Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Đổi mới quản lý hành nghề kiến trúc, cắt giảm tối đa thủ tục

Đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm thủ tục về chứng chỉ hành nghề

Chiều 10/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội tập trung vào nhiều nội dung quan trọng của dự thảo, trong đó có đổi mới phương thức quản lý hành nghề kiến trúc, bảo đảm bản sắc kiến trúc vùng miền, cũng như phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa pháp luật về kiến trúc, quy hoạch và xây dựng.

Giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật sau phiên thảo luận tại hội trường và ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước khi báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét, thông qua.

Liên quan đến đề xuất ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong thiết kế kiến trúc, Bộ trưởng cho rằng đây là yêu cầu cần thiết trong quá trình chuyển đổi số, đồng thời góp phần thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực kiến trúc.

Thực tế, ngành Xây dựng đã từng bước ứng dụng BIM trong nhiều khâu, từ thiết kế, thi công đến quản lý, vận hành công trình. Vì vậy, việc đưa yêu cầu ứng dụng BIM vào dự thảo Luật Kiến trúc nhằm khuyến khích kiến trúc sư chủ động tiếp cận công nghệ mới, qua đó nâng cao chất lượng thiết kế và hiệu quả quản lý công trình.

Về việc tiếp tục duy trì chứng chỉ hành nghề đối với một số chức danh chủ trì, chủ nhiệm thiết kế kiến trúc, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo không quy định hoạt động hành nghề kiến trúc là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc thành lập tổ chức, tham gia thị trường và cung cấp dịch vụ kiến trúc được thực hiện theo pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư và các quy định pháp luật có liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo đã thu hẹp đáng kể phạm vi các trường hợp phải có chứng chỉ hành nghề, chỉ duy trì đối với những vị trí có yêu cầu cao về năng lực và trách nhiệm chuyên môn, như chủ nhiệm công trình (kiến trúc sư trưởng).

Theo Bộ trưởng, việc duy trì chứng chỉ đối với các chức danh này là cần thiết bởi đây là những vị trí giữ vai trò quan trọng trong thiết kế công trình, tổ chức không gian đô thị, nông thôn và cần được cơ quan quản lý nhà nước xác nhận về năng lực chuyên môn.

Trước băn khoăn của đại biểu về việc kê khai dữ liệu trên hệ thống tiêu chuẩn hành nghề kiến trúc có thực sự giúp cắt giảm thủ tục hay không, Bộ trưởng nhấn mạnh, chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi thực sự làm thay đổi phương thức quản lý, giảm thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế sự can thiệp hành chính không cần thiết.

Theo đó, đối với những trường hợp không thuộc diện bắt buộc phải có chứng chỉ, dự thảo quy định cơ chế cập nhật thông tin về văn bằng chuyên môn, kinh nghiệm và phạm vi công việc trên hệ thống cơ sở dữ liệu.

Việc đăng tải thông tin cá nhân trên hệ thống dữ liệu không phải là một thủ tục xin phép hành nghề, mà nhằm phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, hậu kiểm khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Đối với những chức danh vẫn phải có chứng chỉ, dự thảo cũng hướng tới đơn giản hóa tối đa thủ tục cấp, cấp lại; đồng thời bỏ thi sát hạch và hội đồng xét cấp, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Phân định rõ phạm vi giữa kiến trúc, quy hoạch và xây dựng

Liên quan đến việc xác định bản sắc văn hóa dân tộc, vùng miền trong kiến trúc, Bộ trưởng cho biết khoản 1 Điều 5 của dự thảo đã quy định các yếu tố cấu thành bản sắc văn hóa trong kiến trúc, gồm không gian, kiến trúc, kỹ thuật, tri thức, văn hóa và những đặc trưng của từng vùng miền.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 15 tiếp tục làm rõ các yếu tố đặc trưng của từng địa bàn, khu vực trong quá trình xây dựng quy chế quản lý kiến trúc.

Theo Bộ trưởng, cách quy định này nhằm bảo đảm bản sắc văn hóa được nhận diện phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng vùng miền.

Về đề nghị làm rõ ranh giới giữa pháp luật về kiến trúc, pháp luật xây dựng và quy hoạch đô thị, nông thôn, Bộ trưởng cho rằng việc phân định rõ phạm vi điều chỉnh của ba lĩnh vực là cần thiết, qua đó tránh chồng chéo trong quản lý.

Theo đó, pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn tập trung xác định khung tổ chức không gian phát triển, sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, các chỉ tiêu quy hoạch và định hướng bố trí khu chức năng.

Trong khi đó, pháp luật về kiến trúc được thực hiện thông qua quy chế quản lý kiến trúc trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, tập trung vào hình thái không gian, kiến trúc cảnh quan, mặt đứng công trình, vật liệu, màu sắc, điểm nhấn và các trục nhìn.

Pháp luật về xây dựng bao quát các hoạt động từ khảo sát, thiết kế, cấp phép, thi công đến quản lý công trình.

"Hồ sơ kiến trúc là một phần trong hồ sơ thiết kế xây dựng và phải tuân thủ quy hoạch, quy chuẩn, tiêu chuẩn cũng như các yêu cầu về an toàn công trình", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Không để chồng chéo trong quản lý công trình có giá trị kiến trúc và di sản

Đối với các công trình vừa có giá trị kiến trúc, vừa có giá trị di sản văn hóa, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết dự thảo được xây dựng theo nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm quản lý, tránh tình trạng một công trình phải thực hiện đồng thời hai quy trình hoặc chịu các cơ chế quản lý trùng lặp.

Các công trình đã được xếp hạng di tích hoặc thuộc danh mục kiểm kê di tích sẽ được quản lý theo pháp luật về di sản văn hóa. Trường hợp một công trình kiến trúc có giá trị sau đó được xếp hạng hoặc đưa vào danh mục kiểm kê di tích, việc quản lý cũng được chuyển sang thực hiện theo pháp luật về di sản.

Theo Bộ trưởng, đối với những công trình này, quản lý về kiến trúc tập trung vào các yếu tố như hình thái không gian, chiều cao, mật độ, khối tích, màu sắc, vật liệu và mặt đứng công trình thông qua quy chế quản lý kiến trúc; không can thiệp vào những nội dung đã được quy định tại pháp luật về di sản văn hóa.

"Việc quản lý những khu vực này cần có sự tham gia của cơ quan quản lý văn hóa, chuyên gia di sản, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư, qua đó vừa bảo đảm yêu cầu bảo tồn, vừa phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan và bản sắc văn hóa vùng miền", Bộ trưởng nhấn mạnh.