Sau sáp nhập, nhiều địa phương điều chỉnh quy hoạch tạo không gian phát triển mới

Hà Nội lấy quy hoạch làm nền tảng mở rộng không gian phát triển

Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch không chỉ nhằm phù hợp với địa giới hành chính mới mà còn mở ra cơ hội tổ chức lại không gian, xác định các cực tăng trưởng và tạo dư địa phát triển dài hạn.

Hà Nội lấy quy hoạch làm nền tảng mở rộng không gian, tạo động lực phát triển mới.

Tại Hà Nội, yêu cầu này càng rõ khi thành phố đồng thời đổi mới mô hình quản trị và triển khai các định hướng phát triển có tầm nhìn dài hạn.

Theo lãnh đạo thành phố, Hà Nội đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển, từng bước hoàn thiện mô hình "3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển", dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao và phát huy giá trị văn hóa.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố đã hoàn thiện đồng bộ ba trụ cột chiến lược gồm Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, Luật Thủ đô năm 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Trên cơ sở đó, Hà Nội chủ động xây dựng các chương trình hành động, cụ thể hóa cơ chế, chính sách đặc thù; đồng thời công bố Quy hoạch tổng thể gắn với xúc tiến đầu tư, mở rộng không gian phát triển và thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Cách tiếp cận này thể hiện bước chuyển trong tư duy quy hoạch. Quy hoạch không chỉ là công cụ quản lý xây dựng, sử dụng đất mà phải đi trước, tạo nền tảng bố trí hạ tầng, xác định các vùng động lực và dẫn dắt dòng vốn đầu tư.

Cũng từ thực tế này, lãnh đạo thành phố yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu quả phân cấp, phân quyền và năng lực thực thi tại cấp xã, phường.

Trong đó, việc cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần gắn với đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng và xử lý các dự án chậm triển khai. Hệ thống quy hoạch cấp dưới cần được rà soát, cập nhật đồng bộ để các định hướng lớn sớm được cụ thể hóa thành dự án.

Bắc Ninh tích hợp hạ tầng chiến lược, tạo dư địa đầu tư

Tại Bắc Ninh, việc điều chỉnh quy hoạch được triển khai gắn với yêu cầu tích hợp các dự án hạ tầng chiến lược và tổ chức lại không gian phát triển.

Theo Sở Xây dựng Bắc Ninh, trong 6 tháng đầu năm 2026, quy hoạch, phát triển đô thị và hạ tầng kỹ thuật được xác định là một trong những nhiệm vụ đột phá.

Sở đã tham mưu tỉnh trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các dự án lớn như Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, cầu Kênh Vàng và mạng lưới đường sắt đô thị được tích hợp đồng bộ vào định hướng phát triển.

Việc cập nhật các công trình hạ tầng quan trọng giúp địa phương định hình lại các trục kết nối, khu vực phát triển động lực và bố trí nguồn lực đầu tư phù hợp với không gian mới sau sắp xếp.

Bắc Ninh cũng từng bước giải quyết các vấn đề hạ tầng đô thị. Tình trạng ngập úng tại Quảng trường 3/2 được xử lý; công nghệ JOKASO (hệ thống xử lý nước thải tại nguồn theo công nghệ Nhật Bản) được ứng dụng trong xử lý nước thải đô thị.

Song song với quy hoạch, địa phương đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Mô hình "Luồng xanh 24 giờ" và "Luồng xanh 60%" giúp cắt giảm 40,53% thời gian giải quyết các thủ tục hành chính liên quan.

Sở Xây dựng Bắc Ninh đã số hóa 100% kết quả thủ tục hành chính còn hiệu lực, thí điểm Mô hình thông tin công trình (BIM) trong thẩm định thiết kế.

Thanh Hóa tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quy hoạch vận hành liên tục

Tại xã Lưu Vệ (Thanh Hóa), những chuyển biến trong quản lý quy hoạch sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành đã thể hiện khá rõ. Xã được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Tân Phong và hai xã Quảng Đức, Quảng Định, có diện tích 26,84km², dân số hơn 40.380 người.

Ông Đỗ Trí Hòa, Chủ tịch UBND xã Lưu Vệ cho biết, theo phân cấp, cấp xã được giao nhiều thẩm quyền hơn trong tổ chức lập, thẩm định, trình phê duyệt hoặc phê duyệt theo thẩm quyền các đồ án quy hoạch. Việc cung cấp thông tin quy hoạch, tiếp nhận và xử lý phản ánh về trật tự xây dựng cũng kịp thời hơn, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Một góc quy hoạch dân cư ở xã Lưu Vệ. (Ảnh: Phúc Tuấn)

Cảm nhận rõ sự thay đổi, ông Trần Văn Dũng, người dân thôn Tân Phong 2 cho hay, các phản ánh về lấn chiếm hành lang, vi phạm trật tự xây dựng hiện được tiếp nhận, xử lý nhanh hơn thay vì phải viết đơn, chờ nhiều ngày như trước. "Đây là điểm mới của chính quyền 2 cấp, gần dân, trách nhiệm với dân hơn", ông Dũng nói.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Trí Hòa, địa phương vẫn phải xử lý nhiều tồn tại lịch sử. Một số đồ án quy hoạch còn chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500; hồ sơ đất đai có trường hợp chưa thống nhất với hiện trạng. Trong khi đó, cán bộ quản lý xây dựng ở cơ sở còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực.

Ở góc độ cơ quan chuyên môn, ông Lê Ngọc Hà, Trưởng phòng Quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị, Sở Xây dựng Thanh Hóa cho biết, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo chuyển biến thực chất trong quản lý quy hoạch. Trách nhiệm giữa cấp tỉnh và cấp xã được phân định rõ hơn, tăng tính chủ động của cơ sở, đồng thời bảo đảm vai trò điều phối tổng thể của tỉnh.

Trong 6 tháng đầu năm, Thanh Hóa đã hoàn thành phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; công bố hệ thống đô thị chuyển tiếp gồm 3 đô thị loại II và 42 đô thị loại III. Có 115/115 xã có nhu cầu điều chỉnh quy hoạch được phê duyệt trước ngày 30/6/2026. Tỷ lệ đô thị hóa đạt 41,3%; tỷ lệ sử dụng nước sạch đô thị đạt 98%, thu gom chất thải rắn đạt 93,68%.

Theo ông Hà, Thanh Hóa đã giao UBND cấp xã thực hiện trình tự lập, thẩm định, phê duyệt và công bố điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị, nông thôn, qua đó cắt giảm tối đa 30% thời gian giải quyết thủ tục. Tuy nhiên, việc thay đổi địa giới, dân số, sử dụng đất và nhu cầu hạ tầng khiến một số đồ án cần tiếp tục điều chỉnh; quản lý các khu vực đô thị loại III nằm trong ranh giới xã cũng phát sinh khó khăn do đan xen giữa đô thị và nông thôn.

Từ thực tiễn này, Thanh Hóa kiến nghị Trung ương sớm hướng dẫn cụ thể cơ chế quản lý, đầu tư và phân cấp thẩm quyền đối với khu vực đô thị loại III trong ranh giới cấp xã, tránh chồng chéo giữa quản lý đô thị và nông thôn. Đồng thời, địa phương tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị liên thông trên nền GIS, số hóa quy trình lập, thẩm định quy hoạch và nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở.