TP.HCM phổ cập AI để xây dựng xã hội số, đô thị thông minh thế nào?

Đưa AI đến từng người dân

Ngày 24/7, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã thông tin về tình hình đào tạo kiến thức, kỹ năng AI cho thành phố, hướng đến mục tiêu xây dựng xã hội số, đô thị thông minh.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, trong bối cảnh AI đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trên toàn cầu, TP.HCM triển khai Chương trình "AI for Citizens - Phổ cập trí tuệ nhân tạo cho công dân" giai đoạn 2025-2030 với mục tiêu đưa AI trở thành kỹ năng phổ thông của người dân.

TP.HCM đang đẩy mạnh đào tạo nhân lực ứng dụng AI, chuyển đổi số.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, thành phố sẽ đào tạo kiến thức và kỹ năng AI cho khoảng 2 triệu người, tương đương 15% dân số. Chương trình được xây dựng trên tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Lộ trình triển khai được chia thành hai giai đoạn. Trong giai đoạn khởi động từ năm 2026 đến 2027, TP.HCM đặt mục tiêu đào tạo tối thiểu 100.000 người mỗi năm. Từ năm 2028, quy mô sẽ được mở rộng lên hơn 600.000 người mỗi năm để hoàn thành mục tiêu vào năm 2030.

Điểm khác biệt của chương trình là cách tiếp cận từ cơ sở. Thay vì chỉ tổ chức các lớp học tập trung, thành phố tận dụng mạng lưới Tổ Công nghệ số cộng đồng tại 168 phường, xã và đơn vị hành chính làm lực lượng nòng cốt đưa AI đến với người dân.

Gần 29.000 thành viên của mạng lưới này đã được tập huấn về các công cụ AI, kỹ năng nhận diện tin giả, phòng chống lừa đảo công nghệ cao và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Sau đào tạo, họ sẽ tiếp tục hướng dẫn người dân ngay tại địa phương theo phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà", góp phần lan tỏa phong trào "Bình dân học vụ số".

Song song với cộng đồng, TP.HCM cũng thúc đẩy ứng dụng AI trong khu vực công. Khoảng 1.000 cán bộ, công chức được bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các công cụ như ChatGPT, Gemini để hỗ trợ soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu và xử lý công việc hành chính. Thành phố cũng từng bước số hóa hoạt động của hệ thống chính trị thông qua Sổ tay Đảng viên điện tử cùng nhiều nền tảng phục vụ quản lý, điều hành trên môi trường số.

TP.HCM đã hợp tác với nhiều tập đoàn công nghệ như Google, AMD và Canva để xây dựng học liệu AI, tổ chức các chương trình STEM, phòng thí nghiệm mở và các khóa đào tạo dành cho học sinh, sinh viên cũng như người lao động. Nội dung được thiết kế theo hướng thực hành, giúp người học có thể ứng dụng AI vào công việc và cuộc sống thay vì chỉ dừng ở kiến thức lý thuyết.

Một lớp đào tạo, bồi dưỡng trí tuệ nhân tạo (AI) ngày 27/9 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM.

Đáng chú ý, chuỗi sự kiện "Điểm chạm số 2026" sẽ tạo cơ hội để người dân trực tiếp trải nghiệm các ứng dụng AI trong đời sống như sử dụng VNeID, chữ ký số, nộp hồ sơ trực tuyến hay khai thác ChatGPT, Gemini, Canva AI trong học tập, kinh doanh.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, mục tiêu cuối cùng của chương trình không chỉ là phổ cập các công cụ AI mà còn hình thành tư duy số, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với nền kinh tế số. Thành phố kỳ vọng đến năm 2030, ít nhất 80% người tham gia đào tạo có thể ứng dụng AI hiệu quả vào công việc và đời sống.

AI trở thành "bộ não số" của đô thị

Nếu chương trình phổ cập AI hướng tới xây dựng một xã hội số từ mỗi người dân, thì ở cấp độ quản trị, TP.HCM đang đặt mục tiêu đưa AI trở thành nền tảng của mô hình đô thị thông minh.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, thành phố đang cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương và các nghị quyết của Thành ủy về xây dựng chính quyền số. Mục tiêu không chỉ là hiện đại hóa bộ máy quản lý mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ công, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn.

Một trong những bước đi đầu tiên là triển khai thí điểm mô hình đô thị thông minh cấp xã.

Trung tâm điều hành giao thông thông minh của TP.HCM.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, mô hình được xây dựng trên hai nền tảng cốt lõi là Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và Bản sao số (Digital Twin). Hai nền tảng này cho phép tích hợp dữ liệu từ nhiều lĩnh vực như giao thông, an ninh trật tự, quy hoạch, kinh tế - xã hội để theo dõi và giám sát theo thời gian thực. 

Nhờ đó, chính quyền có thể chủ động nhận diện các vấn đề, dự báo rủi ro và đưa ra quyết định điều hành nhanh hơn thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra. Nếu trước đây đô thị thông minh chủ yếu dựa trên số hóa quy trình và kết nối dữ liệu, thì AI đang giúp hệ thống quản trị tiến thêm một bước, từ thu thập thông tin sang phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Theo bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, thành phố đã xây dựng kho dữ liệu dùng chung và đang phối hợp với Công an TP.HCM cùng các sở, ngành chuẩn hóa nhiều nguồn dữ liệu quan trọng như hộ tịch, đất đai, cơ sở kinh doanh có điều kiện, hộ gia đình, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, dữ liệu an sinh xã hội và hệ thống số nhà. Hai chiến dịch làm sạch dữ liệu hộ tịch và đất đai cũng đã được triển khai để nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ các ứng dụng AI.

Những bước đi này nằm trong chiến lược "AI First", với mục tiêu chuyển mô hình quản trị từ "phản ứng với sự việc" sang "dự báo và kiến tạo phát triển". AI và Big Data sẽ được ứng dụng sâu vào Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh nhằm giải quyết các bài toán về giao thông, môi trường, chuyển đổi xanh, năng lượng và nhiều lĩnh vực khác.

Song song với dữ liệu, TP.HCM cũng đầu tư mạnh cho hạ tầng tính toán. Theo Chiến lược phát triển dữ liệu TP.HCM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035, thành phố đặt mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu siêu quy mô - nền tảng cho ba trụ cột gồm chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, đồng thời hướng tới mục tiêu lọt vào nhóm 50 đô thị thông minh hàng đầu thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang được xúc tiến. Nổi bật là dự án Trung tâm Dữ liệu AI tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 2,1 tỷ USD; Trung tâm Dữ liệu và Nghiên cứu phát triển công nghệ cao của Viettel có công suất thiết kế 140 MW điện với khoảng 10.000 tủ rack; cùng dự án Trung tâm Dữ liệu CMC Hyperscale DC SHTP trị giá hơn 250 triệu USD tại Khu Công nghệ cao TP.HCM.

Khi các trung tâm dữ liệu này đi vào hoạt động, TP.HCM sẽ có thêm hạ tầng tính toán phục vụ các mô hình AI quy mô lớn, đồng thời tạo nền tảng để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Cùng với chương trình phổ cập AI cho người dân và chiến lược xây dựng chính quyền số, đây được xem là ba mảnh ghép quan trọng giúp thành phố tiến gần hơn mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh hàng đầu khu vực.