Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đẩy mạnh đào tạo kỹ sư đường sắt tốc độ cao gắn thực tiễn

Nhu cầu nhân lực đường sắt tăng mạnh

Theo Nghị quyết số 172/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đây là công trình hạ tầng quy mô quốc gia, dài khoảng 1.541km, kết nối Hà Nội với TP.HCM, đi qua 20 tỉnh, thành phố, với tốc độ thiết kế 350km/h.

Cùng với đó, nhiều dự án đường sắt khác cũng được định hướng triển khai trong thời gian tới như tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM; tuyến Lạng Sơn – Hà Nội; Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực đường sắt được đánh giá gia tăng nhanh. Những năm gần đây, một số cơ sở giáo dục đại học đã mở thêm chuyên ngành, chương trình đào tạo liên quan đến đường sắt tốc độ cao nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đường sắt là một trong những phương thức vận tải quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, kết nối các hành lang kinh tế, đồng thời phục vụ yêu cầu quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Theo dự kiến, giai đoạn 2026 – 2030, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam sẽ được triển khai, kéo theo nhu cầu nhân lực lớn, ước tính 26.000 – 32.000 người trong giai đoạn thi công và khoảng 14.000 người khi vận hành, khai thác.

Trước yêu cầu đặt ra, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã triển khai đào tạo chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao và Đường sắt đô thị. Năm 2024, nhà trường phối hợp với Tổng công ty cổ phần VINACONEX tổ chức lớp đào tạo kỹ sư ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, tập trung vào hai chuyên ngành này.

Học viên tham gia là các kỹ sư tốt nghiệp các ngành liên quan như kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, xây dựng cầu đường, kỹ thuật xây dựng cầu đường bộ; có kinh nghiệm thi công các dự án giao thông và được tuyển chọn theo tiêu chí của doanh nghiệp.

Sau khi hoàn thành chương trình, học viên được cấp bằng đại học chính quy ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, chuyên ngành đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Cho đến nay, nhà trường đã trao bằng tốt nghiệp cho 34 kỹ sư lớp B30ĐSTĐC. Đây là một trong những chương trình đào tạo phục vụ nhu cầu nhân lực cho các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị trong thời gian tới.

Chia sẻ về quá trình học tập, tân kỹ sư Trương Việt Anh – tốt nghiệp xuất sắc ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao và Đường sắt đô thị cho biết: "Quãng thời gian học tập tại trường không chỉ giúp tôi củng cố nền tảng kiến thức chuyên môn mà còn góp phần nâng cao bản lĩnh, tinh thần kỷ luật và khả năng đáp ứng yêu cầu thực tiễn ngày càng cao".

Theo anh, kiến thức được tiếp thu gắn với vận dụng thực tế, qua đó hình thành tư duy nghề nghiệp và sự sẵn sàng cho môi trường làm việc chuyên nghiệp.

Anh bày tỏ mong muốn tham gia các dự án giao thông hiện đại, góp phần phát triển hệ thống đường sắt và hạ tầng giao thông quốc gia, coi đây là trách nhiệm của một kỹ sư trẻ đối với mục tiêu phát triển bền vững.

Cùng chia sẻ, tân kỹ sư Hồ Minh Hạnh cho biết chương trình đào tạo giúp học viên tiếp cận rõ hơn với yêu cầu thực tế của ngành, đặc biệt là các dự án đường sắt quy mô lớn. Việc học gắn với thực hành và trải nghiệm thực tế giúp tăng sự tự tin khi bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp trong thời gian tới.

Đẩy mạnh đào tạo gắn với thực tiễn, hợp tác quốc tế

Đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn, các cơ sở đào tạo đẩy mạnh đổi mới chương trình và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, PGS.TS Bùi Phú Doanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cho biết nhà trường đã có sự chuẩn bị từ sớm để đào tạo đội ngũ kỹ sư đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Từ năm 2010, đội ngũ giảng viên đã được xây dựng, chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp.

Đáng chú ý, phần lớn học viên tham gia chương trình là các kỹ sư đang trực tiếp làm việc tại hiện trường, nhiều người đã đảm nhiệm vị trí chỉ huy trưởng công trình xây dựng. Trên nền tảng đó, chương trình được tập trung đúng trọng tâm, hướng tới kỹ thuật thi công, quản lý và vận hành các công trình đường sắt tốc độ cao theo định hướng của Nhà nước.

"Nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực phục vụ các dự án đường sắt tốc độ cao trong thời gian tới, nhà trường đã chủ động xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế với các cơ sở đào tạo uy tín, tạo điều kiện để học viên được tiếp cận trực tiếp với công nghệ và thực tiễn vận hành đường sắt hiện đại", ông Doanh nhấn mạnh.

Theo đó, nhà trường đã tổ chức đoàn học viên lớp B30ĐSTĐC – Vinaconex tham gia chương trình đào tạo ngắn hạn tại Trường Đại học Giao thông Tây Nam (Trung Quốc) một trong những cơ sở hàng đầu về đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực đường sắt. Tại đây, các học viên được tham gia các chuyên đề chuyên sâu về đường sắt tốc độ cao trong hơn một tuần và được cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học.

Ông cho hay: "Bên cạnh nội dung lý thuyết, học viên còn được tham quan và trải nghiệm thực tế tại các công trường, tuyến đường sắt hiện đại, trong đó có dự án đường sắt thiết kế với tốc độ 450 km/h và các tuyến đang khai thác thương mại ở mức 350 km/h trên hành lang Thành Đô – Trùng Khánh. Đây là cơ hội quan trọng để học viên tiếp cận trực tiếp với công nghệ, tiêu chuẩn và mô hình tổ chức thi công, vận hành tiên tiến".

Về chương trình đào tạo, ông Doanh tin rằng chuyên ngành Đường sắt tốc độ cao và Đường sắt đô thị được xây dựng trên cơ sở tham khảo các mô hình tiên tiến trên thế giới, bảo đảm chuẩn đầu ra gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Chương trình dành cho đối tượng đã tốt nghiệp đại học, với thời gian đào tạo từ 1,5 - 2 năm.

Do học viên có sự đa dạng về nền tảng chuyên môn, chương trình được thiết kế theo hướng linh hoạt: những học viên đã có kiến thức về kỹ thuật giao thông sẽ được miễn, giảm một số học phần; trong khi học viên đến từ các ngành gần như kỹ thuật xây dựng sẽ được bổ sung các học phần nền tảng cần thiết. Các học phần bổ sung được tổ chức học cùng sinh viên chính quy, còn nội dung chuyên sâu được giảng dạy theo lớp riêng nhằm bảo đảm chất lượng.

Ông Doanh khẳng định, với định hướng tiên phong trong đào tạo các lĩnh vực hạ tầng mới, nhà trường cam kết tiếp tục hoàn thiện chương trình và tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt Việt Nam trong giai đoạn tới.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đào Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tổng công ty Vinaconex khẳng định, phát triển đường sắt tốc độ cao đang đặt ra yêu cầu cấp bách về nguồn nhân lực. Đây là lĩnh vực mới, có tính kỹ thuật đặc thù cao, đòi hỏi đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản, chuyên sâu.

Theo ông, ý tưởng mở lớp đào tạo xuất phát từ chính yêu cầu thực tiễn trong chiến lược phát triển hạ tầng của đất nước, với mục tiêu hình thành nguồn nhân lực có tay nghề, đáp ứng nhu cầu dài hạn của ngành đường sắt.

"Phát triển mạng lưới đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị là định hướng lâu dài của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới", ông Thanh nhấn mạnh.

Việc Trường Đại học Xây dựng Hà Nội chủ động mở các chương trình đào tạo chuyên sâu, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và cơ sở đào tạo quốc tế, được kỳ vọng góp phần bổ sung đội ngũ kỹ sư đáp ứng yêu cầu thực tiễn của các dự án hạ tầng quy mô lớn, phục vụ trực tiếp quá trình phát triển hệ thống đường sắt Việt Nam.