủ tục chồng chéo và những hạn chế về thẩm quyền của chính quyền địa phương. 

Luật Thủ đô năm 2024 được Quốc hội thông qua đã tạo khuôn khổ pháp lý mới, trao cho thành phố nhiều quyền chủ động hơn trong quản lý, đầu tư và phát triển kết cấu hạ tầng.

Một trong những thay đổi quan trọng là việc mở rộng phân cấp, phân quyền trong quyết định đầu tư các dự án trọng điểm, qua đó rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ và nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện. Cùng với đó là các cơ chế huy động nguồn lực đa dạng hơn, từ khai thác giá trị gia tăng của đất đai, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đến mở rộng hợp tác công - tư và sử dụng linh hoạt nguồn lực ngân sách.

Những chuyển biến về cơ chế đang nhanh chóng được cụ thể hóa trên thực địa. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hà Nội, cả 9 dự án cầu vượt sông Hồng, sông Đuống cùng các dự án đường vành đai đều đang được đẩy nhanh tiến độ.

Trong đó, cầu Tứ Liên đã hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng và thi công xong các hạng mục cọc khoan nhồi trụ chính. Cầu Trần Hưng Đạo cơ bản hoàn thành cọc khoan nhồi, tỷ lệ giải phóng mặt bằng đạt gần 95%. 

Cầu Ngọc Hồi đang thi công phần bệ trụ và cầu dẫn sau khi phía Hà Nội hoàn tất giải phóng mặt bằng. Các cầu Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở cũng đồng loạt tăng tốc, nhiều hạng mục kết cấu phần dưới đã vượt tiến độ kế hoạch.

Song song với hệ thống cầu, Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô tiếp tục là một trong những công trình giao thông trọng điểm quốc gia có quy mô lớn nhất hiện nay. Trên toàn tuyến, nhiều gói thầu xây lắp đang được triển khai đồng thời. 

Hai cầu lớn là Hồng Hà và Mễ Sở đã hoàn thành các hạng mục cọc khoan nhồi, bệ trụ và thân trụ vượt cao trình lũ, phấn đấu thông xe kỹ thuật trong năm 2027.

Thành phố cũng đang đẩy nhanh tiến độ tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với trung tâm Hà Nội, trong đó có cầu Lệ Chi vượt sông Đuống. Dự án được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối giữa Thủ đô với Bắc Ninh và khu vực Đông Bắc, góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng.

Không chỉ tập trung phát triển hạ tầng đường bộ, Hà Nội cũng vừa đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị theo quy hoạch. Theo các chuyên gia giao thông, cùng với các cơ chế đặc thù Quốc hội ban hành cho phát triển đường sắt đô thị, những quy định mới của Luật Thủ đô sẽ giúp thành phố rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, mở rộng khả năng huy động nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án metro trong thời gian tới.

Nhìn tổng thể, việc hàng loạt công trình giao thông được triển khai đồng thời cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển hạ tầng của Hà Nội. Thay vì đầu tư riêng lẻ từng dự án, thành phố đang từng bước hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, kết nối giữa các cầu vượt sông, đường vành đai, các tuyến hướng tâm, đường sắt đô thị và hệ thống giao thông liên vùng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực kết nối và tạo động lực tăng trưởng cho Thủ đô trong giai đoạn tới.

Mở rộng không gian phát triển và nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô

Theo ông Phan Trường Thành, Trưởng phòng Tài chính - Đầu tư (Sở Xây dựng Hà Nội), việc đồng loạt triển khai các dự án hạ tầng chiến lược không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của Thủ đô.

Ông Thành cho biết, trong nhiều năm qua, sông Hồng vừa là trục cảnh quan quan trọng, vừa là rào cản đối với kết nối giao thông giữa hai bờ. Việc xây dựng hàng loạt cây cầu mới sẽ góp phần giảm tải cho các cầu hiện hữu như Chương Dương, Vĩnh Tuy, Thanh Trì và Nhật Tân, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía Bắc và phía Đông thành phố.

"Khi kết hợp với đường Vành đai 4, các tuyến hướng tâm và hệ thống đường kết nối sân bay Gia Bình, mạng lưới giao thông của Hà Nội sẽ nâng cao khả năng kết nối với Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc và các địa phương trong Vùng Thủ đô. Đây cũng là điều kiện quan trọng để thúc đẩy liên kết vùng, phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ và các đô thị vệ tinh", ông Thành nhấn mạnh.

Theo ông Thành, Luật Thủ đô năm 2024 cũng tạo nền tảng để Hà Nội phát triển đô thị theo mô hình TOD, lấy giao thông công cộng làm hạt nhân định hướng phát triển không gian đô thị. Khi các tuyến metro, đường vành đai và hệ thống cầu hoàn thành, thành phố sẽ có điều kiện khai thác hiệu quả hơn quỹ đất, phát triển các khu đô thị mới, giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử và từng bước nâng cao chất lượng sống của người dân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai các dự án vẫn còn không ít thách thức. Một số khó khăn như di dời hạ tầng kỹ thuật, giải phóng mặt bằng tại các địa phương giáp ranh hay các quy định liên quan đến thi công trong phạm vi đê điều vẫn cần tiếp tục được tháo gỡ. 

Tuy nhiên, việc thành phố thường xuyên kiểm điểm tiến độ, phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị và yêu cầu xử lý dứt điểm các điểm nghẽn đã góp phần duy trì tiến độ thi công trên nhiều công trường trọng điểm.

Trong bối cảnh Hà Nội đang chuẩn bị cho các sự kiện quốc tế lớn, trong đó có Hội nghị APEC 2027, việc hoàn thành và đưa vào khai thác đúng tiến độ các công trình giao thông trọng điểm không chỉ góp phần nâng cao năng lực kết nối, giảm ùn tắc mà còn tạo dựng diện mạo mới cho Thủ đô.

Có thể thấy, Luật Thủ đô năm 2024 không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện thể chế mà đang từng bước được hiện thực hóa bằng những công trình cụ thể. Khi cơ chế được đổi mới, quyền chủ động của thành phố được mở rộng và các nguồn lực được huy động hiệu quả hơn, Hà Nội có điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng quy mô lớn, từng bước hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực phát triển bền vững cho Thủ đô trong những năm tới.