ĐBQH: Người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng, vốn không chảy vào sản xuất

Chiều 30/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027; tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công năm 2027. 

Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai) nêu một loạt tín hiệu khởi sắc như tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%, thị trường chứng khoán nâng hạng, tín nhiệm quốc gia tăng, thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả về thời gian lẫn chi phí...

"Cử tri và nhân dân phấn khởi, tin tưởng, nền móng đã được đặt. Nhưng câu hỏi của năm 2027 là lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài?", đại biểu chia sẻ.

Theo đại biểu, thị trường vốn càng mỏng, áp lực lên nguồn vốn dài hạn càng lớn. Nhưng nghịch lý là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất.

"Tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng; người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng (xấp xỉ 12% GDP). Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP (mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt). Cái thiếu không phải là vốn, mà là đường dẫn vốn", vị đại biểu đồng thời là chuyên gia kinh tế nói và cho rằng, khi thiếu đường dẫn trong nước, vốn sẽ tìm đường ra bên ngoài. 

"Không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt, nhưng công ty mẹ đặt ở ngoài Việt Nam, mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm lại được ghi nhận ở nước ngoài. Chúng ta giữ được nhà máy, nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác", đại biểu trăn trở.

Theo ông, vốn dài hạn chỉ đi theo niềm tin dài hạn và niềm tin ấy trước hết là niềm tin vào chính sách pháp luật. Vì vậy, đại biểu cho rằng trước hết cần bảo đảm sự ổn định và tiên liệu được của pháp luật.

Đại biểu cho rằng cần cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu: khi doanh nghiệp đồng ý, ngân hàng được dùng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, dữ liệu xuất nhập khẩu thay cho tài sản bảo đảm là đất. Bên cạnh đó, cần giữ vốn chủ sở hữu ở trong nước; nối tiết kiệm của dân với doanh nghiệp qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

"Tăng trưởng hai con số bắt đầu từ quyết tâm, nhưng chỉ bền vững khi được nuôi bằng vốn dài hạn và niềm tin dài hạn", đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Trong khi đó, đại biểu Lã Thanh Tân (Đoàn Hải Phòng) đặt vấn đề: Làm thế nào để thể chế thực sự trở thành động lực phát triển?.

Theo đại biểu, kinh tế muốn phát triển cần có tiềm năng, nguồn lực, doanh nghiệp và khát vọng vươn lên, nhưng những tiềm năng ấy có chuyển hóa thành tăng trưởng hay không phụ thuộc rất lớn vào chất lượng thể chế. 

Vì vậy, việc triển khai nhiệm vụ hoàn thiện thể chế năm 2027 cần đặt trong tổng thể thực hiện Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Đây là cơ hội để tạo ra bước chuyển bứt phá mang tính căn bản chất lượng thể chế.

Đại biểu Lã Thanh Tân đề nghị quan tâm một số vấn đề. Trong đó, phải chuyển đổi tư duy từ "sửa từng quy định" sang tư duy "xử lý điểm nghẽn của cả hệ thống pháp luật". 

Thực tế, nhiều điểm nghẽn trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh không xuất phát từ một điều luật riêng lẻ, mà thường nằm ở mối quan hệ giữa nhiều luật, nhiều cơ quan và nhiều khâu của quy trình. Một dự án có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quy hoạch, đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và kinh doanh bất động sản. 

Chỉ cần một khâu thiếu thống nhất, toàn bộ quá trình có thể bị đình trệ. Vì vậy, ông đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát theo các chuỗi quan hệ pháp lý liên ngành, lựa chọn các lĩnh vực có tác động lớn đến huy động nguồn lực để xử lý trước.

Cùng với đó, phải chuyển sang tư duy "kiến tạo pháp lý cho động lực phát triển". Chính phủ tiếp tục chủ động nhận diện các lĩnh vực tiềm năng để xây dựng khuôn khổ pháp lý từ sớm, kiểm soát rủi ro nhưng vẫn đảm bảo tính linh hoạt.

Đại biểu TP Hải Phòng cũng đề nghị cần chuyển sang tư duy "trách nhiệm về kết quả thực thi pháp luật".

Bởi thực tế cho thấy, một chính sách dù thiết kế tốt vẫn có thể không đạt mục tiêu nếu thiếu nguồn lực, thiếu hướng dẫn hoặc thiếu sự phối hợp trong tổ chức thực hiện. Khoảng cách giữa quy định trên văn bản và thực thi ở cơ sở có thể làm giảm đáng kể hiệu quả chính sách.

Cần gắn trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo với toàn bộ vòng đời của chính sách: từ đánh giá tác động, tổ chức thực hiện đến kiểm tra sau ban hành. Khi phân cấp, phân quyền cần đảm bảo thẩm quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, nhân lực và điều kiện thực hiện. 

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả thể chế bằng các chỉ tiêu cụ thể: Chi phí và thời gian thực hiện thủ tục hành chính giảm bao nhiêu? Bao nhiêu điểm nghẽn pháp lý được xử lý? Mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp cải thiện ra sao?

Còn theo đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn Vĩnh Long), việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát là nền móng của mục tiêu tăng trưởng trong năm 2027.

Đại biểu Tuấn đề nghị Chính phủ có giải pháp điều hành giá theo một kịch bản thống nhất, theo dõi riêng các mặt hàng thiết yếu và công khai trước lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý.

"Khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống hằng ngày, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh", đại biểu Tuấn nói.