Sớm tìm giải pháp xây dựng nông thôn mới sau sáp nhập ở Nghệ An

Tập trung rà soát hạ tầng, hướng mục tiêu xây dựng nông thôn mới

Trong bối cảnh sáp nhập xã, địa bàn mở rộng, nhiều địa phương tại Nghệ An đang nỗ lực rà soát tiêu chí, tập trung nguồn lực để hoàn thành mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại. Tuy nhiên, đến nay mới có 6 xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới và 2 xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại năm 2026, thấp hơn so với mục tiêu HĐND tỉnh Nghệ An đặt ra.

Thi công đường giao thông nông thôn tại xã Kim Liên.

Ông Nguyễn Xuân Dinh, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Lưu chia sẻ: Xã Quỳnh Lưu được thành lập trên cơ sở từ 5 xã và thị trấn cũ, tiền thân đều đã đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu. Cơ sở hạ tầng gần như đã tiệm cận đáp ứng tiêu chí nông thôn mới sau sáp nhập.

Tuy nhiên, xã Quỳnh Lưu không đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới năm 2026 mà địa phương đã có định hướng đặt mục tiêu đến năm 2028 sẽ phấn đấu xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Để đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại, xã Quỳnh Lưu xác định, trước hết cần phải đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, rà soát, lập quy hoạch để tạo tính kết nối khu vực với các xã cũ trước đây.

Các tuyến đường liên xã, liên thôn các xã cũ trước đây xây dựng có phần nhỏ và xuống cấp cũng cần được nâng cấp mở rộng, kiên cố hóa; trường học, trạm y tế được nâng cấp đạt chuẩn mức độ cao; 95% thôn, xóm có nhà văn hóa khang trang, tạo không gian sinh hoạt cộng đồng.

Hạ tầng cơ sở xã Quỳnh Lưu cơ bản đã được đầu tư đồng bộ sau khi chuyển giao từ thị trấn Cầu Giát cũ.

Theo ông Dinh, muốn thực hiện được những nội dung trên thì cần phải có nguồn kinh phí, do đó tới đây, xã sẽ lập đề án trình tỉnh xin ý kiến về nguồn vốn. Giải pháp được lựa chọn là đấu giá quyền sử dụng đất để tạo nguồn thu ngân sách, từ đó có nguồn lực đầu tư giao thông, nhà văn hóa, cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Xã cũng đang có dự kiến kêu gọi xây dựng hạ tầng đường sá, kênh mương trong khu dân cư trên tinh thần "Nhà nước và nhân dân cùng làm" như giai đoạn đầu xây dựng nông thôn mới mới trước đây.

Một trong những vấn đề cấp bách nhất đối với xã Quỳnh Lưu hiện nay là nguồn nước sinh hoạt đạt chuẩn cho người dân. Vẫn còn một khu vực người dân chưa sử dụng nước hợp vệ sinh.

Trước thực tế đó, UBND xã đã chủ động rà soát hệ thống ống cấp nước sạch tại khu vực xã và đã có doanh nghiệp cam kết đồng hành đầu tư. Nếu dự án được triển khai thuận lợi, đây sẽ là bước đột phá quan trọng, không chỉ giải quyết nhu cầu dân sinh mà còn giúp địa phương hoàn thành một tiêu chí khó trong xây dựng nông thôn mới.

Diện mạo hạ tầng ngày càng khang trang, đời sống vật chất của người dân xã Quỳnh Lưu đang từng bước khởi sắc nhờ nông thôn mới.

Chị Đậu Thị Mai, trú Quỳnh Ngọc cũ (nay là xã Quỳnh Lưu) chia sẻ: "Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới có hiệu quả mang lại rất lớn cho cộng đồng và nhân dân. Trước đây khi chưa sáp nhập nhân dân xã Quỳnh Ngọc cũ chúng tôi cũng đã tham gia đóng góp công, góp kinh tế để xây dựng hạ tầng đường, mương thoát nước.

Giờ sáp nhập vào thành xã Quỳnh Lưu thì hạ tầng đường sá cũng đã có dấu hiệu xuống cấp nên cần nâng cấp sửa chữa.

Hơn nữa hệ thống nước máy sinh hoạt khu vực xã Quỳnh Ngọc cũ hư hỏng nhiều năm nay, người dân chúng tôi không được dùng nước máy. Xã mà xây dựng nông thôn mới theo giai đoạn mới, đề nghị xem xét quan tâm đến vấn đề nước sạch sinh hoạt cho người dân, chứ nhiều năm nay dân toàn phải mua với giá cao từ các xe chở nước cá nhân để dùng".

Sớm ban hành tiêu chí của tỉnh để thực hiện

Ông Tưởng Đăng Hào, Phó chủ tịch UBND xã Đại Đồng (Nghệ An) cho biết, xã Đại Đồng hiện tại có nền tảng hạ tầng được kế thừa từ việc đầu tư cơ bản từ các đơn vị hành chính cũ, hệ thống chính trị cơ sở có kinh nghiệm triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia. Tuy nhiên, địa phương vẫn chưa đăng ký về đích nông thôn mới năm 2026.

"Bởi hiện nay chưa có bộ tiêu chí nông thôn mới cấp tỉnh nên vẫn chưa thể rà soát chính xác xã đạt bao nhiêu tiêu chí, còn thiếu tiêu chí nào, cần đầu tư ra sao. Nếu không có khung tiêu chí và hướng dẫn cụ thể, địa phương rất khó chủ động triển khai đồng bộ.

Cùng với đó, xã đã đặt ra mục tiêu phấn đấu trong giai đoạn 2026 - 2030 đạt nông thôn mới hiện đại theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030 mà Chính phủ mới ban hành", ông Hào cho biết thêm.

Xã Đại Đồng sau sáp nhập có nền tảng hạ tầng cơ bản được đầu tư đồng bộ hướng phấn đấu xây dựng đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026 - 2030.

Theo ông Nguyễn Văn Hằng, Chi cục phó Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An), nghị quyết của HĐND tỉnh giao nhiệm vụ năm 2026 toàn tỉnh có 14 xã về đích nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại. Tuy nhiên, đến nay mới có 6 xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới và hai xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Con số này cho thấy sự chênh lệch khá lớn giữa chỉ tiêu được giao và mức độ sẵn sàng của các địa phương. Đáng chú ý, trong thời gian qua, các ngành chức năng đã tích cực vận động, khuyến khích các xã đăng ký thêm, song chưa có địa phương nào bổ sung đăng ký mới.

Nguyên nhân chủ yếu khiến các xã chưa mạnh dạn trong việc đăng ký về đích nông thôn mới năm 2026 xuất phát từ khoảng trống pháp lý và hướng dẫn thực hiện. Bởi hiện tại, tỉnh Nghệ An đang rà soát, xem xét ban hành bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới (giai đoạn mới) áp dụng cho các xã sau sáp nhập.

Chính quyền và nhân dân Nghệ An cùng góp sức làm đường giao thông nông thôn theo chương trình xây dựng NTM.

Theo ông Hằng, từ thực tiễn triển khai tại các địa phương cho thấy, để đảm bảo hoàn thành mục tiêu năm 2026, Chi cục sẽ tham mưu cho UBND tỉnh Nghệ An sớm ban hành bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới cấp tỉnh, đồng thời có hướng dẫn chi tiết, linh hoạt, phù hợp với điều kiện các xã sau sáp nhập.

Bên cạnh đó, việc hỗ trợ nguồn lực, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế đầu tư, đất đai, xã hội hóa cũng là yếu tố then chốt để các địa phương mạnh dạn đăng ký và quyết tâm về đích.