TP.HCM siết trách nhiệm người đứng đầu để thúc đẩy giải ngân đầu tư công

Giải ngân vốn đầu tư công được TP.HCM xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong năm 2026, gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và thúc đẩy phát triển hạ tầng. Thời gian qua, thành phố đã liên tục tổ chức các cuộc họp chuyên đề, giao ban đầu tư công và ban hành nhiều văn bản chỉ đạo nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

Giải ngân đầu tư công chưa theo kịp lộ trình đề ra

Theo UBND TP.HCM, đến ngày 22/6, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 32.812 tỷ đồng, tương đương 22,2% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 147.599 tỷ đồng.

Mặc dù kết quả giải ngân có chuyển biến tích cực, song vẫn thấp hơn mục tiêu phấn đấu đạt tối thiểu 40% kế hoạch vốn vào thời điểm kết thúc quý II/2026, đồng thời thấp hơn mức giải ngân bình quân của cả nước là 24,2%.

Theo Sở Tài chính TP.HCM, tiến độ giải ngân bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, trong đó nổi bật là việc sắp xếp, tổ chức lại hệ thống quản lý dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn.

Trong các tháng đầu năm, TP.HCM thực hiện hợp nhất các ban quản lý dự án chuyên ngành và tổ chức lại hệ thống ban quản lý dự án cấp cơ sở. Quá trình chuyển tiếp, bàn giao dự án giữa các đơn vị phát sinh nhiều vướng mắc về thủ tục, con dấu và quy trình phối hợp, dẫn đến tình trạng có khối lượng thi công ngoài hiện trường nhưng chưa thể hoàn tất thủ tục thanh toán, giải ngân.

Bên cạnh đó, năm 2026 là năm đầu triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 nên nhiều dự án vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư, thiết kế, dự toán và lựa chọn nhà thầu. Vì vậy, khối lượng nghiệm thu và thanh toán chưa phát sinh nhiều trong những tháng đầu năm.

Một số dự án cũng gặp khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật, xử lý pháp lý bãi đổ đất bùn hoặc vướng mắc liên quan đến hợp đồng quốc tế. Ngoài ra, nguồn cung vật liệu xây dựng chưa ổn định, giá cả tiếp tục biến động do tác động từ tình hình quốc tế, làm tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các công trình.

Quyết liệt tăng tốc giải ngân những tháng cuối năm

Để thúc đẩy tiến độ giải ngân trong thời gian tới, TP.HCM đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao; phấn đấu đạt tỷ lệ giải ngân 40% vào cuối quý II và 70% vào cuối quý III. 

Theo Sở Tài chính TP.HCM, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, điều chuyển vốn từ các dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn; tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu xây dựng, thủ tục đầu tư và đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình trọng điểm.

Đáng chú ý, TP.HCM đang nghiên cứu áp dụng cơ chế cảnh báo "thẻ vàng", "thẻ đỏ" đối với các cơ quan, đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp. Những trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ giải ngân trong hai quý liên tiếp sẽ bị xem xét trách nhiệm, điều chuyển hoặc thay thế người đứng đầu theo quy định. Ngược lại, các đơn vị có kết quả giải ngân tốt sẽ được xem xét khen thưởng và biểu dương.

Để tạo thêm dư địa cho công tác giải ngân, ngày 26/6, UBND TP.HCM đã ban hành Quyết định số 3828/QĐ-UBND điều chỉnh kế hoạch đầu tư công năm 2026 nguồn vốn ngân sách địa phương giữa các cơ quan, đơn vị được giao kế hoạch vốn.

Cùng với đó, Chủ tịch UBND TP.HCM yêu cầu bí thư đảng ủy, chủ tịch UBND các phường, xã, đặc khu trực tiếp chỉ đạo rà soát toàn bộ hồ sơ thanh toán, khẩn trương hoàn thiện thủ tục để gửi Kho bạc Nhà nước Khu vực II thực hiện giải ngân; đồng thời chủ động tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền, không để xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Người đứng đầu các địa phương phải chịu trách nhiệm trước Thành ủy và UBND TP.HCM về kết quả giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn. Thành phố yêu cầu tập trung xử lý các tồn tại liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, bàn giao mặt bằng, thủ tục đầu tư, xây dựng, đấu thầu và quyết toán để bảo đảm đủ điều kiện giải ngân theo kế hoạch vốn được giao.

Đối với các chủ đầu tư, UBND TP.HCM yêu cầu xây dựng kế hoạch giải ngân chi tiết cho từng dự án, từng gói thầu, từng tháng; tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán đối với khối lượng đã nghiệm thu, không để tồn đọng hồ sơ tại chủ đầu tư, ban quản lý dự án hay nhà thầu. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ thi công, nghiệm thu, thanh toán và kịp thời tháo gỡ các khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Sở Tài chính được giao chủ trì theo dõi sát tình hình giải ngân của từng đơn vị, địa phương và chủ đầu tư; định kỳ hằng tuần tổng hợp các trường hợp giải ngân thấp, dự án chậm tiến độ và các khó khăn vượt thẩm quyền để tham mưu UBND TP.HCM chỉ đạo xử lý kịp thời.

Lãnh đạo UBND TP.HCM nhấn mạnh, các cơ quan, đơn vị phải tập trung cao độ, quyết liệt trong tổ chức thực hiện, coi giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách nhằm tạo động lực cho tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.