Thu ngân sách từ thuế và đất đai còn nhiều hạn chế

Thu thuế từ sàn thương mại điện tử còn hạn chế

Chiều 9/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ báo cáo quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024.

Ngay sau đó, Tổng kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa trình bày báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024.

Tổng kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, thu ngân sách Nhà nước năm 2024 đạt 2.057.544 tỷ đồng, đạt 121% dự toán giao, tăng 16,2% so với năm 2023.

Tuy nhiên, công tác quản lý thu còn hạn chế, đơn cử như: quản lý thu đối với hộ kinh doanh chưa đầy đủ, chính xác, chưa kịp thời xử lý đối với các trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký; việc rà soát, xác minh thông tin đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử còn chậm.

Còn tình trạng đơn vị sử dụng đất nhưng chưa có quyết định thuê đất hoặc hợp đồng thuê đất, chưa điều chỉnh hoặc chậm điều chỉnh đơn giá thuê đất khi hết thời kỳ ổn định đơn giá thuê đất.

Chậm phê duyệt giá đất hoặc thời điểm phê duyệt giá đất không phù hợp; nộp vào ngân sách Nhà nước tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nhưng chưa có quyết định phê duyệt giá đất cụ thể.

Ngoài ra, có địa phương cơ quan thuế xác định quỹ đất 20% làm nhà ở xã hội nộp bằng tiền tại các dự án nhà ở thương mại theo giá đất thực hiện nghĩa vụ tài chính của dự án, chưa đúng quy định gây thất thu ngân sách.

Có địa phương không quản lý riêng nguồn thu này để thực hiện các dự án nhà ở xã hội mà hòa chung vào ngân sách địa phương để chi đầu tư xây dựng cơ bản dẫn tới không tích lũy được nguồn vốn làm nhà ở xã hội theo quy định.

Ngoài ra, còn tình trạng chậm giải quyết hồ sơ hoàn thuế, phân loại hồ sơ hoàn thuế không đúng quy định; hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) còn tiềm ẩn rủi ro; thiếu thống nhất trong các văn bản trả lời người nộp thuế đối với cùng một vấn đề.

Còn sai sót trong công tác miễn, giảm, kê khai giảm thuế; áp mã số hàng hóa khác nhau đối với dòng hàng có tên khai báo giống nhau. Tình trạng xác định thiếu doanh thu, sai chi phí dẫn đến việc tính thiếu thuế, phí, lệ phí, các khoản thu khác… vẫn diễn ra tại các đơn vị được kiểm toán; chậm xử lý các khoản tạm thu đã phát sinh từ nhiều năm.

Bên cạnh đó, Kho bạc Nhà nước chưa báo cáo Bộ Tài chính để xem xét xử lý theo quy định đối với số thu vượt dự toán Bộ Tài chính giao từ hoạt động nghiệp vụ kho bạc năm 2024 số tiền 7.018 tỷ đồng.

Đối với chi ngân sách nhà nước năm 2024 đạt 2.148.477 tỷ đồng, bằng 98,8% dự toán, trong đó, chi đầu tư phát triển là 720.862 tỷ đồng, bằng 106,4% dự toán giao. Kết quả kiểm toán cho thấy, vốn năm trước kéo dài sang năm 2024 giải ngân chỉ đạt 68%, trong đó hầu hết các dự án đều không giải ngân 100% số vốn theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư năm 2024 đạt thấp (81,8%), trong đó còn nhiều bộ, cơ quan trung ương, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp; có dự án quan trọng quốc gia tỷ lệ giải ngân không đạt so với mục tiêu phấn đấu đề ra…

Đề nghị xử lý triệt để tồn tại

Trình bày thẩm tra báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước 2024, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, trong năm 2024, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, chấn chỉnh, tăng cường kỷ luật, kỷ cương chấp hành pháp luật về tài chính và ngân sách Nhà nước.

Chính sách tài khóa được điều hành chủ động, linh hoạt, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và đời sống người dân.

Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ và báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cho thấy, còn nhiều tồn tại, hạn chế kéo dài nhiều năm trong lập, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 tại một số bộ, ngành, địa phương; tình trạng điều chỉnh thông tin, số liệu quyết toán ngân sách Nhà nước khá lớn sau thời gian chỉnh lý quyết toán chưa được khắc phục và chưa thực hiện đúng theo yêu cầu tại Nghị quyết số 223/2025/QH15 của Quốc hội.

Từ đó, Uỷ ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách Nhà nước; kịp thời khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm kéo dài nhiều năm.

Đồng thời, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và có giải pháp xử lý triệt để các tồn tại, hạn chế nêu trong báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024. Chấn chỉnh việc theo dõi, tổng hợp thông tin, số liệu đánh giá, quyết toán thu, chi, bội chi ngân sách Nhà nước hằng năm theo đúng yêu cầu tại các Nghị quyết của Quốc hội.

Uỷ ban Kinh tế Tài chính cũng trình Quốc hội xem xét phê duyệt bổ sung dự toán thu ngân sách Nhà nước năm 2024 và phê chuẩn quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2024 theo đề xuất của Chính phủ và kiểm toán Nhà nước.

Cụ thể phê duyệt bổ sung dự toán thu ngân sách Nhà nước năm 2024 chưa được bổ sung tại Nghị quyết số 1767/NQ-UBTVQH15 là 13.760 tỷ đồng. Phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 với tổng số thu cân đối là 3.402.379 tỷ đồng; tổng số chi cân đối là 3.587.655 tỷ đồng; bội chi 323.308 tỷ đồng.