TP.HCM chuyển hướng thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao

Tại chương trình đối thoại CEO 500 với chủ đề "Sự hội tụ của FDI, công nghệ và dòng chảy tài chính toàn cầu" diễn ra chiều 26/10 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh nhấn mạnh thành phố không chỉ hướng đến thu hút thêm vốn đầu tư mà còn muốn cùng cộng đồng doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội mới, giải quyết các bài toán phát triển và tạo động lực tăng trưởng trong bối cảnh dòng vốn, công nghệ toàn cầu liên tục dịch chuyển.

Theo ông Vinh, trước sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong thu hút đầu tư quốc tế, TP.HCM ưu tiên dòng vốn FDI chất lượng cao, gắn với tài chính, công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo. Năm 2026, thành phố đặt mục tiêu thu hút 19 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài.

Lãnh đạo thành phố cho biết chính quyền sẵn sàng tiếp nhận các đề xuất cụ thể, đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai dự án trên tinh thần rõ việc, rõ đầu mối, rõ tiến độ.

"TP.HCM không chỉ là một thị trường lớn của Việt Nam. Thành phố đang hướng tới trở thành cửa ngõ kết nối Việt Nam với dòng vốn, công nghệ, thị trường và nguồn lực phát triển của cả khu vực và thế giới", ông Vinh nhấn mạnh.

Theo định hướng này, thành phố sẽ tăng cường kết nối nhà đầu tư quốc tế với hệ sinh thái sản xuất, logistics, tài chính và công nghệ trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Chuyển từ thu hút vốn sang nâng cao giá trị gia tăng

Phát biểu tại chương trình, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM (VIFC-HCMC), cho rằng Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả trong thu hút FDI và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Tuy nhiên, hoạt động sản xuất vẫn tập trung đáng kể vào gia công, lắp ráp, trong khi năng lực nghiên cứu, phát triển công nghệ và nguồn nhân lực kỹ năng cao còn hạn chế.

Dẫn số liệu tại phiên tham luận, ông Huân cho biết giá trị gia tăng nước ngoài chiếm khoảng 48% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Trong khi đó, nghiên cứu và phát triển (R&D) chỉ chiếm 1,9% tổng vốn FDI đăng ký mới giai đoạn 2020-2024; tỷ lệ lao động có kỹ năng cao trong ngành chế biến, chế tạo đạt khoảng 5%.

Theo ông, những con số này cho thấy yêu cầu chuyển đổi mô hình thu hút đầu tư, từ chú trọng quy mô vốn và năng lực sản xuất sang lựa chọn các dự án có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực công nghệ trong nước.

Các lĩnh vực cần ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số, bán dẫn, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, vật liệu tiên tiến và tài chính số. Công nghệ lượng tử cũng cần được chuẩn bị với tầm nhìn dài hạn.

Tuy nhiên, việc xác định ngành ưu tiên cần đi đôi với lựa chọn những công đoạn Việt Nam có khả năng tạo lợi thế, như thiết kế chip, phát triển giải pháp AI, chế tạo linh kiện và làm chủ công nghệ. Việc phân bổ vốn cần căn cứ vào nhu cầu thị trường, chất lượng nhân lực và khả năng lan tỏa đến doanh nghiệp trong nước.

Trong quá trình này, VIFC-HCMC được kỳ vọng đóng vai trò điều phối nguồn lực tài chính, kết nối dòng vốn quốc tế với các ngành công nghiệp chiến lược và những dự án có tiềm năng phát triển công nghệ.

"Vốn FDI không chạy theo số lượng, tổng vốn mà tập trung đo lường chất lượng dòng vốn hướng vào công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo", ông Huân nhấn mạnh.

Ông cũng kêu gọi các tập đoàn, nhà đầu tư quốc tế cùng TP.HCM phát triển những ngành công nghiệp tương lai, đồng thời khẳng định VIFC-HCMC sẽ hỗ trợ kết nối nguồn lực, tạo điều kiện để nhà đầu tư triển khai hoạt động gắn với mục tiêu phát triển của Việt Nam.

Tận dụng làn sóng đầu tư vào AI

Ở góc độ quốc tế, ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, nhận định làn sóng đầu tư vào AI đang mở ra cơ hội mới cho Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc đáng kể vào vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông, chuỗi cung ứng AI hiện tập trung tại một số ít quốc gia, khiến lợi ích từ sự phát triển của công nghệ này chưa được phân bổ đồng đều giữa các nền kinh tế. Do đó, Việt Nam cần giải quyết những hạn chế mang tính cấu trúc để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao khả năng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới.

Dù triển vọng kinh tế toàn cầu tích cực hơn dự kiến, đại diện IMF lưu ý các rủi ro vẫn hiện hữu, đặc biệt là vấn đề an ninh năng lượng và tác động của biến động giá năng lượng đến mặt bằng giá trong nước. Trong bối cảnh diễn biến xung đột tại Trung Đông còn khó lường, ông cho rằng các quốc gia cần tăng cường hợp tác để ứng phó với những bất ổn.

Về dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện chính sách kinh tế, nâng cao chất lượng và khả năng cung cấp dữ liệu, cải thiện năng suất, phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Những cải cách này được xem là cơ sở để Việt Nam tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng trước biến động kinh tế toàn cầu.

Với TP.HCM, mục tiêu trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn toàn cầu đòi hỏi thành phố không chỉ tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư mà còn phải phát triển hệ sinh thái công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng khả năng tiếp nhận, chuyển hóa nguồn lực quốc tế thành năng lực sản xuất và đổi mới sáng tạo trong nước.