Đây không còn là lựa chọn dành cho học sinh trượt cấp ba mà dần trở thành hướng đi phù hợp với năng lực, điều kiện kinh tế của gia đình và nhu cầu nhân lực của thị trường.
Chủ động rẽ hướng
Trong mùa tuyển sinh năm học 2026 - 2027, xu hướng học sinh sau trung học phổ thông (THCS) lựa chọn giáo dục nghề nghiệp thay vì dự thi vào lớp 10 diễn ra rõ nét, nhất là tại Hà Nội và TP.HCM.
Giáo dục nghề nghiệp ngày càng thu hút học sinh nhờ đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Thống kê cho thấy, tại hai thành phố lớn, tỷ lệ học sinh tự nguyện chuyển sang học nghề hoặc các mô hình đào tạo khác chiếm khoảng 13 - 14%, tương đương gần 17.000 em ở mỗi địa phương. Con số này cho thấy tư duy phân luồng đang dần đi vào thực tế, thay thế quan niệm phải bằng mọi giá có một suất vào trường công lập.
Bên cạnh năng lực học tập, bài toán kinh tế cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều gia đình thay đổi lựa chọn. Theo quy định hiện hành, học sinh tốt nghiệp THCS học trình độ trung cấp được miễn 100% học phí đào tạo nghề từ ngân sách, gia đình chỉ phải chi trả phần học phí chương trình văn hóa THPT.
Chị Lê Thị Thanh Trúc, công nhân tại Khu công nghiệp Quang Minh (Hà Nội) chia sẻ: "Chi phí sinh hoạt, học phí đại học ở thành phố ngày càng cao là gánh nặng với gia đình tôi. Nếu theo học nghề, khoảng 18 tuổi cháu vừa có bằng THPT, vừa có bằng trung cấp để đi làm, tự lo cho bản thân. Sau này nếu có điều kiện vẫn có thể học liên thông lên đại học".
Thay đổi quan niệm
Không chỉ những gia đình lao động, nhiều phụ huynh có điều kiện kinh tế cũng thay đổi quan điểm. Sau kỳ thi lớp 10 vừa qua, anh Nguyễn Văn Hùng (xã Lâm Thư, Hà Nội) quyết định nộp hồ sơ cho con vào một trường trung cấp nghề gần nhà thay vì chờ điểm chuẩn vào trường công lập.
Anh Hùng cho biết: "Ép con vào trường công rồi tiếp tục chạy theo học thêm để thi đại học thì cả gia đình đều mệt mỏi, con cũng chịu nhiều áp lực. Cháu thích máy tính từ nhỏ nên vợ chồng tôi định hướng học ngành sửa chữa, quản trị mạng. Quan trọng nhất là con được học đúng sở thích và sớm có nghề để tự lập".
Theo các chuyên gia, khi chính sách hỗ trợ ngày càng hoàn thiện, chất lượng đào tạo được nâng lên và nhận thức xã hội dần thay đổi, học nghề sau THCS đang trở thành lựa chọn chủ động của nhiều gia đình thay vì giải pháp tình thế. Không chỉ mở ra cơ hội việc làm sớm cho người học, giáo dục nghề nghiệp còn góp phần cung ứng nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.
Cũng lựa chọn hướng đi này khi nhận thấy con có học lực trung bình, chị Lê Minh Thu (phường Hồng Hà, Hà Nội) quyết định cho con theo học tại Trường Trung cấp Xây dựng Hà Nội.
"Cấp hai gia đình cũng đầu tư cho con học thêm nhiều nơi nhưng không hiệu quả. Thấy con phù hợp với học thực hành hơn nên tôi quyết định hướng sang trường nghề. Quan trọng là con có nghề nghiệp ổn định, không còn áp lực phải vào đại học bằng mọi giá", chị Thu nói.
Thay đổi trong lựa chọn của nhiều gia đình cho thấy học nghề sau THCS đang dần trở thành quyết định chủ động.
Sức hút từ "đơn đặt hàng" của thị trường
Không chỉ giúp rút ngắn thời gian đào tạo và giảm chi phí, giáo dục nghề nghiệp ngày càng hấp dẫn nhờ gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động. Tại nhiều trường nghề, thời lượng thực hành chiếm trên 70%, học sinh được tiếp cận máy móc hiện đại và môi trường doanh nghiệp ngay từ năm đầu.
Trong khi đó, nhu cầu tuyển dụng lao động kỹ thuật ở các lĩnh vực như công nghệ ô tô, điện - điện tử, logistics, cơ khí chính xác, thiết kế đồ họa hay kỹ thuật chế biến món ăn tiếp tục tăng mạnh.
TS Phạm Quang Vinh, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Cơ khí I Hà Nội cho biết, năm học 2026 - 2027, nhà trường tuyển khoảng 1.000 chỉ tiêu, tăng so với những năm trước. Đáng chú ý, số học sinh chủ động lựa chọn học nghề ngay sau khi tốt nghiệp THCS ngày càng nhiều.
Theo ông Vinh, xu hướng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là các chính sách hỗ trợ ngày càng thiết thực của Nhà nước đối với giáo dục nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không ngừng được nâng lên. Chương trình học ngày càng gắn với thực tiễn sản xuất. Nhiều doanh nghiệp tham gia đào tạo, tiếp nhận học sinh thực hành, thực tập và sẵn sàng tuyển dụng sau tốt nghiệp nếu đáp ứng yêu cầu. Điều này giúp người học nhìn thấy rõ cơ hội việc làm ngay từ khi lựa chọn con đường học nghề.
Nhìn từ góc độ đơn vị sử dụng lao động, ông Nguyễn Quang Tuấn, phụ trách nhân sự một doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử lớn tại tỉnh Phú Thọ, đánh giá cao nguồn nhân lực được đào tạo từ các trường nghề.
"Tốt nghiệp trường nghề có lợi thế là thích nghi với môi trường làm việc rất nhanh. Các em đã có tác phong công nghiệp, quen với kỷ luật lao động nên doanh nghiệp hầu như không phải mất nhiều thời gian đào tạo lại", ông Tuấn cho hay.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận