Phụ huynh bắt đầu cuộc đua tìm trường đại học cho con

Áp lực thi cử qua đi, bài toán chọn trường bắt đầu

Sau gần một tuần hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT, Nguyễn Ngọc Bảo Giang, ở phường Cửa Nam (Hà Nội), dành nhiều thời gian tìm hiểu thông tin tuyển sinh đại học. Ngoài chỉ tiêu và phương thức xét tuyển, nữ sinh còn tham khảo điểm chuẩn, tổ hợp xét tuyển những năm gần đây để xây dựng danh sách nguyện vọng phù hợp.

Bảo Giang cho biết, em làm khá tốt hai môn Toán và Ngữ văn. Ban đầu, em dự định sử dụng tổ hợp C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) để xét tuyển. Tuy nhiên, do kết quả bài thi Địa lý chưa đạt như kỳ vọng, em đang tìm hiểu thêm các phương thức xét tuyển khác nhằm mở rộng cơ hội trúng tuyển.

"Sau khi thi xong, em dành thời gian tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường, nghiên cứu những ngành học mình yêu thích và tham khảo điểm chuẩn các năm trước. Em muốn cân nhắc kỹ trước khi đăng ký nguyện vọng để lựa chọn được ngành học phù hợp với năng lực của bản thân", Bảo Giang chia sẻ.

Tương tự, Nguyễn Ngọc Hà Linh, ở phường Hoàng Mai (Hà Nội), cũng đang trong giai đoạn cân nhắc các phương án xét tuyển đại học. Em lựa chọn tổ hợp A00 (Toán, Vật lý, Hóa học) và đã nhận được học bổng của Trường Đại học Phenikaa trong năm học vừa qua. Bên cạnh đó, kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Bách khoa Hà Nội cũng giúp em đủ điều kiện trúng tuyển vào một số ngành đào tạo.

Sau khi hoàn thành khá tốt ba môn thuộc tổ hợp A00, Hà Linh đang cân nhắc đăng ký nguyện vọng vào một số trường như Đại học Y Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế Quốc dân.

"Hiện em tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, phương thức xét tuyển cũng như cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp của từng ngành. Em muốn có đầy đủ thông tin trước khi đưa ra quyết định cuối cùng", Hà Linh nói.

Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng dành thời gian nghiên cứu đề án tuyển sinh, tìm hiểu ngành học, học phí và cơ hội việc làm để đồng hành cùng con trong mùa xét tuyển đại học.

Có con vừa hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, chị Nguyễn Thị Phương (Hà Nội) cho biết gia đình đã bắt đầu tìm hiểu thông tin của nhiều trường đại học để chuẩn bị cho giai đoạn đăng ký nguyện vọng.

Theo chị Phương, trước kỳ thi, cả gia đình tập trung động viên và tạo điều kiện để con ôn tập. Khi kỳ thi kết thúc, mối quan tâm lớn nhất hiện nay là lựa chọn ngành học và môi trường đào tạo phù hợp.

"Trước kỳ thi, cả nhà chỉ mong con giữ được tâm lý thoải mái để làm bài tốt. Thi xong lại bước sang một giai đoạn khác cũng nhiều trăn trở không kém, đó là chọn trường, chọn ngành. Gia đình đang tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, điều kiện học tập và cơ hội nghề nghiệp của từng ngành để cùng con đưa ra quyết định phù hợp nhất", chị Phương chia sẻ.

Cùng chung tâm lý, chị Lê Thu Hương (Phú Thọ) cho biết sau khi nghe con gái trao đổi về việc một môn thi chưa đạt kết quả như mong muốn, chị chủ động tìm hiểu thêm các phương thức xét tuyển để tư vấn cho con.

"Tôi thường xuyên cập nhật thông tin tuyển sinh, tham khảo điểm chuẩn những năm gần đây và tìm hiểu các phương thức xét tuyển của từng trường. Dù kết quả một môn thi chưa được như kỳ vọng, gia đình vẫn động viên con bình tĩnh cân nhắc các lựa chọn phù hợp với năng lực và sở thích", chị Hương nói.

Theo chị Hương, gia đình mong muốn con theo đuổi những ngành nghề có tính ổn định, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục. Vì vậy, chị đang tìm hiểu một số cơ sở đào tạo sư phạm để con có thêm lựa chọn khi đăng ký nguyện vọng.

Thực tế cho thấy, bên cạnh điểm chuẩn, nhiều phụ huynh hiện đặt ra hàng loạt tiêu chí khi lựa chọn trường cho con. Trong đó, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, mức học phí, môi trường học tập, chương trình đào tạo và khả năng thực hành nghề nghiệp là những yếu tố được quan tâm nhiều nhất.

Tại các ngày hội tư vấn tuyển sinh ở Hà Nội và TP HCM, nhiều phụ huynh chủ động tìm hiểu thông tin về ngành học, học phí và cơ hội việc làm để cùng con đưa ra quyết định phù hợp trước mùa xét tuyển đại học.

Xu hướng nhân lực tác động lựa chọn ngành học

Theo xu hướng của thị trường lao động giai đoạn 2026-2030, nhiều lĩnh vực được dự báo sẽ có nhu cầu tuyển dụng cao, thiếu hụt nhân lực chất lượng và duy trì tiềm năng phát triển trong những năm tới.

Các ngành như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Khoa học dữ liệu, Công nghệ thông tin, An ninh mạng, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Công nghệ bán dẫn và vi mạch, Digital Marketing và Truyền thông số, Kinh doanh và Phát triển thị trường, Y tế và Chăm sóc sức khỏe, Năng lượng tái tạo và Công nghệ môi trường, Tự động hóa và Robot được đánh giá có triển vọng việc làm tích cực, mở ra nhiều cơ hội cho người học.

PGS.TS Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, việc định hướng ngành học cần dựa trên sự hài hòa giữa ba yếu tố gồm năng lực cá nhân, sở thích của người học và nhu cầu của thị trường lao động. Khi ba yếu tố này có sự giao thoa, học sinh sẽ có nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp bền vững và phù hợp với bản thân.

Ở góc độ giảng dạy trực tiếp, cô Phan Thị Thanh Bình, giáo viên Toán Trường THPT Việt Đức (Hà Nội), cho rằng học sinh nên ưu tiên lựa chọn ngành học trước khi chọn trường.

Theo cô Bình, tiêu chí đầu tiên là lựa chọn ngành học dựa trên sở thích, đam mê và thế mạnh của bản thân. Khi theo đuổi lĩnh vực phù hợp, học sinh sẽ có động lực học tập, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp lâu dài.

"Nếu chưa thực sự hiểu rõ bản thân, các em có thể tham khảo ý kiến của người thân, thầy cô hoặc thực hiện các bài trắc nghiệm định hướng nghề nghiệp để xác định ngành học phù hợp", cô Bình chia sẻ.

Tiêu chí thứ hai là xem xét xu hướng phát triển của xã hội và nhu cầu nhân lực trong tương lai. Theo cô Bình, học sinh cần quan tâm đến những ngành nghề có triển vọng phát triển, đồng thời cân nhắc nguy cơ một số công việc có thể bị thay thế bởi công nghệ và tự động hóa.

Thứ ba, việc lựa chọn ngành học cần phù hợp với điều kiện của bản thân và gia đình, như khả năng tài chính, học phí, vị trí địa lý và điều kiện học tập.

Sau khi xác định được ngành học, học sinh mới nên lựa chọn trường đào tạo phù hợp. Theo cô Bình, các trường có điểm chuẩn đầu vào cao thường có chất lượng đào tạo tốt, tuy nhiên mỗi trường đều có thế mạnh riêng ở từng lĩnh vực. Vì vậy, học sinh nên tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo hoặc tham khảo ý kiến từ các anh chị sinh viên đang theo học.

Về chiến lược đăng ký nguyện vọng, cô Bình khuyến nghị thí sinh phân bổ nguyện vọng theo nhiều mức độ để tăng cơ hội trúng tuyển.

Theo quy định tuyển sinh năm nay, thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng. Các em nên tham khảo điểm chuẩn các năm trước, đồng thời chờ phổ điểm và dữ liệu bách phân vị của tổ hợp xét tuyển năm nay để đưa ra lựa chọn phù hợp. 

Trong đó, 5 nguyện vọng đầu có thể dành cho các ngành, trường mơ ước; 5 nguyện vọng tiếp theo phù hợp với năng lực; 4 nguyện vọng ở mức an toàn hơn; và nguyện vọng cuối cùng nên là lựa chọn có khả năng trúng tuyển rất cao để bảo đảm cơ hội vào đại học", cô Bình tư vấn.

Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh đồng hành nhưng không áp đặt lựa chọn của con. Thay vì chạy theo ngành "hot" hay danh tiếng trường học, học sinh cần căn cứ vào năng lực, sở thích, cơ hội việc làm và nhu cầu nhân lực để đưa ra quyết định phù hợp. 

Trong bối cảnh các trường áp dụng nhiều phương thức xét tuyển, việc chủ động tìm hiểu thông tin và xây dựng chiến lược nguyện vọng hợp lý sẽ giúp tăng cơ hội trúng tuyển.

Kỳ thi đã khép lại, nhưng với nhiều gia đình, quá trình lựa chọn ngành học và trường đại học mới chỉ bắt đầu. Những quyết định được đưa ra trong giai đoạn này sẽ phần nào định hình con đường học tập và nghề nghiệp của học sinh trong tương lai.