Từ rút ngắn hành trình đến giảm chi phí logistics: Lợi ích kép từ cao tốc Bắc - Nam

Người dân đi nhanh hơn, doanh nghiệp tiết kiệm hơn

Những dịp nghỉ lễ gần đây, gia đình anh Nguyễn Vũ Tuấn, đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội, không còn phải tất bật săn vé máy bay từ nhiều tuần trước như trước đây. Thay vào đó, cả gia đình chủ động lên lịch tự lái xe về quê ở Nghệ An nhờ hệ thống cao tốc ngày càng hoàn thiện.

"Từ khi các đoạn cao tốc Mai Sơn - quốc lộ 45, quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu và Diễn Châu - Bãi Vọt được đưa vào khai thác, tôi thường tự lái xe về quê. Thời gian di chuyển chỉ còn hơn 3 giờ, thay vì hơn 6 giờ như trước. Vì thế, gia đình có thể thoải mái tận hưởng kỳ nghỉ ở Hà Nội trước khi lên đường", anh Tuấn chia sẻ.

Tương tự, anh Nguyễn Việt Hưng (phường Xuân Phương, Hà Nội) cũng không còn nỗi lo săn vé tàu, vé xe mỗi dịp lễ, Tết. Quê ở Hà Tĩnh, những năm gần đây anh thường lựa chọn tự lái xe về nhà nhờ hệ thống cao tốc ngày càng hoàn thiện. "Đợt Tết vừa rồi tôi phải trực, có ngày chạy từ Hà Nội về quê rồi lại quay ra cơ quan. Đường sá giờ thuận tiện, thời gian di chuyển rút ngắn đáng kể nên việc đi lại không còn vất vả như trước", anh Hưng chia sẻ.

Không chỉ mang lại thuận lợi cho người dân, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông còn tạo động lực quan trọng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đại diện một doanh nghiệp vận tải hàng hóa trên tuyến Hà Nội - miền Trung cho biết, việc nhiều đoạn cao tốc được đưa vào khai thác đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, đồng thời tạo điều kiện để phương tiện duy trì tốc độ ổn định trong suốt hành trình. Nhờ đó, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí nhiên liệu, giảm hao mòn phương tiện, tối ưu hóa lịch trình giao nhận hàng hóa và nâng cao hiệu quả khai thác.

"Thời gian vận chuyển được rút ngắn không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn tăng tính chủ động trong giao hàng, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp", vị đại diện cho biết.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, việc rút ngắn thời gian di chuyển trên các tuyến cao tốc không chỉ giúp tiết kiệm chi phí vận hành mà còn tăng số vòng quay phương tiện, nâng cao chất lượng dịch vụ và mang đến thêm lựa chọn an toàn, thuận tiện cho hành khách.

"Khi toàn bộ tuyến cao tốc Bắc - Nam được đầu tư đồng bộ, cùng hệ thống trạm dừng nghỉ, trung tâm điều hành giao thông thông minh và các dịch vụ hỗ trợ đi kèm, hiệu quả kinh tế mang lại cho doanh nghiệp sẽ còn lớn hơn, qua đó góp phần giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế", ông Quyền nhận định.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, đến nay cả nước đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật khoảng 3.345km đường bộ cao tốc. Riêng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã có 36/39 đoạn tuyến, với tổng chiều dài khoảng 1.914km, được đưa vào khai thác; trong đó khoảng 1.296km do Cục Đường bộ Việt Nam trực tiếp quản lý.

Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy việc đầu tư tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã góp phần nâng cao năng lực vận tải, tăng cường kết nối giữa các địa phương và các vùng kinh tế trọng điểm, qua đó từng bước phát huy hiệu quả đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Hơn 9,7 triệu lượt xe lưu thông, thu gần 1.000 tỷ đồng phí cao tốc

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông là việc hệ thống quản lý, điều hành giao thông và thu phí điện tử không dừng trên các dự án thành phần giai đoạn 2017 - 2020 đã được vận hành đồng bộ từ đầu tháng 3/2026.

Chỉ trong gần ba tháng, từ ngày 2/3 - 31/5/2026, hệ thống đã ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt phương tiện lưu thông, đồng thời thu hơn 944 tỷ đồng phí sử dụng đường bộ cao tốc nộp ngân sách nhà nước.

Cùng với đó, hạ tầng dịch vụ trên tuyến tiếp tục được hoàn thiện. Hiện đã có 7 trạm dừng nghỉ được đầu tư đồng bộ và đưa vào khai thác. Trong số 19 trạm còn lại, 18 trạm đang được triển khai xây dựng, nhiều điểm đã đưa vào hoạt động các hạng mục dịch vụ công thiết yếu phục vụ người dân và phương tiện lưu thông.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, việc áp dụng đồng bộ hệ thống quản lý hiện đại và thu phí điện tử không dừng không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác, tăng tính công khai, minh bạch mà còn từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác điều hành giao thông thông minh trong tương lai.

Hiệu quả khai thác tuyến đường cũng được cải thiện rõ rệt thông qua việc phối hợp với Cục Cảnh sát giao thông điều chỉnh phương án phân làn, tổ chức giao thông trên một số tuyến cao tốc trọng điểm.

Kết quả theo dõi cho thấy số vụ va chạm giao thông trên một số tuyến đã giảm từ 70 - 80% so với trước khi điều chỉnh. Thời gian lưu thông được rút ngắn khoảng 20 - 30%, trong khi năng lực thông hành tăng đáng kể, góp phần giảm chi phí vận tải, nâng cao hiệu quả khai thác công trình và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Tiếp tục đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác

Đánh giá chung, Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng, tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã cơ bản đáp ứng yêu cầu khai thác, từng bước phát huy vai trò là trục giao thông huyết mạch quốc gia, góp phần nâng cao năng lực vận tải, giảm chi phí logistics, tăng cường kết nối vùng, đáp ứng nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa của người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho rằng việc đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác cần tiếp tục được thực hiện trên cơ sở cập nhật đầy đủ dữ liệu về lưu lượng giao thông, an toàn giao thông, công tác quản lý vận hành và các tác động kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, thực hiện yêu cầu của Bộ Xây dựng, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng hoàn thiện báo cáo đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và trình Bộ Xây dựng trước ngày 20/6/2026.

Việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng, dịch vụ hỗ trợ và nâng cao chất lượng công tác quản lý, vận hành được kỳ vọng sẽ giúp tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông phát huy đầy đủ giá trị đầu tư, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.