Sau một thập kỷ, đội tàu biển Việt Nam thay đổi ra sao?

Thống kê của Cục Hàng hải và Đường thủy VN, tính tới nay, tổng số tàu biển Việt Nam khoảng hơn 1.400 tàu với tổng trọng tải hơn 9 triệu DWT.

Tuổi trung bình đội tàu vận tải: 17,4 tuổi (thấp hơn 5,2 tuổi so với thế giới). Trong đó, tàu có độ tuổi trẻ nhất là tàu chở khách (9,5 tuổi). Tàu có độ tuổi cao nhất là tàu khí hóa lỏng (24,2 tuổi). Tàu container có độ tuổi trung bình khoảng 18,5 tuổi và tàu dầu hóa chất khoảng 18,8 tuổi.

Đáng chú ý, các tàu nhỏ vẫn chiếm tỷ lệ lớn trong tổng đội tàu vận tải. Các tàu có tổng dung tích dưới 5.000 GT chiếm trên 700 tàu (chiếm tỷ lệ lớn, 73% tổng đội tàu vận tải). Các tàu có trọng tải trên 30.000 GT có khoảng 50 tàu, phần lớn là tàu hàng rời, tàu chở dầu và hóa chất (chiếm 5,3% tổng đội tàu vận tải).

Sau khoảng 10 năm, đội tàu biển Việt Nam thay đổi không đáng kể. Số lượng đội tàu vận tải giảm khoảng 300 tàu, tương ứng mức giảm 2l,8%, bình quân giảm 2,1%/năm, tuy nhiên tổng trọng tải tăng lên từ 7,6 triệu lên 8,3 triệu, tương ứng 9,1%, trung bình tăng 0,91%/năm. Trọng tải bình quân tăng từ 6.000 DWT/tàu lên 8.900 DWT/tàu, tương ứng 4,8%/năm.

Thế nhưng, so với đội tàu thế giới có tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 3,15%/năm với cỡ tàu ngày càng lớn, tàu lớn nhất có sức chở trên 24.000 Teu và xu hướng đầu tư tàu container đang phát triển thì tốc độ tăng trưởng đội tàu biển Việt Nam còn chậm hơn. Đặc biệt, đội tàu container của Việt Nam có số lượng ít và trọng tải nhỏ.

Đến nay, đội tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam hầu hết đáp ứng được nhu cầu vận tải nội địa. Bộ Xây dựng chỉ cấp phép cho một số loại tàu nước ngoài vận chuyển nội địa là các tàu mà đội tàu Việt Nam chưa đáp ứng được, như tàu xi măng rời, tàu container... 

Việc xuất nhập khẩu vẫn chủ yếu phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài. Việt Nam hiện mới đảm nhận khoảng10-12% thị phần vận tải hàng xuất nhập khẩu. 

Trong khi đó, thị trường vận tải biển hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng trưởng đều hàng năm. "Đội tàu biển Việt Nam mới chỉ đáp ứng được thị phần nhỏ, dư địa phát triển còn rất lớn", Cục Hàng hải và Đường thủy VN đánh giá.

Bởi thế, theo các chuyên gia, phát triển đội tàu biển Việt Nam là hướng đi cần tập trung. Khi chủ động được đội tàu và năng lực vận tải biển, Việt Nam có thể giảm phụ thuộc vào cước vận tải quốc tế và nâng cao khả năng chống chịu logistics.