Nhiều tỉnh chốt môn thi thứ ba, học sinh Hà Nội “thấp thỏm” đợi quyết định

Nhiều địa phương sớm "chốt" phương án

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập gồm ba môn, trong đó Toán và Ngữ văn là môn bắt buộc. Môn thi thứ ba do địa phương lựa chọn theo đặc thù, có thể là Ngoại ngữ, Khoa học tự nhiên hoặc bài thi tổ hợp, với hình thức tự luận, trắc nghiệm hoặc kết hợp. 

Việc sớm công bố môn thi thứ ba được đánh giá là giải pháp thiết thực, giúp học sinh và nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập và chuẩn bị một cách hiệu quả.

Thực tế cho thấy, tại nhiều địa phương, Ngoại ngữ chủ yếu là tiếng Anh, tiếp tục được lựa chọn làm môn thi thứ ba. Đây là phương án quen thuộc, đã được áp dụng trong những năm trước nên không gây nhiều xáo trộn. TP.HCM, Đà Nẵng, Huế, Nghệ An là những địa phương sớm công bố kỳ thi gồm ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Theo đại diện các sở GD&ĐT, việc giữ ổn định môn thi nhằm tạo tâm lý yên tâm cho học sinh, hạn chế áp lực không cần thiết trong giai đoạn cuối bậc THCS.

Bên cạnh đó, một số địa phương lựa chọn điều chỉnh môn thi thứ ba theo hướng đánh giá kiến thức tổng hợp. Cụ thể, Tuyên Quang lựa chọn Khoa học tự nhiên làm môn thi thứ ba, thi theo hình thức trắc nghiệm trong 90 phút. Nội dung đề thi bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chủ yếu ở mức độ cơ bản.

Theo lý giải của ngành giáo dục địa phương, việc lựa chọn Khoa học tự nhiên phù hợp với bối cảnh sau sáp nhập đơn vị hành chính, đồng thời hướng tới đánh giá toàn diện năng lực học sinh. Trước đó, Tuyên Quang (cũ) thi tiếng Anh, còn Hà Giang (cũ) thi Lịch sử và Địa lý.

Trong khi đó, Sơn La áp dụng hình thức bài thi tổ hợp, gồm Ngoại ngữ, Khoa học tự nhiên và Lịch sử - Địa lý. Với hình thức này, trong cùng một bài thi, học sinh phải làm các câu hỏi thuộc nhiều môn như: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý và Tiếng Anh.

Dù có sự khác biệt trong lựa chọn môn thi, các địa phương đều khẳng định đề thi được xây dựng bám sát chương trình học, không đặt nặng yêu cầu học thêm và phù hợp với điều kiện thực tế.

Từ góc nhìn của học sinh, em Trần Mạnh Tuấn, học sinh lớp 9 tại TP.HCM, cho biết cảm thấy yên tâm hơn khi địa phương sớm công bố phương án thi vào lớp 10. "Việc giữ ổn định các môn thi như Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ giúp chúng em chủ động ôn tập, không bị hoang mang hay chịu áp lực quá lớn", Tuấn chia sẻ.

Cùng quan điểm, một học sinh lớp 9 Trường THCS Tân Bắc (Tuyên Quang) cho rằng ở những địa phương lựa chọn môn thi như Khoa học tự nhiên hay bài thi tổ hợp, cách làm này cũng hợp lý vì giúp đánh giá kiến thức toàn diện hơn.

Tuy nhiên, không ít học sinh bày tỏ lo ngại trước hình thức thi mới. Em Nông Đức Minh, học sinh lớp 9 tại Sơn La, cho biết việc tỉnh lựa chọn bài thi tổ hợp khiến em gặp không ít áp lực do phải ôn tập nhiều môn cùng lúc. "Mặc dù giúp đánh giá kiến thức toàn diện, nhưng với học sinh vùng núi như chúng em, điều này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và dễ tạo căng thẳng trong giai đoạn ôn thi", Minh chia sẻ.

Nhìn chung, việc sớm công bố phương án thi vào lớp 10 được đánh giá là giúp học sinh chủ động ôn tập và giảm áp lực tâm lý. Tuy nhiên, những ý kiến trái chiều cũng cho thấy mỗi hình thức thi đều có ưu điểm và hạn chế riêng, đòi hỏi các địa phương cần cân nhắc kỹ để bảo đảm phù hợp với điều kiện học tập và tâm lý học sinh.

Học sinh Hà Nội chờ phương án chính thức

Trong bối cảnh nhiều địa phương đã công bố môn thi thứ ba của kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập năm học 2026-2027, học sinh và phụ huynh Hà Nội vẫn đang chờ quyết định chính thức. Với quy mô tuyển sinh lớn và mức độ cạnh tranh cao, thông tin về môn thi thứ ba được xem là cơ sở quan trọng để học sinh điều chỉnh kế hoạch học tập phù hợp.

Một học sinh lớp 9 Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội), cho biết: hiện vẫn trong tâm thế chờ đợi. Theo em, việc sớm công bố môn thi thứ ba sẽ giúp học sinh chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập, phân bổ thời gian học hợp lý, qua đó giảm bớt áp lực trong giai đoạn nước rút.

Cùng mong muốn, em Nguyễn Thu Giang, học sinh lớp 9 đặt nguyện vọng vào Trường THPT Việt Đức ngôi trường có tỷ lệ chọi cao, chia sẻ dù xác định áp lực là điều khó tránh, em vẫn tập trung ôn tập kỹ Toán và Ngữ văn. Tuy nhiên, em mong môn thi thứ ba sớm được công bố để có kế hoạch ôn tập phù hợp hơn.

Từ phía phụ huynh, chị Trần Hương Diệp, có con học tại Trường THCS Ngô Sĩ Liên (Hà Nội), bày tỏ lo lắng khi Hà Nội là địa phương có tỷ lệ chọi vào các trường THPT cao. "Tôi mong thành phố sớm công bố môn thi thứ ba để các con có thể tập trung ôn luyện tốt hơn, tránh tâm lý hoang mang trong giai đoạn chuẩn bị quan trọng này", chị Diệp chia sẻ.

Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, thầy Vũ Đình Phương, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Giảng Võ, cho biết việc Hà Nội chưa công bố môn thi thứ ba có thể khiến học sinh lớp 9 và phụ huynh lo lắng. Tuy nhiên, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã định hướng giáo viên giúp học sinh duy trì nhịp học ổn định, không học dàn trải nhưng cũng không học lệch hay bỏ môn.

Theo thầy Phương, trường đã xây dựng ngân hàng câu hỏi ôn tập cho các môn Khoa học tự nhiên, Lịch sử - Địa lý, đồng thời duy trì ôn tập chắc chắn ba môn Văn, Toán, Tiếng Anh, giúp học sinh chủ động trước mọi phương án thi tuyển.

Nhận định về tiêu chí lựa chọn môn thi thứ ba, ông Phương cho rằng môn thi cần phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính vừa sức trong điều kiện học tập khác nhau, đánh giá được năng lực cốt lõi, tránh gây áp lực ghi nhớ máy móc hoặc gia tăng gánh nặng ôn luyện.

Ở giai đoạn này, Phó Hiệu trưởng THCS Giảng Võ khuyến nghị học sinh tập trung củng cố kiến thức nền tảng, rèn kỹ năng làm bài, quản lý thời gian và giữ tâm lý ổn định; phụ huynh nên đồng hành, tránh tạo áp lực không cần thiết. Nhà trường cũng mong Sở GD&ĐT Hà Nội sớm công bố môn thi thứ ba cùng thông tin rõ ràng về hình thức, phạm vi đánh giá để các cơ sở giáo dục và học sinh chủ động điều chỉnh kế hoạch ôn tập.

Ông Phạm Quốc Toản, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội, cho biết công tác tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 được triển khai nghiêm túc theo Thông tư 30. Phương án môn thi thứ ba dự kiến sẽ được công bố trước ngày 31/3/2026.

Với quy mô gần 140.000 thí sinh, qua rà soát, mạng lưới các trường THPT công lập, ngoài công lập và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn thành phố được đánh giá đủ năng lực đáp ứng chỗ học, bảo đảm quyền lợi học tập cho học sinh Thủ đô.

Theo ông Toản, thời điểm này học sinh vừa kết thúc học kỳ I và chuẩn bị bước sang học kỳ II. Sở GD&ĐT yêu cầu các nhà trường tổ chức ôn tập xuyên suốt đến cuối năm học, rà soát từng nhóm học sinh để có kế hoạch bồi dưỡng phù hợp, không để học sinh nào bị bỏ quên, đặc biệt là những em còn hạn chế về học lực.

Việc sớm chốt phương án thi vào lớp 10 được đánh giá sẽ giúp học sinh ổn định tâm lý và xây dựng kế hoạch ôn tập hiệu quả hơn. Với Hà Nội, dù ngành giáo dục khẳng định bảo đảm quyền lợi học tập cho gần 140.000 thí sinh, nhiều ý kiến cho rằng việc công bố sớm môn thi thứ ba sẽ góp phần giảm áp lực, tạo sự yên tâm cho học sinh và phụ huynh trước kỳ thi quan trọng.