Sửa đổi Luật Bưu chính và Luật Đo lường trước yêu cầu chuyển đổi số

Hoàn thiện quy định về lĩnh vực bưu chính, đo lường

Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, thời gian qua, hệ thống thể chế trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có nhiều thay đổi. Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nhằm tạo nền móng để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Theo bà Quỳnh, trong năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục hoàn thiện nhiều văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có hai dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật Đo lường.

Hai dự án luật có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động kinh tế - xã hội. Hoạt động bưu chính gắn với việc gửi, nhận hàng hóa, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển. Trong khi đó, đo lường hiện diện trong nhiều hoạt động thiết yếu như mua bán hàng hóa, vàng, xăng dầu...

Bà Quỳnh cho biết, hoạt động bưu chính hiện không còn chỉ giới hạn ở thư từ, bưu phẩm nhỏ mà đã mở rộng sang các bưu gửi có kích thước lớn, hoạt động trên môi trường thương mại điện tử và môi trường số. Yêu cầu chuyển đổi số đặt ra đòi hỏi hoạt động bưu chính phải tiếp tục thay đổi.

Một vấn đề khác được đặt ra là bưu chính công ích, nhất là khả năng bảo đảm để người dân ở vùng sâu, vùng xa và những khu vực còn hạn chế về điều kiện tiếp cận hàng hóa, dịch vụ có thể tham gia vào quá trình lưu chuyển, lưu thông hàng hóa.

Bên cạnh đó, sự phát triển của hoạt động vận chuyển với các phương tiện hiện đại cũng tạo ra sự giao thoa giữa bưu chính và vận tải hàng hóa. Theo bà Quỳnh, đây là những nội dung cần được làm rõ trong quá trình hoàn thiện pháp luật về bưu chính.

Đối với dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, bà Nguyễn Như Quỳnh cho rằng hoạt động đo lường gắn với đời sống hằng ngày và hoạt động ở cơ sở. Vì vậy, một trong những thay đổi lớn của dự thảo là giải quyết vấn đề phân cấp, phân quyền từ Trung ương xuống địa phương.

Đáng chú ý, hoạt động đo lường ở cấp cơ sở, trong đó có cấp xã, phường, cũng được điều chỉnh, đặc biệt là quy định về kiểm tra đo lường ở cơ sở.

Cùng với phân cấp, phân quyền, dự thảo Luật Đo lường cũng đặt vấn đề cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Theo bà Quỳnh, khi giảm thủ tục cần đồng thời có cơ chế giám sát, đánh giá và kiểm tra phù hợp để bảo đảm hiệu lực quản lý Nhà nước.

Một nội dung khác là gắn quản lý Nhà nước về đo lường với chuyển đổi số, trong bối cảnh dữ liệu và công nghệ ngày càng đóng vai trò lớn trong hoạt động quản lý, sản xuất và kinh doanh.

Bà Quỳnh nhấn mạnh, với tính chất và tầm quan trọng của hai dự án luật, Bộ Khoa học và Công nghệ mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến trao đổi, thảo luận và phản biện để các quy định khi được ban hành có tính khả thi, đi vào cuộc sống và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.

Hướng tới nền đo lường dựa trên dữ liệu

Trình bày về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, ông Trần Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, việc sửa đổi Luật Đo lường xuất phát từ những thay đổi của thực tiễn, trong đó có chuyển đổi số, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, yêu cầu phát triển xanh, phát triển bền vững và những thay đổi trong tổ chức, phân cấp quản lý.

Theo ông Giầu, Luật Đo lường đã được thi hành gần 15 năm. Những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và phương thức sản xuất, kinh doanh đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật để phù hợp với thực tiễn.

Ông Giầu cho rằng hệ thống đo lường quốc gia cần đáp ứng các yêu cầu mới về chuyển đổi số, phát triển xanh, năng lượng mới, phát triển bền vững và các công nghệ chiến lược.

Một trong những định hướng của dự thảo là chuyển trọng tâm từ kiểm soát riêng lẻ sang kiểm soát độ tin cậy của phép đo; từ kiểm soát quá trình sang kiểm soát kết quả và tăng cường sử dụng dữ liệu đo lường.

Theo ông Giầu, dự thảo cũng hướng tới mở rộng, phát huy nguồn lực xã hội và vai trò của doanh nghiệp, từng bước chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo, tăng tính chủ động của doanh nghiệp trong phát triển và thực thi các hoạt động đo lường.

Dự thảo được xây dựng trên quan điểm lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời kế thừa những nội dung phù hợp của Luật Đo lường hiện hành, bảo đảm hài hòa với các điều ước, thông lệ quốc tế và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ông Giầu cho biết, chính sách về chuyển đổi số trong dự thảo hướng tới hình thành hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về đo lường tập trung ở quy mô quốc gia, kết nối, chia sẻ với các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân. Việc quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá theo rủi ro được kỳ vọng góp phần tăng tính minh bạch, giảm chi phí và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.