Mở rộng khung quản lý môi trường, hướng tới hàng không xanh

Tăng cường quản lý phát thải, thực hiện CORSIA

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và chuyển đổi sang mô hình phát triển xanh, bền vững ngày càng được quan tâm trên phạm vi toàn cầu, ngành hàng không dân dụng đang đứng trước yêu cầu phải tăng cường quản lý và giảm thiểu các tác động đến môi trường. 

Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) đã xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, khuyến cáo thực hành và các cơ chế quốc tế về bảo vệ môi trường.

Trong đó, tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện Cơ chế giảm và bù trừ các-bon đối với hàng không quốc tế (CORSIA), sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), kiểm soát tiếng ồn, khí thải tàu bay và tăng cường quản lý môi trường tại cảng hàng không, sân bay.

Việt Nam là thành viên của ICAO, đồng thời là thành viên của Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, đã cam kết thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. 

Trong lĩnh vực hàng không, Việt Nam đã từng bước triển khai các yêu cầu của ICAO và hoàn thiện hệ thống quy định về giảm phát thải và bảo vệ môi trường. 

Trước đó, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành Thông tư số 22/2020/TT-BGTVT quy định về quản lý nhiên liệu tiêu thụ và phát thải CO2 trong hoạt động hàng không dân dụng và Thông tư số 52/2022/TT-BGTVT quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động hàng không dân dụng. 

Các văn bản này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác quản lý phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong ngành hàng không.

Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển của ngành hàng không, sự thay đổi của hệ thống pháp luật trong nước và yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế, phạm vi và nội dung quản lý hiện nay cần được tiếp tục hoàn thiện. 

Theo đó, Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư quy định về giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường trong hoạt động hàng không dân dụng.

Một trong những nhóm nội dung trọng tâm của dự thảo là quy định về giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện CORSIA trong hoạt động hàng không dân dụng.

Dự thảo đề xuất quy định việc quản lý, giám sát, báo cáo và xác minh phát thải; xây dựng, phê duyệt và cập nhật Kế hoạch giám sát phát thải; thực hiện nghĩa vụ bù trừ phát thải; quản lý dữ liệu, hồ sơ CORSIA theo quy định của ICAO.

Đáng chú ý, dự thảo dành nội dung riêng cho SAF - một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải của ngành hàng không.

Theo dự thảo, việc quản lý SAF bao gồm thông tin, dữ liệu và hồ sơ liên quan; nguồn gốc, khối lượng, chất lượng, tính bền vững; hoạt động mua bán, cung ứng, pha trộn, sử dụng và xác định mức giảm phát thải của SAF theo quy định và yêu cầu áp dụng.

Xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan

Bên cạnh phát thải khí nhà kính, dự thảo cũng đề xuất quy định về quản lý tiếng ồn tàu bay.

Cụ thể, các đơn vị liên quan sẽ thực hiện xây dựng, cập nhật bản đồ tiếng ồn; áp dụng phương thức, quy trình khai thác giảm tiếng ồn; kiểm soát tiếng ồn từ hoạt động mặt đất và thử động cơ.

Dự thảo cũng đề cập việc phối hợp trong quy hoạch, quản lý sử dụng đất; áp dụng cách tiếp cận cân bằng trong quản lý tiếng ồn và tiếp nhận, xử lý phản ánh về tiếng ồn.

Đối với công tác quản lý môi trường tại cảng hàng không, sân bay, dự thảo quy định việc xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý môi trường; kiểm soát hoạt động; theo dõi, quản lý thông tin, dữ liệu; kiểm tra, rà soát và xử lý các nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Đặc biệt, dự thảo đưa ra nhóm quy định về chuyển đổi xanh và giảm phát thải tại cảng hàng không, sân bay.

Theo đó, các yêu cầu được đặt ra đối với hoạt động đầu tư xây dựng, cải tạo, mở rộng cảng hàng không, sân bay; sử dụng năng lượng hiệu quả, năng lượng sạch và phương tiện, thiết bị phát thải thấp.

Cùng với đó là các yêu cầu về quản lý các-bon, giảm phát thải khí nhà kính, quản lý tài nguyên, sử dụng nước tuần hoàn và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại cảng hàng không, sân bay.

Dự thảo cũng quy định về thu thập, cung cấp và quản lý dữ liệu môi trường theo hướng tận dụng dữ liệu đã có, hạn chế yêu cầu cung cấp trùng lặp.

Nguồn dữ liệu này phục vụ công tác quản lý môi trường, chuyển đổi xanh, quản lý các-bon, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các chế độ báo cáo.

Đối với hoạt động khai thác tàu bay, dự thảo quy định việc quản lý chất thải từ tàu bay, giảm phát thải trong hoạt động khai thác tàu bay và phối hợp giảm thời gian tàu bay hoạt động động cơ tại cảng hàng không, sân bay.

Về hạ tầng và kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm tại cảng hàng không, sân bay, dự thảo đề cập hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường; kiểm soát bụi, khí thải, nước thải, chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường và chất thải nguy hại.

Đồng thời, các đơn vị phải thực hiện phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; quản lý thuốc bảo vệ thực vật và thiết bị có khả năng bức xạ; bảo vệ đất, đa dạng sinh học và kiểm soát các hoạt động có nguy cơ xâm hại môi trường.

Một nội dung khác được dự thảo quy định cụ thể là chế độ báo cáo và hồ sơ công tác bảo vệ môi trường.

Theo đó, các nội dung bao gồm báo cáo định kỳ, nội dung báo cáo, trách nhiệm cung cấp thông tin, quản lý và lưu giữ hồ sơ môi trường, dữ liệu phát thải khí nhà kính, CORSIA và SAF.

Việc quản lý dữ liệu được đặt theo hướng bảo đảm khả năng truy xuất, đối chiếu, đồng thời hạn chế trùng lặp dữ liệu giữa các chương trình, cơ chế và chế độ báo cáo.

Dự thảo cũng xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan.

Trong đó, Cục Hàng không Việt Nam, Cảng vụ hàng không, người khai thác cảng hàng không, sân bay, người khai thác tàu bay, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, tổ chức cung cấp dịch vụ tại cảng hàng không cùng các tổ chức, cá nhân liên quan sẽ có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu về giảm phát thải khí nhà kính, CORSIA, SAF, bảo vệ môi trường và chuyển đổi xanh.

Đối với điều khoản chuyển tiếp, dự thảo quy định các kế hoạch, báo cáo, hồ sơ chuyên ngành hàng không đã được phê duyệt, chấp thuận trước thời điểm Thông tư có hiệu lực tiếp tục được áp dụng theo thời hạn, phạm vi đã được phê duyệt.

Các tổ chức, doanh nghiệp cũng được bố trí thời gian phù hợp để rà soát, cập nhật quy trình, kế hoạch và biểu mẫu theo quy định mới.