Sớm hoàn thiện cơ chế thu phí cao tốc do Trung ương và địa phương cùng đầu tư

Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị trực thuộc tập trung triển khai các Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản yêu cầu các đơn vị trực thuộc đẩy nhanh tiến độ triển khai thu phí trên các tuyến đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác. 

Động thái này được thực hiện theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, nhằm sớm đưa cơ chế thu phí vào vận hành trên các tuyến cao tốc đủ điều kiện theo quy định.

Theo chỉ đạo của Bộ, Cục Đường bộ Việt Nam được giao khẩn trương triển khai Thông báo kết luận số 254 ngày 29/5/2026, đồng thời tham mưu lãnh đạo Bộ đôn đốc các địa phương và chủ đầu tư đẩy nhanh việc đầu tư hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS), trạm thu phí và hệ thống kiểm soát tải trọng xe.

Đây là các hạng mục bắt buộc để đáp ứng điều kiện tổ chức thu phí theo Luật Đường bộ. Việc hoàn thiện đồng bộ các hệ thống không chỉ phục vụ thu phí mà còn nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát giao thông và bảo đảm khai thác an toàn các tuyến cao tốc.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam tiếp tục hướng dẫn, chỉ đạo các địa phương tổ chức thu phí đối với các tuyến cao tốc do địa phương làm cơ quan chủ quản ngay khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Một nội dung đáng chú ý là nghiên cứu cơ chế thu phí đối với các dự án cao tốc được đầu tư từ cả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Cục Đường bộ Việt Nam được giao phối hợp với các địa phương xây dựng phương án phù hợp để Bộ báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội hoàn thiện quy định pháp luật theo hướng cho phép thu hồi vốn đầu tư, hoàn trả ngân sách Trung ương và địa phương theo tỷ lệ vốn đã tham gia dự án.

Theo Bộ Xây dựng, đây là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế đối với các dự án sử dụng nhiều nguồn vốn, tạo cơ sở pháp lý để triển khai thu phí đồng bộ trên toàn mạng lưới cao tốc do Nhà nước đầu tư.

Bên cạnh công tác thu phí, Bộ yêu cầu Vụ Vận tải và An toàn giao thông phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng rà soát, triển khai hệ thống kiểm soát tải trọng xe tự động trên các tuyến cao tốc. Các đơn vị cũng phải xây dựng cơ chế phối hợp với Bộ Công an để xử lý nghiêm các trường hợp xe quá tải, vi phạm quy định về tải trọng nhằm bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ.

Trước đó, tại Thông báo kết luận số 254 ngày 29/5/2026 của Thứ trưởng Lê Anh Tuấn sau cuộc họp kiểm điểm tiến độ triển khai hệ thống ITS, trạm thu phí và kiểm soát tải trọng xe trên Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020 và 2021-2025, Bộ Xây dựng đánh giá 5 dự án thành phần giai đoạn 2017-2020 dù đã đưa vào khai thác nhưng vẫn còn nhiều tồn tại cần sớm khắc phục.

Bộ giao Cục Đường bộ Việt Nam đôn đốc các ban quản lý dự án, đơn vị vận hành và nhà cung cấp dịch vụ thu phí khắc phục các tồn tại; rà soát việc kết nối dữ liệu với cơ quan đăng kiểm đối với các trạm cân kiểm tra tải trọng xe; đồng thời hoàn thành đánh giá các chỉ số KPI của hệ thống thu phí trong tháng 6/2026.

Đối với các dự án thành phần giai đoạn 2021-2025, Bộ yêu cầu các ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch chi tiết với từng mốc tiến độ từ hoàn thành xây lắp, lắp đặt thiết bị đến chạy thử đơn động và liên động hệ thống.

Để bù tiến độ chậm, Bộ đưa ra các mốc hoàn thành cụ thể. Theo đó, 5 dự án đoạn Bãi Vọt - Cam Lộ phải hoàn thành, đưa vào khai thác trước ngày 25/6/2026 và tổ chức thu phí từ ngày 15/7/2026.

Đối với 5 dự án đoạn Quảng Ngãi - Nha Trang, hệ thống ITS phải hoàn thành trước ngày 30/7/2026, bắt đầu thu phí từ ngày 15/8/2026. Hai dự án đoạn Cần Thơ - Cà Mau phải hoàn thành trước ngày 25/8/2026 và tổ chức thu phí từ ngày 15/9/2026.

Riêng các dự án cao tốc do địa phương làm cơ quan chủ quản như Biên Hòa - Vũng Tàu, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Ninh Bình - Hải Phòng và các dự án cao tốc khác, Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam tham mưu, đôn đốc các địa phương và chủ đầu tư khẩn trương đầu tư hệ thống ITS, trạm thu phí và hệ thống kiểm soát tải trọng xe theo quy định.